Amerika ontdekt het blanke blok

Trump-aanhangers in Texas vieren feest.Beeld AFP

Er viel geen onvertogen woord toen Donald J. Trump dinsdagavond zijn aanhangers toesprak: "Nu is het tijd voor Amerika om de wonden van de verdeeldheid te verbinden."

Zo verheven als destijds met Obama's overwinningstoespraken was het allemaal niet. Bij Trump geen inspirerende verwijzing naar de stichters van het land en hun idealen, maar een aankondiging van zijn eigen superprestatie: "We hebben een geweldig economisch plan. We gaan onze groei verdubbelen en de sterkste economie van de wereld krijgen." Maar de nieuwe president van Amerika hield zich tenminste, tot opluchting van de commentatoren op de televisie, aan de traditie waarin de politiek een bloedig gevecht kan zijn, maar op cruciale momenten de eenheid van de republiek met mooie woorden wordt bevestigd.

Alleen, hij werd juist president door zich compleet buiten die traditie te plaatsen. De kandidaat Donald Trump beledigde minderheden en oorlogshelden, deed honend een gehandicapte na en bedreigde zijn tegenstander met gevangenisstraf. En dat, verwijten tegenstanders en commentatoren in de media zichzelf dezer dagen, zorgde ervoor dat ze geen moment geloofden dat hij zou worden verkozen. Iemand die die schuttingwoorden bezigde, kon geen president worden. De peilingen gaven hun gelijk.

Maar het blijkt dat ook een flink deel van de Amerikanen als het erop aankomt aan die traditie geen boodschap heeft, van politieke correctheid de buik vol heeft, kras taalgebruik wel stoer vindt, en peilers voor het lapje houdt of niet te woord staat.

Hoe dan ook een republikein

Miljoenen Amerikanen vonden het prachtig. En miljoenen anderen zagen het door de vingers omdat er wat hen betreft belangrijker dingen waren: hoe dan ook een Republikein in het Witte Huis, hoe dan ook niet weer een Clinton in het Oval Office, als God het wil anti-abortusrechters in het Hooggerechtshof.

Al die miljoenen bij elkaar waren in overstelpende mate blank. Dat is tegelijkertijd verontrustend en heel gewoon. Amerikaanse politici zijn er al generaties aan gewend dat ze specifieke bevolkingsgroepen aanspreken. President Obama werd mede verkozen doordat de zwarte kiezers in de VS massaal op hem stemden. Hillary Clintons strategen waren er van overtuigd dat die groep, en de latino's, haar in staat zouden stellen hem op te volgen. Dat blanke kiezers overwegend op de hand van de Republikeinen waren, was een gegeven, maar gezien het slinkende aandeel van die groep in de Amerikaanse bevolking zou dat Trump niet gaan redden.

En toen deed dat het wel. Data-journalist Nate Cohn van de New York Times stelde dinsdag aan het eind van de avond vast dat 'laag-opgeleide blanke kiezers opeens hebben besloten om te stemmen als één blok, als een minderheidsgroep. Ze vertegenwoordigen 40 procent van het electoraat, en dat is dus genoeg."

Die ontwikkeling zag je - achteraf natuurlijk - al een tijd aankomen. De afgelopen paar jaar verschenen er boeken waarin werd onderzocht wat 'blank zijn' eigenlijk inhoudt, behalve de afwezigheid van de kenmerken van een of andere minderheid. Terwijl Donald Trump de Republikeinse nominatie veroverde, stond het boek 'Hillbilly Elegy' sterk in de belangstelling, waarin J.D. Vance beschreef hoe hij ontsnapte aan de tegelijk achterlijke en trotse cultuur van de straatarme blanken uit de Appalachen, niet toevallig het gebergte dat onder andere door Pennsylvania loopt, waar Trump tot ieders verbazing won.

Amerika heeft er kortom een minderheidsgroep bij. De blanken waren al op weg een minderheid te worden, maar ze zijn het nu al als je degenen er af trekt die zich meer verwant voelen met hoogopgeleide zwarten en latino's dan met de familie van Vance. Die nieuwe minderheid wil 'ons land terug'. Dat krijgen ze natuurlijk niet, ook niet in het Amerika van Donald Trump. Veelbetekenend riep Hillary Clinton gisteren, in haar afscheidstoespraak als kandidaat, haar aanhangers op 'te blijven vechten voor wat rechtvaardig is'. Maar onderschat zal dat blanke blok nooit meer worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden