Amerikaanse ruimtesonde Dawn heeft Ceres bereikt

Beeld EPA

Na zevenenhalf jaar is de Amerikaanse ruimtesonde Dawn aangekomen bij Ceres. Het ruimtevaartuig plaatste zich vrijdag rond 13.20 Nederlandse tijd in een baan rond de dwergplaneet, liet de NASA weten via Twitter. De komende zestien maanden zal de sonde Ceres nauwkeurig in kaart brengen.

De landing van Dawn werd volbracht op de automatische piloot. Omdat de sonde zich buiten het bereik van de aarde bevindt, kon het controlecentrum van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie pas na een paar uur vaststellen dat de operatie geslaagd was.

Ceres is een fossiel uit de begintijd van het zonnestelsel en Dawn (Dageraad) moet met foto's en metingen inzicht geven in het ontstaan ervan. Ook moet de sonde duidelijk maken hoe planetoïden uit koers raken of stukken verliezen. Stukken die de aarde soms raken.

In de Romeinse mythologie had Ceres een relatie met oppergod Jupiter en kregen ze een dochter, Proserpina. In het zonnestelsel is hun relatie minder romantisch. De planetoïdengordel is het gebied tussen Mars en Jupiter waar miljoenen rotsblokken en steentjes rondzwerven. Ceres was een planeet-in-wording, maar die ontwikkeling werd al na zo'n tien miljoen jaar verstoord door de grote Jupiter, die met zijn zwaartekrachtveld het bouwmateriaal voor Ceres uiteen dreef. Ter vergelijking: de aarde kreeg 50 miljoen jaar de tijd om tot wasdom te komen.


De lancering van Dawn zevenenhalf jaar geledenBeeld EPA

Dwergplaneten
Hoewel Ceres al in 1801 is ontdekt door de Siciliaanse sterrenkundige Giuseppe Piazzi, hebben wetenschappers er pas een jaar of tien goed zicht op - dankzij de Hubble ruimtetelescoop onder andere. Ceres blijkt bolvormig - daarom mag ze zichzelf dwergplaneet noemen. Ze is een kleine duizend kilometer in doorsnee en heeft een korst van ijs en stof. Net zo veel ijs trouwens als al het zoetwater op aarde. Qua samenstelling houdt Ceres het midden tussen de rotsige aarde en een ijzige wereld als Jupiters maan Europa.

Heel anders dan Vesta, een ander lid van de gordel dat het - met dank aan Jupiter - niet tot planeet wist te schoppen; vier jaar geleden werd zij al door Dawn bezocht. Vesta (naar de godin van het vuur) mag vanwege haar bonkige structuur geen dwergplaneet heten, en is droog en rotsig. Veel vulkanisch gesteente, getuige ook de grote krater bij haar zuidpool. En niet onbelangrijk: van veel meteorieten die de aarde hebben getroffen, is bewezen dat ze ooit aan Vesta hebben vastgezeten.

Zulk bewijs is er voor Ceres niet. Wellicht breken er geen stukken van de dwergplaneet doordat ze niet vulkanisch is. Of is de bevroren toplaag niet zo gevoelig voor het verwerende effect van het zonlicht. Hoewel, vorig jaar zag de ruimtetelescoop Herschel pluimen van waterdamp opstijgen en dat leek erop te duiden dat het oppervlak van Ceres toch niet zo'n dooie boel is. Maar wetenschappers houden het erop dat Herschel de gevolgen van een inslag heeft gezien. Dawn moet hier duidelijkheid verschaffen: nog nooit kwam een ruimtesonde zo dicht bij Ceres.

Het wordt sowieso het jaar van de dwergplaneten. In juli arriveert de New Horizons bij Pluto, de planeet die in 2006 werd gedegradeerd tot dwergplaneet. Die nieuwe classificatie betekende voor Ceres juist een promotie. En zo nam ze alsnog wraak: volgens de mythe had de god Pluto haar dochter Proserpina ontvoerd naar zijn onderwereld.

Beeld EPA
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden