Amerika is niet de boze wolf in de crisis

Het kapitalisme is opnieuw failliet. Een kleine 20 jaar na de val van het communisme sneuvelt het toen zo gezegende kapitalisme. Het is niet bestand gebleken tegen hebzucht en de handel in lucht. Al vaker bleek dat de vrije markt niet in staat is om de praktijken van zelfverrijking en onverantwoord handelen te beheersen. Hebzucht,meer geld willen verdienen door te handelen in risico’s zonder tegenwaarde.

Deze crisis draait alleen om de afgod ’geld’. In hoeveel kerken zal er deze weken niet worden gebeden om de crisis af te wenden? Terecht, wanneer het erom gaat de mensen die de dupe zijn van deze hebzucht te steunen. Maar niet terecht wanneer degenen die hieraan schuld hebben en hebben verdiend over de rug van vele anderen, ongestraft wegkomen. Allerlei vormen van extremisme en terrorisme zijn de laatste jaren bestreden. Zij zouden ons vrije Westen bedreigen. Maar het is het extremisme van binnenuit, hebzucht, die de grootste vijand blijkt te zijn.

Kees van den Haspel Lelystad

Toen ik als katholiek kind hoorde van het bestaan van de duivel, had ik een plaatje in mijn hoofd van een duivel met bokkenpoten, twee hoorntjes op zijn kop en een hooivork.

Een heel eng wezen, waarvoor ik minder bang hoefde te zijn als ik geen zonden beging, werd mij voorgehouden. Ik was dan ook een braaf meisje dat voor godsdienstles vaak tienen haalde. Later werd dat stevig gerelativeerd en voor de duivel ben ik allang niet zo bang meer.

Toch, de vraag van deze week deed mij weer denken aan de duivelse tijden van weleer. Waarom? Telkens als ik op het Journaal beursmensen zie, die met verhitte koppen, geagiteerd zwaaiend met papieren en met meerdere telefoons tegelijk bezig zijn, roept dat beeld bij mij de duivel van weleer op. Compleet met bokkenpoten. Ik vind ze er veel op lijken! Ik zie een groot kwaad in de hebzucht, geldzucht van de beursspeculanten die de grote financiële problemen hebben opgewekt. Willens en wetens, zonder scrupules.

De hebzucht, geldzucht van mensen is ten diepste de oorzaak van de huidige financiële ellende.

Joke Roenhorst-Jansen Warnsveld

Niet het kapitalistische systeem speelt een rol bij de crisis, maar te veel multinationale instellingen met hebzuchtige leiders. Zij maken de ’geldspoeling’ dun.

Eigen baat stellen boven maatschappelijke behoeftenbevrediging zijn ingrediënten voor een financiële ramp. Vroeg of laat komt de aap uit de mouw.

In Mattheüs 6 vers 24 lees ik: ’Jullie kunnen niet God dienen én de Mammon’. Het mondiale kapitalisme lijdt aan ernstige verkoudheid. Bij grote roergangers van de financiële wereld kan het voorkomen dat zij anticiperen op de hebzucht van mensen die zij kunnen beïnvloeden. Maar het zijn altijd dezelfden die het ’slachtoffer’ worden van zulke Verleiders: hebzuchtigen die in sprookjes geloven...

Vervelend bijverschijnsel is vandaag echter dat óók mensen zónder hebzuchtige gevoelens het slachtoffer kunnen worden. En bij hun pensioenvoorziening aanzienlijke schade oplopen. Talrijke waakhonden zijn juist nu hard nodig. Niet aangelijnd en gemuilkorfd!

Rien van Hoeven, gepensioneerd fraudeonderzoeker Nootdorp

Banken verzorgen het geldverkeer, op basis van vertrouwen. Ik wil mijn bank kunnen vertrouwen, terwijl mijn bank vooral geld wil verdienen met mijn geld. Dat is de kern van het probleem.

Banken doen het geweldig in het regelen van het financiële verkeer. Ik betaal met mijn vertrouwen dat de cijfers die ik op mijn digitale bankrekening zie iets zeggen over mijn bezit. Mijn bank begeeft zich in de wildernis van de internationale financiële markten, het vleesgeworden kapitalisme.

Kapitalisme betekent ondernemen, risico nemen, winnen en verliezen. Wie te veel verliest, gaat failliet. Wie wint, verdient. Als mijn bank verliest, ben ik mijn geld kwijt. Ik wil erop vertrouwen dat mijn bank mijn geld goed beheert.

Laat banken het geldverkeer regelen, en het gedoe op de financiële markten overlaten aan andere bedrijven die gewoon failliet kunnen gaan, zonder dat ik er last van heb.

Hans Ouwersloot Maastricht

Natuurlijk is Amerika niet de grote boze wolf in de financiële crisis. We hebben allemaal boter op het hoofd. We denken dat onze wereld geregeerd wordt door rationeel kiezende producenten en consumenten. Wij hebben een samenleving geschapen die voor een belangrijk deel haar drijfveren en richting ontleent aan emoties. En niet de gunstigste. Wat te denken van angst om aan het kortste eind te trekken, de wens om bij de happy few te horen, vrees voor gebrek, hedonisme, machtshonger, hebzucht, bezitsdrang? Zelfs economen zien het belang van emoties. Neem Nobelprijswinnaar Edmund Phelps, die stelt dat inflatie niet alleen afhangt van werkloosheid maar ook van verwachtingen over de toekomstige inflatie.

Een van de taalkundige betekenissen van speculeren is bespiegelend overdenken, waarbij emoties een grote rol spelen. Speculeren in de betekenis van kopen en verkopen met risico’s gaat nog steeds alleen om die emoties, wat gekocht en verkocht wordt bestaat in veel gevallen niet. Wat overblijft is een gokspel. De enkeling die dat spel beheerst, wordt stinkend rijk. Alle anderen worstelen met de prijzen van voedsel en energie die als gevolg van dat spel (en niet als gevolg van schaarste!) steeds hoger worden. Kaartenhuizen vallen per definitie ooit om.

Frans Oosterbaan Tilburg

Het is nog steeds zo dat er snuggeren zijn en domoren. Domoren denken dat kapitalisme iemand met een hoge hoed op is, die je overal de schuld van kunt geven.

Snuggeren vermoeden dat bomen nooit tot in de hemel groeien. Er is nog een derde categorie: graaiende gokkers. Hiervan lijken er steeds meer te komen.

Wouter Lentjes Arnhem

Geld is een machtig ruilmiddel. In een gezonde economie is het niet meer dan dat. Diensten en producten ruilen verhoogt het welzijn. Geld maakt die ruil simpeler.

Dit systeem is op twee manieren ontspoord. Behoeftenbevrediging is niet langer de maat van de dingen –heeft iedereen wat hij of zij nodig heeft? – maar hogere productie en almaar meer geld rondpompen is de maat geworden. We noemen het groei, hogere welvaart, economisch succes. Omdat we alles ’groei’ noemen, denken we dat we goed bezig zijn, maar hoeveel van deze posten zijn minpunten?

Geld is niet meer alleen ruilmiddel dat waarde geeft aan een dienst of product; geld is de dienst en het product zelf geworden. Mensen verdienen geld zonder enige bijdrage te leveren aan de behoeftenbevrediging. Dit systeem is losgezongen van ruilhandel, behoeftenbevrediging en economie. Het is niet gek dat velen de crisis niet begrijpen. Zij zijn met ouderwetse ruilhandel bezig, maar dat telt niet in de wereld van het flitskapitaal.

Jos van der Schot Amsterdam

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden