Reportage

Amerika ziet zijn neonreclames als cultureel erfgoed

Claude Mize, bedrijfsleider van Billy Ray's Catfish & BBQ in Tulsa. Beeld Seije Slager

Ze golden lange tijd als ietwat ordinair. Nu neonreclames dreigen te verdwijnen, beginnen Amerikaanse steden over bescherming na te denken. In Tulsa betaalt de stad mee als een bedrijf ze wil repareren.

Billy Ray’s BBQ and Catfish in Tulsa is precies zo’n wegrestaurantje waar je hoopt te belanden op een autovakantie door de VS. Aan de muur hangen cowboyhoeden en gitaren, op de borden liggen reusachtige porties spareribs, en als je glas cola pas half leeg is, wordt het automatisch alweer bijgevuld. 

Maar er mist ook iets. Want die neonreclame die daar buiten zo’n tien meter boven de omgeving uittorent, die blijft ’s avonds donker. “Ik denk dat de laatste buis het zo’n twaalf jaar geleden begaf”, zegt Claude Mize, de bedrijfsleider. Hij was destijds zelf nog een kind, maar kwam hier toen al over de vloer.

Het restaurant ligt aan de fameuze Route 66, die Chicago met Los Angeles verbindt, en die ooit, in de tijd voor de aanleg van het nationale snelwegennet, als de officieuze ‘hoofdstraat van Amerika’ gold. Die gloriedagen zijn al wel een aantal decennia voorbij, maar er zijn nog altijd veel motelletjes, restaurants, tankstations en garages te vinden langs de kant van de weg. “Vroeger hadden die allemaal neonreclames. Heel Tulsa hing er vol mee”, vertelt Amanda DeCort, directeur van het plaatselijke architectuurcentrum. Kwestie van economische noodzaak: als je klanten wilde trekken, was neon dé manier om op te vallen.

Tegenwoordig is het eerder omgekeerd: neon is een luxe die je je moet kunnen veroorloven. De neergang begon met de introductie van de plastic lichtbak, die een goedkoper alternatief bood. En tegen het lage energieverbruik van led kan neon ook niet op. De buizen zijn bovendien kwetsbaar. Een hagelbui, of een paar kwajongens met steentjes, en je hebt weer een dure reparatie aan je broek, vertelt Mize. Boven zijn kassa hangt nog een klassieke neonreclame, die ook al voor de helft is uitgevallen. “Die hebben we maar naar binnen gehaald.” 

Neonlicht van Braum's Ice Cream Beeld Flickr

Maar zulke reparaties worden beter te betalen. Want Tulsa heeft, mede op initiatief van DeCort, besloten om zich over zijn neonerfgoed te gaan ontfermen. Eerder werd er incidenteel al eens een iconische neonreclame gered: die voor Meadow Gold, te vinden in iedere reisgids voor Route 66, werd op een soort voetstuk naast de weg gezet, toen het oorspronkelijke gebouw gesloopt werd. Maar er is ook een hoop moois verdwenen, verzucht DeCort. Nu komt er een officieel fonds, waar bedrijven langs Route 66 een beroep op kunnen doen, als ze een neonreclame willen laten repareren, of een nieuwe willen installeren. De stad legt de helft van de kosten bij. De eerste aanvraag die binnenkwam: Billy Ray’s BBQ and Catfish.

Een sterke trend is het nog niet, maar er zijn meer steden die vergelijkbare initiatieven ontplooien. Zo heeft Albuquerque in New Mexico ook een steunfonds voor neon. DeCort: “Ooit was er een tijd dat we art deco ordinair vonden. Tot het allemaal dreigde te verdwijnen. Ik geloof dat we nu met neon op hetzelfde punt beland zijn.”

Tulsa sponsort echter ook nieuwe neonreclames. Dat is nog wat anders dan authentiek erfgoed beschermen. Leidt dat niet tot historiserende kitsch? “Ach, het is niet de Taj Mahal, het is een wegrestaurant. We gaan daar niet superstreng over doen.” Wat DeCort terug wil brengen is ook de historische ervaring van het rijden door een neoncorridor. En op deze manier steunt ze de bedrijven die nog neon maken. 

De neonreclame van Billy Ray in Tulsa, die het al twaalf jaar niet meer doet. Beeld Seije Slager

Een van die bedrijven is Claude Federal Signs, sinds 1926 in Tulsa gevestigd, en in het bezit van een trotse historische neonportfolio. Medewerker Terry Howard geeft graag een rondleiding door de loods. Er is nog één medewerker in dienst die neon kan buigen, maar die is er vandaag niet. Hij heeft niet iedere dag werk. 

Howard: “Ik denk niet dat het ambacht helemaal verdwijnt, maar het is wel een niche geworden. Onafhankelijke kunstenaars doen het nog. Bij ons zijn het vooral casino’s die ze bestellen.” In de rest van de hal is iedereen druk doende met led-lichtreclames.

Kan Route 66 niet ook beter met de tijden meegaan, en mooie, maar energiezuinige leds ophangen? Die suggestie vindt geen genade bij Amanda DeCort. “Je kunt led niet buigen zoals je neon kunt buigen. Je krijgt niet dezelfde gloed, niet hetzelfde effect. Komen mensen helemaal uit Nederland om tussen een paar led-lichtjes te rijden? Nee toch.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden