Amerikaanse toprechter onder vuur wegens racisme

Behandeling zaak tegen positieve discriminatie in Hooggerechtshof zorgt voor verhitte discussie

Moet je zwarte studenten, die nu eenmaal niet zo slim zijn als blanke, wel voortrekken zodat ze op topuniversiteiten komen? Zo keihard racistisch vroeg rechter Antonin Scalia het niet tijdens de zitting van het Hooggerechtshof woensdag. Maar zo kwam het wel over. Er ging een golfje van ontzetting door de publieke tribune. Scalia ligt sindsdien zwaar onder vuur.

Hij moet afgezet worden, twitterde tv-producente en schrijfster Shonda Rhimes ('Grey's Anatomy', 'Scandal'). Maar dat gaat zo moeilijk bij een van de hoogste rechters van het land. "Het enige verschil tussen Donald Trump en Scalia is dat de laatste een toga en een benoeming voor het leven heeft", gromde Harry Reid, leider van de Democraten in de Senaat.

Maar er waren ook commentatoren die Scalia verdedigden tegen de aanklacht van racisme. Het is namelijk maar de vraag of 'affirmative action', de voorkeursbehandeling van studenten uit minderheidsgroepen bij de toelating tot universiteiten, niet per saldo meer kwaad doet dan goed.

Universiteiten mogen bij de toelating rekening houden met wat in de VS nog steeds het 'ras' van de aanmelders heet, zo bevestigde het Hooggerechtshof in 2003 nog eens. Dat moet de ondervertegenwoordiging van minderheidsgroepen tegengaan. Een ander argument is, dat je op die manier een studentenbevolking krijgt met jongeren van verschillende herkomst en achtergrond. Er gaan stemmen op die zeggen dat dit beleid uit de vorige eeuw niet meer nodig is.

De zaak die woensdag voor het Hof diende, kan voor een doorbraak in het voorkeursbeleid zorgen. Hij is aangespannen door Abigail Fisher, die in 2008 niet werd toegelaten tot de Universiteit van Texas. Ze is blank, en denkt - de universiteit ontkent het - dat haar plek naar een zwarte of misschien latino student is gegaan met lagere eindexamencijfers. Als ze haar zin krijgt, zullen universiteiten weer gewoon op louter kwaliteit moeten gaan selecteren.

En dat is misschien wel gunstig voor zwarte studenten, zeggen sommige onderzoekers. Die wijzen erop dat bijvoorbeeld studenten die voornamelijk op basis van hun achtergrond worden toegelaten op een top-universiteit, per definitie ergens zijn waar ze op grond van hun academische prestaties niet zouden komen. Ze staan dus meteen op achterstand. Dat zal in sommige gevallen leiden tot afhaken, of een keuze voor makkelijker vakken. Als zo'n student naar een minder veeleisende universiteit zou gaan, zou hij of zij zich beter ontplooien, en na de studie misschien wel meer geld verdienen.

Een van de voorvechters van die theorie, Richard Sander van de Universiteit van Californië, had er een notitie over gestuurd naar het Hof, en daarop doelde Scalia toen hij zei: "Er zijn er die stellen dat Afro-Amerikanen er geen voordeel bij hebben als ze bijvoorbeeld naar de Universiteit van Texas mogen."

Op vooroordeel was Scalia's opmerking dus niet aantoonbaar gebaseerd, maar dat zijn vraag op harde feiten steunt, is ook niet zeker. De geschiktheid van een student voor een bepaalde universiteit hangt immers niet alleen af van zijn of haar cijferlijst, zeggen critici van de theorie. Statistisch onderzoek biedt geen uitsluitsel: er is een studie die concludeert dat er in de VS elk jaar 8 procent meer zwarte advocaten aan de slag zouden gaan als elke voorkeursbehandeling werd afgeschaft. Maar er is ook een onderzoek dat zegt dat er in dat geval juist een kleine 13 procent minder advocaten zouden komen.

Het Hof zit bij de beslissing over de klacht van Abigail Fisher - die over enkele maanden wordt verwacht - dus in hetzelfde schuitje als een universiteit bij de toelating van studenten: de cijfers zeggen niet alles.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden