Reportage

Amerikaanse schoolgoeroe geeft workshop positiviteit op Nijmeegs college

Professor George Sugai, grondlegger van de methode PBS, geeft een workshop motivatieles aan leerlingen van het Kandinsky College in Nijmegen. Beeld Herman Engbers

Hoe motiveer je leerlingen die liever kletsen dan leren, een grote mond hebben en overal rommel achterlaten? Het Kandinsky College boekt succes met PBS, een Amerikaanse aanpak die gestoeld is op positiviteit.

Pubers zijn geen makkelijk publiek, weet Maria Urselmann. Ze zijn brutaal en lijken overal liever te zijn dan in de schoolbanken. Na een lange loopbaan als docent Nederlands en Duits was ze zó autoritair geworden dat leerlingen bang voor haar waren, vernam ze via ouders. Haar keurig opgemaakte gezicht verstrakt even. “Ik gaf veel les aan moeilijke groepen en had gezag door autoriteit. Nu ben ik een aardiger mens geworden.”

De omslag kwam toen haar school, het Kandinsky College in Nijmegen, een nieuwe aanpak introduceerde: PBS. De afkorting staat voor ‘positive behavior support’, dat uitgaat van positieve verwachtingen in plaats van het benadrukken wat niet mag. “Het lijkt super voor de hand liggend”, zegt rector Joris Bovy, “maar probeer het maar eens. Ook bij mijn eigen kinderen merk ik nu hoe snel ik zeg wat ze níet moeten doen, in plaats van mijn verwachtingen duidelijk uit te spreken.”

Het Kandinsky College, een opgeruimde school met oranje gangen en knalgroene banken, werkt nu zo’n acht jaar met het gedachtegoed van PBS-grondlegger George Sugai. Op uitnodiging van de school was de Amerikaanse professor speciaal onderwijs deze week op bezoek om met leerlingen, docenten en ouders te praten. “Jullie moeten weten dat PBS geen big deal is”, zegt hij tijdens een lezing voor derdeklassers. “Het draait om respect. Het is belangrijk om waarden te hebben. Niet alleen nu, maar ook als je straks gaat studeren, je eerste baan krijgt, of een relatie.”

Kernwaarden

Het belangrijkste zijn de kernwaarden van een school, zegt Sugai. Die stellen docenten samen met leerlingen en ouders op. Het Kandinsky koos voor veiligheid, verantwoordelijkheid en respect. Vanuit die waarden worden vervolgens positieve verwachtingen geformuleerd – opnieuw in overleg met alle partijen – en duidelijk gecommuniceerd via posters en door de docenten. Dus niet: je mag niet eten in de klas. Maar: eten doen we in de aula of buiten.

Door leerlingen zelf verantwoordelijk te maken, voelen ze zich serieus genomen, zegt Sugai. Er ontstaat rust in de klas. De heldere verwachtingen voorkomen discussie, zodat leraren minder tijd kwijt zijn aan ‘agentje spelen’ en beter les kunnen geven. Ondertussen benadrukken ze vooral wat er goed gaat in plaats van op alle slakken zout te leggen. 

Verschillende onderzoeken hebben aangetoond dat PBS leidt tot betere schoolresultaten, een daling van het aantal kinderen dat de les uit wordt gestuurd en minder pesterijen. In de VS werken inmiddels zo’n 26.000 scholen met PBS, zegt Sugai. In Nederland een paar honderd, maar dat aantal groeit snel. Het Kandinsky­­ College krijgt geregeld telefoontjes van geïnteresseerde scholen.

Vooral over hem

De derdeklassers die de lezing van Sugai bijwonen zijn inderdaad opvallend rustig. Of vinden ze zijn praatje saai? “Ik had er meer van verwacht”, zegt Lina (14), een klein meisje een rode capuchontrui. “Het ging meer over hem dan over ons.” Ze lacht. “Dat is minder PBS.”

Naast haar grinnikt Reinder (14) – donkerblond, beugel – instemmend. Hij lijkt niet erg onder de indruk van de lezing, die vooral over Sugai’s ‘geweldige’ thuisland Amerika ging. Maar hij is wel te spreken over de sfeer op school. “Ook docenten staan open voor kritiek”, zegt hij. “We hebben een lerares geschiedenis die heel rommelig schrijft. Je kunt het bijna niet lezen. Dat hebben we tegen haar gezegd, en nu typt ze vaker. Ze spreekt ook niet zo goed Engels (hij volgt tweetalig onderwijs, red.), dus soms helpen we haar met woorden.”

Sugai is soms nog steeds verbaasd dat zijn ‘vanzelfsprekende’ aanpak internationaal zo aanslaat. Het is geen big deal, herhaalt hij met een bescheiden glimlach. Eén ding is wel belangrijk. “De volwassenen zijn het probleem. Niet de kinderen.”

Wat is PBS?

PBS staat voor Positive Beha­vior Support, een aanpak die ­George Sugai in de jaren negentig ontwikkelde, aanvankelijk voor kinderen met gedragsproblemen. Het doel is systematisch probleemgedrag en pestgedrag in scholen aan te pakken en te voorkomen. PBS is geen kant-en-klare methode, maar een model dat rust op vijf pijlers:

1. Gezamenlijk werken aan leren en gedrag

2. Preventie staat centraal: het zo veel mogelijk voorkomen van gedrags- en leerproblemen

3. Een positieve insteek: het versterken en belonen van goed gedrag en het formuleren van heldere verwachtingen

4. Een systematische aanpak van problemen op basis van data

5. Nauwe samenwerking met ouders en zorgpartijen, zoals jeugdzorg of een kinderpsycholoog

Lees ook:

Waarom vrijen die pubers in het fietsenhok?

Het zijn echt niet alleen de door hun lijf razende hormonen die maken dat jongeren een fietsenhok opzoeken voor een vrijpartij, zegt antropoloog Willemijn Krebbekx. 

Geef op school smaaklessen aan pubers

Pubers zijn doorgaans dol op frikandellen en roze koeken. Juist daarom moet het voortgezet onderwijs hen Smaaklessen geven, betoogt Lidwien Daniels, aankomend docent Nederlands en werkzaam geweest bij het Louis Bolk Instituut

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden