Amerika schrikt: de paus is dus toch niet zo progressief

Weigerambtenaar Kim Davis. Beeld reuters
Weigerambtenaar Kim Davis.Beeld reuters

Amerikaanse progressieven wreven zich vorige week in de handen. Paus Franciscus zei met zijn warme pleidooien voor vluchtelingen en tegen klimaatverandering precies wat ze wilden horen. Maar nu blijkt dat hij achter de schermen een van 's lands meest controversiële ambtenaren heeft ontmoet: weigerambtenaar Kim Davis. Dat is even schrikken.

Robin de Wever

Amerikaanse media, Washingtonwatchers en Vaticaanwatchers waren er vorige week al snel uit: paus Franciscus had zich tijdens zijn bezoeken aan Washington, New York en Philadelphia van zijn linkse kant laten zien.

Zo enthousiast als de Republikeinse parlementsleden vorige week klapten voor paus Franciscus' opmerkingen over abortus en de heiligheid van 'het gezin', zo timide waren ze een paar minuten later. In zijn toespraak voor het Amerikaanse Congres ging Franciscus na het noemen van conservatieve thema's in één beweging door naar een reeks linksere onderwerpen.

Amerikanen zijn niet bang voor buitenlanders, hield hij de zaal met volksvertegenwoordigers voor, 'want veel van ons waren ooit zelf buitenlander'. "Ik zeg u dit als de zoon van immigranten, wetende dat velen van u ook afstammen van immigranten."

Aan abortus en het homohuwelijk besteedde hij in het Congres maar kort en in verhullende bewoordingen aandacht, terwijl hij over asiel en klimaatverandering minutenlang doorging.

Democraten - Republikeinen: 1-0.

Althans: tot woensdag. Toen maakte een van 's lands meest omstreden christenen bekend dat de Heilige Vader tussen de bedrijven door stilletjes een ontmoeting met haar heeft gehad.

'Bedankt voor je moed'
Davis werd de afgelopen weken bekend omdat ze als gemeente-ambtenaar weigerde om homohuwelijken te sluiten. Cameraploegen reisden massaal af naar haar loket in Kentucky, waar ze een verontwaardigd homostel keer op keer nee verkocht. Dat ze voor haar overtuiging vijf dagen celstraf over had, maakte het mediacircus rond haar persoon enkel groter.

De ontmoeting met de paus vond plaats in de Vaticaanse ambassade. "Ik stak mijn hand uit en hij pakte hem vast", vertelde Davis aan ABC News. "Ik gaf hem een knuffel en hij gaf mij er ook één, en toen zei hij: 'bedankt voor je moed'."

Amerikaanse media doken er direct bovenop. Een 'koude douche', noemde Francis DeBernardo van de katholieke homo-belangenorganisatie New Ways Ministry de ontmoeting. Franciscus had zijn mond vol over respect voor homo's, maar drinkt dus heimelijk wel koffie met orthodoxe hardliners. "Dit slaat een deuk in de goede wil die de paus tijdens zijn bezoek heeft gekweekt", meende hij. "Franciscus moet duidelijk maken waar hij staat, als het gaat om acceptatie van homo's, lesbiennes, biseksuelen en transgenders."

Davis is geen conservatieve held
Dat Franciscus een tegenstander van het homohuwelijk de hand heeft geschud, is natuurlijk geen verrassing. Rome is fel gekant tegen zulke huwelijken, en Franciscus is - ondanks zijn barmhartige toon - bepaald geen voorstander. Maar dat hij uitgerekend Davis op privé-audiëntie liet komen is inderdaad opmerkelijk.

Davis mag dan een vaandeldraagster zijn van conservatief-christelijke waarden, ze heeft het nog niet bepaald geschopt tot icoon van conservatief-christelijk Amerika. De meeste kerken en Republikeinse politici houden haar op een afstand.

Is het wel verstandig, zo vragen de 'mainstream' kerken en Republikeinen zich af, om bij kwesties als het homohuwelijk de hakken in het zand te zetten en de zaak hoog op te spelen? En zo ja, is het dan slim om je te laten associëren met een figuur als Davis, die zich nogal rancuneus en kil opstelt?

'Paus laat zich niet in links en rechts vangen'
Franciscus heeft daar kennelijk veel minder moeite mee. "Hij is een figuur dat zich niet laat vangen in termen als rechts en links", analyseert Vaticaankenner John Allen. "Hij kan Davis ontmoeten en net zo makkelijk arme immigrantenkinderen bezoeken."

Volgens Allen vallen voor deze paus beide thema's - gewetensbezwaren tegen homohuwelijken én vluchtelingenproblematiek - onder 'zorg voor menselijke waardigheid'. Vluchtelingen hebben een onvervreemdbaar recht op onderdak en verzorging, net als ambtenaren een onvervreemdbaar recht hebben op gewetensbezwaren. "Dat is voor sommigen een troost en zorgt bij anderen voor scheve gezichten."

Het Vaticaan lijkt ondertussen geschrokken van de ophef die de ontmoeting heeft veroorzaakt. De pauselijke woordvoerder Federico Lombardi kwam vrijdag met een speciale verklaring. Daarin wijst hij erop dat de paus in de Vaticaanse ambassade 'tientallen mensen heeft gesproken' en dat zulke ontmoetingen 'bij pauselijke bezoeken heel gebruikelijk zijn'. De paus heeft het met Davis niet inhoudelijk over haar zaak gehad, benadrukte Lombardi. "Dit moet niet gezien worden als steun voor haar positie."

Franciscus, maandag in het pauselijke vliegtuig op weg naar Rome. Beeld reuters
Franciscus, maandag in het pauselijke vliegtuig op weg naar Rome.Beeld reuters

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden