Amerika verdeelt generaties in Zuid-Korea

Afgelopen weekeinde ontmoetten onderhandelaars van Noord-Korea en de kersverse regering van Zuid-Korea elkaar onder hoogspanning in Seoul. Even verderop stonden tienduizenden demonstranten: de ouderen vóór de VS, de jongeren tegen.

,Nooit zullen wij ons overgeven aan communisten! Halleluja!'', kaatst het deze zaterdag van de hoge kantoorflats aan Seouls centrale Raadhuisplein. Tienduizenden papieren vlaggetjes van Zuid-Korea en de VS gaan krakend de lucht in.

De gemiddelde leeftijd ligt rond de pensionering en vele demonstranten verhalen over de Koreaanse oorlog, die het schiereiland begin jaren vijftig verwoest achterliet. ,,Ik kon mijn kinderen hier niet naar toe krijgen'', verzucht een zestiger. ,,Wat ik ze ook vertel, over de wreedheid van de Noord-Koreaanse troepen, over de honger die we leden en de armoede, over de dank die we de Amerikanen verschuldigd zijn en het gevaar van het Noord-Koreaanse regime, ze gaan liever winkelen met vrienden.'' Hij heeft nog geluk dat zijn kinderen enkele uren later niet met duizenden anderen een paar straten verder staan te swingen op het vorig jaar nog verboden lied 'Fuck de VS'.

De rest van de wereld heeft de Koude Oorlog al vijftien jaar achter zich gelaten, maar hier weigert die zijn aftocht te maken. Zelfs lijkt deze een uiterst gevaarlijke fase in te gaan. Vorige herfst gaf het geïsoleerde communistische regime van Noord-Korea na Amerikaanse beschuldigingen toe dat het kernwapens ontwikkelt, in strijd met een akkoord uit 1994. Woedende Zuid-Koreanen vulden de straten van de grote steden. Niet om te demonstreren tegen het regime van 'Geliefde Leider' Kim Jong-il, waarmee Zuid-Korea officieel nog steeds in oorlog is en dat Seoul met dertienduizend mortieren onder schot houdt, maar om te eisen dat de 37 000 Amerikaanse soldaten die in Zuid-Korea gelegerd zijn het land verlaten.

De woede van de demonstranten was gewekt door de vrijspraak van twee Amerikaanse soldaten die in juni met hun pantserwagen twee dertienjarige meisjes hadden doodgereden. In november werden de soldaten, vlak voor de Zuid-Koreaanse presidentsverkiezingen, door een Amerikaanse rechtbank vrijgesproken van dood door schuld. ,,Dat was een fatale blunder'', zegt dr. Suh Yoon-hwan van het Koreaanse Onderzoekscentrum voor Politieke Ontwikkeling. ,,Het incident veroorzaakte in juni geen opwinding, er zijn nu eenmaal zo'n 6000 verkeersdoden per jaar. De vrijspraak maakte alles anders. Het gaf velen het gevoel dat de Amerikanen hier straffeloos kunnen doen wat ze willen. Zonder de golf van anti-amerikanisme die daardoor loskwam, zou de nieuwe president Roh Moo-hyun nooit verkozen zijn. Hoewel hij slechts een meer gelijkwaardige relatie met de VS wil, zal hij moeten luisteren naar het anti-Amerikanisme van zijn voornaamste groep stemmers.''

Leden van die groep stonden zaterdag, een kilometer van het Raadhuisplein, opeengepakt op een stoep voor Seouls Pagoda Park. Op 1 maart 1919 werd hier de Koreaanse onafhankelijkheidsbeweging geboren, toen nationalisten tegen het Japanse koloniale bewind demonstreerden. En nationalisme drijft ook deze demonstranten, die qua locatie, middelen en opkomst pover afsteken bij hun concurrenten. ,,De Amerikanen hielpen ons toen Japan ons had bezet, en toen Noord-Korea ons na de Tweede Wereldoorlog aanviel'', zegt de 30-jarige Lee Young-hoon. ,,Maar daarna bleven ze, behandelden ons als een kolonie en steunden het militaire bewind. Ik haat de VS.''

Alle demonstranten zijn jong, afgezien van een tandeloze man die zodra hij een westers gezicht ziet hees en aanhoudend 'Amerika number ten. Korea number one' schreeuwt. Hij wordt met verontschuldigende lachjes weggeleid, maar zet achter een hekje zijn tirade voort. ,,Bush moet op zijn knieën om vergeving te vragen voor de dood van de meisjes'', zegt de 20-jarige student Im Dong-san onverstoorbaar. ,,Er zijn drie stappen van excuus. Bush heeft met zijn verbale verontschuldiging alleen de eerste stap gemaakt.'' Met een megafoon roept Im de demonstranten op, een petitie te tekenen die onmiddellijke Amerikaanse terugtrekking eist. Op zijn wang is een Amerikaanse vlag getekend met het woord Out.

,,Ik ben juist blij met een Noord-Koreaans kernwapen'', zegt hij. ,,Dan kunnen ze de Amerikanen bedreigen en komt er geen oorlog. Noord-Korea zal ons heus niet aanvallen; we zijn één volk. De VS vallen juist wel kleine landen aan, zoals Irak. Als ze na Irak Noord-Korea aanvallen, raken wij door de Amerikaanse troepen die hier gelegerd zijn ook in die oorlog betrokken.''

De ironie wil dat de Amerikaanse soldaten juist met opzet naast Zuid-Koreaanse militaire bases, langs de frontlijn en in hartje Seoul zijn gelegerd om het Noord-Korea onmogelijk te maken een aanval op het Zuiden uit te voeren waarmee het niet automatisch in oorlog raakt met de VS. Wat het strategische nut ook is, de legering in Seoul blijkt een pr-ramp. De Amerikaanse soldaten hebben een uiterst slechte naam; verlost van de discipline van de barakken zijn ze agressief als ze uitgaan, behandelen vrouwen als sletten en kopen drugs en plezier. Veel bars en nachtclubs weren hen. Maar de foto's van ramen met 'Americans not welcome' erop deden het, in combinatie met de berichten over de massale demonstraties van afgelopen november, uiterst slecht in de VS. Boze senatoren pleitten al voor terugtrekking van de troepen of economische sancties.

,,Het zou vreselijk zijn als de VS zich terugtrokken'', zegt B.K. Park. Hij staat in burgerkleding op het Raadhuisplein tussen de veteranen van de Vietnam oorlog, waar Zuid-Korea op verzoek van de grote bondgenoot aan meedeed. Een vlag met daarop 'Korps Mariniers. Blauwe Draken' hangt boven de taai ogende zestigers. ,,Onze economische kracht en veiligheid zijn volledig aan de VS te danken. Wie denkt dat Zuid-Korea een land is dat zichzelf beschermen kan en dat van ons broedervolk niets te vrezen heeft, weet niets van economie, geschiedenis en het Noord-Koreaanse regime'', zegt Park, terwijl honderden blauwe ballonnen boven de menigte opstijgen. ,,De helft van dit land heeft nota bene meegemaakt hoe we onder de voet werden gelopen door Noord-Korea in 1950, hoe de VS ons ternauwernood konden redden. Ik heb als tienjarige jongen mijn vader zien liggen, die met een houweel door de communisten was afgemaakt omdat hij een gemeenteambtenaar was.''

Voor de demonstraties zijn meer dan honderd afgevaardigden van Noord-Korea in Seoul ontvangen voor driedaags overleg. De gesprekken staan onder grote druk; de VS meldden donderdag dat Noord-Korea een reactor heeft opgestart waarmee kernwapenmateriaal kan worden gemaakt. En de nieuwe Zuid-Koreaanse regering van president Roh Moo-hyun, die onafhankelijker van de VS wil opereren, is pas een paar dagen oud. Roh voer de afgelopen week een andere koers dan zijn achterban. Hij gaf de Amerikaanse minister Powell garanties over de voortgang van de alliantie tussen de twee landen en noemde een Noord-Koreaans atoomwapen 'onacceptabel'.

Bij beide demonstraties zijn de demonstranten niet gerust op Rohs lijn, zowel de vijfduizend anti-Amerikanen die de Korea Bevrijdings Vereniging optrommelde als de ongeveer vijfentwintigduizend pro-Amerikanen van de Korea Vrijheids Organisatie. ,,We steunen Roh'', zegt Park, op het pro-Amerikaanse plein. ,,Maar hij moet weten dat slechts een minderheid tegen de Amerikaanse aanwezigheid is. Alleen zij demonstreerden afgelopen herfst. Maar wij zijn de zwijgende meerderheid. En vanaf nu zwijgen wij niet meer.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden