Amerikaanse wraakacties worden vaak eerst afgestemd met Moskou

Amerikaanse militairs gaan aan boord van het vliegdekschip Harry S. Truman.Beeld Photo News

De dreiging van een Amerikaans bombardement op Syrië houdt aan, maar alle partijen zijn minder stellig dan voorheen. Een ongewis militair avontuur is voor zowel de Amerikanen, Russen als Europeanen niet aanlokkelijk.

Rusland en Amerika staan klaar om elkaar in Syrië in de haren te vliegen, zo lijkt het. Sommigen spreken zelfs al van een Cubacrisis 2.0, een verwijzing naar de militaire patstelling tussen Moskou en Washington die de wereld in 1962 dichtbij een kernoorlog bracht. Maar er zijn ook diverse signalen dat in beide hoofdsteden het gezond verstand zegeviert en men het zo ver niet zal laten komen.

Een Amerikaanse militair neemt afscheid van zijn vrouw voordat hij aan boord gaat van de torpedobootjager USS Bulkeley. Beeld Photo News

Mocht die vergeldingsactie tegen Syrië er komen, wat zijn dan de militaire opties voor Rusland?

Dat hangt helemaal af van wat de Amerikanen precies gaan doen. Blijft het bij een demonstratieve raketaanval, of gaan ze proberen eerst het Syrische luchtafweergeschut uit te schakelen? Dat laatste kan leiden tot Russische slachtoffers. De Russische legerleiding waarschuwde de Amerikanen vorige maand al dat in geval van een raketaanval die de levens van Russische militairen in gevaar brengt niet alleen raketten zullen worden onderschept, maar ook de lanceerlocaties een doelwit zullen zijn. In het eerste geval blijft het conflict nog gelokaliseerd, maar als de Russen daadwerkelijk hun dreigement waarmaken en bijvoorbeeld een Amerikaans oorlogsschip in de Middellandse Zee onder vuur nemen komt dat neer op een oorlogsverklaring. De Russen staan dan ineens tegenover een conventioneel veel sterkere opponent. De bases van waaruit zij in Syrië opereren zijn een gemakkelijk doelwit. De Russische troepenmacht in Syrië is bovendien kwetsbaar vanwege de lange aanvoerroutes van en naar Rusland die gemakkelijk kunnen worden geblokkeerd, zoals de Bosporus en het Turkse luchtruim.

Zit Rusland hierop te wachten?

Minder dan wie ook. De Russische retoriek mag dan fel zijn en zowel in binnen- als buitenland indruk maken, Moskou beseft heel goed dat een militaire escalatie gelijkstaat aan zelfmoord en dat Rusland een rechtstreeks conflict niet kan winnen. De Russen beschikken over indrukwekkend militair materieel, maar de conventionele slagkracht is, nogmaals, niet vergelijkbaar met die van de Amerikanen. Rest de inzet van kernwapens, maar dat zou meteen einde verhaal betekenen. Nog afgezien van het militaire aspect zullen de economische gevolgen voor Rusland catastrofaal zijn. Een directe oorlog met het Westen leidt onvermijdelijk tot zware economische sancties, die de nu al geldende strafmaatregelen tegen Rusland (onder meer wegens de annexatie van de Krim , betrokkenheid bij het conflict in Oost-Oekraine en bemoeienis met de Amerikaanse presidentsverkiezingen) doen verbleken, zoals een olie-embargo. Alle toch al zo fragiele hoop op een eind aan Ruslands internationale isolement en een voortzetting van voorzichtig economisch herstel is hiermee verkeken.

Hoe gaan ze voorkomen dat het escaleert?

Achter de schermen is er voortdurend overleg op het niveau van de legerleiding, meldt onder meer de zakenkrant Kommersant. Toen de Amerikanen vorig jaar als represaille voor een gifgasaanval 59 raketten afvuurden op doelen in Syrië, gebeurde dat pas na intensief overleg met de Russen, om die in de gelegenheid te stellen hun militaire personeel in veiligheid te brengen. De raketten vlogen bovendien via routes die buiten het bereik lagen van Russische raketafweersystemen. Mogelijk zien we nu een vergelijkbaar scenario. Geen van beide partijen wil een escalatie, omdat die kan leiden tot een gevaarlijke kettingreactie. Daarom ook raadpleegden de Amerikanen eerder dit jaar hun Russische collega’s voorafgaand aan een militaire operatie in Syrië en gingen ze pas tot actie over toen ze de verzekering kregen dat er geen Russische militairen in dat gebied waren. Later bleek dat er wel Russische huurlingen bij de actie waren omgekomen, maar Moskou heeft zich steeds publiekelijk van hen gedistantieerd. In feite ging het hier om een eerste rechtstreekse Russisch-Amerikaanse confrontatie in Syrië.

Lees ook:  Syrië aanvallen is een Frans-Brits bedankje aan Donald Trump

Door de Verenigde Staten te steunen bij een aanval op Syrië riskeren Frankrijk en Groot-Brittannië zich in een ongewis militair avontuur te storten. Toch hebben ze zo hun redenen om zich een loyaal bondgenoot te tonen.  

Lees ook: Trump tegen Rusland: De raketten op Syrië komen eraan

President Trump schreef woensdag op Twitter: 'Rusland beweert alle raketten die op Syrië worden afgevuurd neer te halen. Zet je schrap, Rusland, want ze komen eraan, mooie, nieuwe en slimme!'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden