Amerikaan: Zonder Gagarin had ik de maan nooit bereikt

Ruimtejubileum brengt kosmonauten en astronauten samen

De garderobedame heeft het er maar druk mee. Zelfs in Ruslands nationale ruimtevaartmuseum heeft ze nog nooit zoveel ruimtevaarders bij elkaar gezien, uit binnen- en buitenland. En nog nooit heeft ze in een dag zoveel handtekeningen verzameld in haar fotoboek van Russische kosmonauten.

"Ik ken ze alleen niet allemaal van gezicht", zegt ze. "Aan die ordetekens op hun borst kun je zien dat het veteranen zijn. En die buitenlanders ken ik helemaal niet."

Zoals Thomas Stafford, nu 80 jaar en een van de veteranen van het Amerikaanse Apolloproject. Hij spreekt de genodigden toe in onberispelijk Russisch met een Amerikaanse tongval. "Zonder Joeri Gagarin had ik nooit naar de maan kunnen vliegen", zegt Stafford. Een warm applaus valt hem ten deel.

Het is groot feest in het museum. De Russische ruimtevaartorganisatie houdt een receptie ter ere van de eerste bemande ruimtevlucht door de Rus Joeri Gagarin, nu precies vijftig jaar geleden.

Een militair orkest speelt overbekende Sovjetdeuntjes die zijn gewijd aan de eerste ruimteheld. Gagarin kwam al jong om bij een vliegtuigongeluk in 1968. German Titov maakte vier maanden na hem als tweede mens een ruimtevlucht. Hij benijdde Gagarin, maar legde zich neer bij het besluit van bovenaf.

De Russische premier Vladimir Poetin heeft voor de vijftigste verjaardag van de bemande ruimtevaart flink in de buidel getast. In de begroting van 2011 is ruim drie miljard dollar uitgetrokken voor het ruimtevaartprogramma en dat is flink meer dan in vorige jaren, hoewel nog altijd slechts een vijfde van wat de Amerikanen aan ruimteonderzoek spenderen.

"We moeten onze aanwezigheid op de ruimtevaartmarkt uitbreiden", aldus Poetin. Rusland hoopt munt te slaan uit de afbouw van het Amerikaanse spaceshuttleprogramma. Na de laatste shuttlevlucht in juni kan het internationale ruimtestation ISS alleen met Russisch materieel worden bevoorraad. Moskou wil meer goed betalende ruimtetoeristen naar boven brengen en bouwt aan een nieuwe lanceerbasis voor onbemande ruimtevluchten.

Maar Poetin zegt te willen voorkomen dat Rusland wordt gereduceerd tot een transportbedrijf in de ruimte. Het extra geld moet ook worden gebruikt voor modernisering van de bestaande infrastructuur.

"We moeten ons ontwikkelen", zegt Sergej Krikaljov, de Russische houder van het duurrecord in de ruimte. "Ik denk dat we zullen werken in de buurt van de aarde, nieuwe ruimtestations bouwen, nieuwe bases. De tijd is gekomen om verder te kijken. Aan het eind van de jaren zestig hebben de Amerikanen een sprong gemaakt in de richting van de maan. Nu is het moment om meer planmatig de ruimte verder weg van de aarde te ontdekken."

André Kuipers, ook aanwezig op het Russische feestje, heeft er wel vertrouwen in. De Nederlander vloog enkele jaren terug al eens in een Russische Sojoez-capsule en hoopt eind dit jaar zijn tweede ruimtevlucht te maken.

"Rusland is altijd gestaag doorgegaan met zijn ruimtevaart, de Russen hebben een heel betrouwbaar systeem. Bij de Amerikanen ging het met sprongen. Ze hebben nu besloten de shuttles af te stoten, omdat die te kostbaar waren en ze gaan ook over op de commerciële ruimtevaart die nu begint op te komen. In de tussentijd gaat alles met de Russische Sojoez. Dat heeft natuurlijk een voordeel voor Rusland, zowel financieel als technisch."

'Dat ik ging, was niet mijn schuld'
Dat de 27-jarige Joeri Gagarin de eerste mens in de ruimte moest worden was geen speling van het lot, maar het resultaat van een zorgvuldig selectieproces. De vlucht was voor de Sovjet-Unie niet alleen een technisch hoogstandje, maar ook een pr-stunt die zijn weerga niet kende, bedoeld om de Amerikanen de loef af te steken. De hoofdpersoon van die stunt mocht niet een willekeurig iemand zijn. Vier dagen voor vertrek werd bekend dat de keus was gevallen op Gagarin. Van alle mannen die de kosmonautenopleiding hadden doorlopen waren Gagarin en German Titov geschikt bevonden. Een speciale commissie besloot dat Gagarin de betere biografie had en verkoos de goedlachse 'typisch Russische' boerenzoon uit de buurt van Smolensk, die bovendien een echte Russische naam droeg. "Natuurlijk wilden al mijn kameraden als eerste de ruimte ingaan", zei Gagarin later verontschuldigend. "Ze waren allemaal net zo goed voorbereid als ik of misschien nog beter. Dat ik uiteindelijk ging was niet mijn schuld."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden