Amerikaanse rechts-extremisten: gewelddadiger maar wel omarmd

Leden van de Klu Klux Klan in 1999. Beeld afp

De 73-jarige Frazier Glenn Cross schoot zondag drie mensen dood bij een Joods centrum in Kansas. De voormalig leider van de Ku Klux Klan in North-Carolina is een bekend rechts-extremist met antisemitische ideeën. Hij lijkt steeds minder alleen te staan. Extreemrechtse ideeën worden meer gemeengoed in de Verenigde Staten. Bovendien: extreemechtste groeperingen worden steeds gewelddadiger.

Volgens Combating Terrorism Center West Point neemt de dreiging van rechts-extremistische groepen in de Verenigde Staten toe. De achtergrond van deze radicale groepen is heel divers: antisemitische groepen, groeperingen die de overheid wantrouwen, fundamentalistische Christenen en mensen die suprematie van het blanke ras verkondigen. Toch hebben ze iets gemeen. Ze zijn vaak bereid geweld te gebruiken tegen hun doelwit: minderheidsgroepen, abortusklinieken of president Obama. Uit een eerder rapport van het Departement of Homeland Security uit 2009 bleek dat rechts-extremistische groepen destijds bedreigender werden geacht dan Islamitische extremisten.

Ook de cijfers van New America Foundation geven aan dat rechts-extremisten de laatste jaren steeds gewelddadiger zijn geworden. Tussen 2002 en 2007 werden negen rechts-radicalen aangeklaagd voor een politieke moord of een ander type gewelddadige aanval. Dit steeg naar 53 tussen 2008 en 2012.

In 2012 waren er vijftien van dit soort incidenten met een rechts-extremistische achtergrond. Ter vergelijking: zes incidenten hadden te maken met islamitische fundamentalisme. Er lijkt dus een verschuiving plaats te vinden van dreiging van moslimterroristen naar radicalen in Amerika zelf.

Beeld New America Foundation

Volgens de onderzoekers van West Point zijn de extreemrechtse ideeën een uitvergroting van het conservatisme dat wijdverspreid is in de Verenigde Staten. Ook gematigd conservatieven hechten waarden aan het in stand houden van Amerikaanse normen en waarden en het historisch erfgoed. Veel extreemrechtse groepen zijn ontstaan uit het idee dat de Christelijke man met Amerikaanse roots verdreven wordt uit eigen land door migranten en andere minderheidsgroepen.

Anti-Obama
Volgens onderzoek Mark Potok van mensenrechtenorganisatie Southern Poverty Law Center adopteren steeds meer gematigde politici extreemrechtse ideeën. "Extreemrechts wordt gevoed door economische ontwrichting, een scala aan samenzweringstheorieën, de veranderende rassensamenstelling van de Amerikaanse bevolking en het vooruitzicht van nog een aantal jaar met een zwarte president."

Potok denkt dat rechtse politici, patriottistische groepen en Tea Party elkaar gevonden in hun overtuiging dat Obama een bedreiging is voor de Verenigde Staten.

Volgens het Southern Poverty Law Center is het aantal haatgroepen de laatste jaren gestegen, met een piek na de verkiezing van Obama. Toch is het aantal extremistische en nationalistische groepen in 2013 afgenomen, na vier jaar van explosieve groei.

Ondanks de afname ziet de organisatie dit niet als een positieve ontwikkeling, want: "Een lager aantal haatgroeperingen kan het resultaat zijn van de acceptatie van extreemrechtse ideeën en het omzetten in wetgeving in diverse Amerikaanse staten." Volgens de organisatie bestaan er haatgroepen in alle vijftig Amerikaanse staten. Hoewel het aantal groepen misschien daalt, het gevaar van rechts-extremisten is allerminst geweken.

Nieuw imago KKK
Ook de Ku Klux Klan probeert weer aansluiting te vinden bij de gewone man. De organisatie, bekend vanwege de witte puntmutsen, wil zichzelf te transformeren tot een geaccepteerde politieke beweging voor de blanke Christen uit de arbeidersklasse. Het presenteert zichzelf met de leus: "Heritage, not hate".

De belangrijkste partijpunten: strengere immigratiewetgeving en deportatie van illegalen. Naar eigen zeggen klopt het imago van de Ku Klux Klan niet. Zij zijn niet racistisch maar juist een Christelijke organisatie. De leden hebben geen problemen met mensen met een andere kleur en willen simpelweg hun land redden. De boosdoener is volgens de groepering president Obama. "Als we Barack Obama en zijn regering niet stoppen, dan hebben we straks geen land meer", aldus KKK-lid Richard Preston.

Volgens ADL, een mensenrechtenorganisatie met Joodse achtergrond, maakt de Ku Klux Klan gebruik van de onrust in de Amerikaanse samenleving over het homohuwelijk, aanvallen op het Christendom, geweld en immigratie. Na een periode van relatieve rust rond de Ku Klux Klan, zit de organisatie sinds 2006 weer in de lift.

De Ku Klux Klan heeft vaker te maken gehad met schommelende populariteit, waarbij het vaak kwam bovendrijven in periodes van sociale verandering. De groepering werd opgericht na de Amerikaanse Civil War in het Zuiden. Daarna waren er oplevingen in de jaren '20 en na de Tweede Wereldoorlog, met als bekendste wapenfeit de strijd in de jaren '60 met de Civil Rights Movement.

Op het hoogtepunt had de organisatie ongeveer vier miljoen leden. Schattingen naar het huidige ledenaantal van de Ku Klux Klan lopen uiteen van drieduizend tot tienduizend, met voornamelijk leden in het Zuiden en Midwesten van de Verenigde Staten. Toch lijkt de organisatie ook concurrentie te ondervinden van andere extreemrechtse groeperingen die naar het schijnt moderner zijn en een beter imago hebben. Is het niet bij de Ku Klux Klan, radicale rechts-extremisten kunnen hun ideeën volop kwijt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden