Amerikaanse dokter wast sloebers in sloppen van Calcutta de oren

In 6 bioscopen.

HANS KROON

Desondanks beet de filmindustrie zich bijna dertig jaar later opnieuw vast in een monumentale roman van Lapierre. In zijn 'La cite de la joie' (1985), waarvan wereldwijd al 6,5 miljoen exemplaren zijn verkocht, beschreef de Franse auteur de ellende en heldenmoed in een sloppenwijk in de miljoenenstad Calcutta. Roland Joffe ('The killing fields', 'The mission') las het boek en besloot er een groots en meeslepend filmdrama van te maken.

En groots en meeslepend werd 'City of joy'. Vooral gedurende het fabriceren van de film. Tot veler verbazing koos Joffe de met weinig acteertalent begiftigde lekkere bink en superster Patrick Swayze ('Dirty dancing', 'Ghost') voor de dragende rol van de Amerikaanse arts Max Lowe. Die keuze past bepaald niet bij de tragische inhoud van het verhaal: de nog jonge Lowe kan zijn draai niet vinden door een neurotische relatie met zijn strenge vader (ook een arts). Daarom verruilt hij Amerika voor het Verre Oosten, alwaar hij tussen de 'have nots' in de sloppen van Calcutta opeens weer beseft waarom hij in de voetsporen van zijn vader trad.

Nog meer deining en opwinding dan de keuze van Swayze verwekten de opnamen van 'City of joy' in Calcutta. Ze werden regelmatig verstoord door stenen gooiende en snerpend fluitende paupers, die vreesden dat Joffe en de zijnen een te somber beeld van Calcutta zouden geven.

Al evenzeer tot de verbeelding spraken de huzarenstukjes die de filmploeg in Calcutta verrichtte. Zo wist die in een droogte-periode met technische hulpmiddelen een moesson te creeren, die - althans op het witte doek - de indruk wekt dat Calcutta door een zondvloed verzwolgen wordt.

Kwast

Al deze deining vooraf blijkt nu veel gespin om weinig wol. In de bioscoop is 'City of joy' geen moment groots en meeslepend, maar al even onbeduidend als eens 'Paris brule-til?'. Zo is de Amerikaanse dokter een hoogst irritante kwast; niet eens zozeer door Swayze's onbeholpen acteren, maar veeleer doordat zijn motieven en karakter nauwelijks uitgewerkt zijn. Vooral daardoor verschraalt dokter Lowe tot een enge moraalridder.

Onophoudelijk wijst hij de paupers op de tekortkomingen van hun aan Boeddha ontleende levensinstelling waardoor ze hun armzalige lot zonder morren accepteren. Wees als ik, handel als een Amerikaan, durf individualistisch te zijn, kom op voor je rechten, pak wat je pakken kunt: dat zijn de slogans waarmee deze neo-cultuurimperialist de Indiase sloebers de oren wast en - natuurlijk met succes - tot 'the American way of life' tracht te bekeren.

Die banale ideologie heeft Joffe verpakt in een zich meer dan twee uur voortslepend epos waarin talloze taferelen uit het zware leven in Calcutta ordeloos aan elkaar zijn geregen. Nog maar net heeft pauper A het loodje gelegd, of pauper B blaast de laatste adem uit; nog maar net is er een opstandige arbeider door zijn uitbuiter met een mes bewerkt, of het volgende slachtoffer wordt al weer in elkaar geslagen en gaat kermend van pijn kopje onder in een modderpoel.

Het zeurt maar door, die narigheid, net zo lang tot de kijker er volslagen murw van raakt en alleen nog maar hoopt dat het weer bijna dertig jaar zal duren voor de filmindustrie zich opnieuw vertilt aan een bestseller van Dominique Lapierre.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden