Amerikaans Hooggerechtshof steunt Indiase vissers: zij mogen een ontwikkelingsbank wél aanklagen

Vissers in India gebruiken stokken om de vissen richting het net te jagen.Beeld AFP

Indiase vissers en boeren hebben het recht om een internationale ontwikkelingsbank aan te klagen voor schade aan hun gemeenschap.

Lokale gemeenschappen voelen zich regelmatig flink benadeeld door grootschalige projecten van ontwikkelingsbanken en het is moeilijk voor ze om verhaal te halen. Maar nu hebben vissers en boeren uit een Indiaas dorpje gelijk gekregen van het Amerikaanse Hooggerechtshof: ze mogen een internationale ontwikkelingsbank aanklagen in de Verenigde Staten. 

De Indiërs stellen dat ze schade hebben ondervonden van de bouw van een kolencentrale. Eerder zei een Amerikaanse rechter dat de ontwikkelingsbank immuun is voor rechtsvervolging. Maar dat is dus niet zo. Het gaat in dit geval om de International Finance Corporation (IFC), een zusterorganisatie van de Wereldbank. Het hoofdkantoor zit in Washington, en 184 landen, waaronder Nederland, zijn lid van de organisatie. 

Zo’n tien jaar geleden stak de IFC 450 miljoen dollar in de bouw van een kolencentrale in Gujarat, India. Het was een samenwerking met een Indiaas bedrijf. Volgens de bewoners heeft die elektriciteitscentrale de lucht en het land vervuild met as en stof, en bedreigt het koelwater de visstand. Ze eisen schadevergoeding en hulp. Een interne audit van de IFC bevestigt dat het Indiase elektriciteitsbedrijf zich bij de bouw niet aan de milieunormen en het sociale plan heeft gehouden. 

Aanpassing

Ook heeft de IFC zelf onvoldoende toezicht gehouden op het project, stond in die rapportage. Maar de organisatie zegt volledig immuun te zijn voor rechtsvervolging. Ze beroept zich op een Amerikaanse wet uit 1945 die internationale organisaties zoals de Wereldbank - de IFC is een poot van de Werelbankgroep - en de Wereldgezondheidsorganisatie vrijstelling van rechtsvervolging gaf, net zoals buitenlandse overheden.

Maar het Hooggerechtshof oordeelde deze week dat die immuniteit is ingeperkt. Ook overheden kunnen vandaag de dag meer aansprakelijk worden gesteld dan toen. Zo is er een uitzondering gekomen voor commerciële activiteiten. Die aanpassing was nodig omdat overheden steeds meer aan de slag gingen in de private sector. Hun zakenpartners moeten in de rechtbank wel hun recht kunnen halen. Dat geldt ook voor de IFC.

Als ontwikkelingsbanken niet zijn vrijgesteld van rechtsvervolging is het eind zoek, meent de IFC. Dan kunnen ze nog veel meer rechtszaken verwachten van allerlei internationale partijen die zich benadeeld voelen door een project. De IFC heeft alleen vorig jaar al 23 miljard dollar gestoken in private ontwikkelingsprojecten in arme en opkomende landen, betoogt de ontwikkelingsbank. De rechter vindt haar vrees overtrokken. 

De zaak van de Indiërs kan nu worden vervolgd bij een lagere rechtbank. “Het is een zeer belangrijk besluit. We hebben er jaren voor gevochten en nu behalen we eindelijk een kleine overwinning”, zei Bharat Patel, vertegenwoordiger van de vissersgroep, tegen persbureau Reuters. De Nederlandse onderzoeksorganisatie Somo heeft de Indiërs van advies voorzien bij het aanspannen van de rechtszaak.

Saudische prins

De IFC ligt vaker onder vuur van ngo’s, omdat de bank samenwerkt met superrijken en multinationals die het geld voor een investering zelf ook wel kunnen neerleggen. Een spraakmakend voorbeeld was de financiering van een vijfsterrenhotel in Ghana. Daarbij ging de IFC in zee met een Saudische prins. 

Lees ook: 

Hoe Nederland een Senegalese vissersplaats met een vuile kolencentrale opscheepte

Een vissersplaats in Senegal protesteert tegen een nieuwe kolencentrale. Die is daar neergezet met geld van de Nederlandse investeringsbank FMO. ‘Wij zijn niet tegen vooruitgang, maar speel het spel volgens de regels.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden