column

Amerika iets meer ‘land of the free’ door voorgestelde hervormingen justitie

James KennedyBeeld Jörgen Caris

Amerika is het land van vrijheid, volgens het gekoesterde ideaal. Maar het is ook het land dat meer burgers opsluit dan elk ander land ter wereld – 2,2 miljoen Amerikanen zitten achter de tralies. 

Er wordt vaak gezegd dat het Amerikaanse justitiële bestel naar verhouding meer mensen opsluit dan gebeurde tijdens de goelags in de Sovjet-Unie. Dit onrecht heeft me lang gestoord en toen we nog in Amerika woonden waren we trouwe supporters van de Prison Fellowship, die gevangenen helpt bij hun terugkeer in de samenleving en hun families ondersteunt. Deze bescheiden programma’s konden een onmenselijk bestel iets menselijker maken.

Maar de VS kunnen veranderen. De regering in Washington lijkt bereid om deze trend te keren. Het Huis van Afgevaardigden stond al achter de voorgestelde hervormingen, en deze week ging ook de Senaat met een zeer ruime meerderheid overstag. Donald Trump – naar verluidt aangemoedigd door zijn schoonzoon Jared Kushner – is ook enthousiast. Eindelijk lijkt er iets te gebeuren.

De wet behelst drie belangrijke wijzigingen. Rechters worden nu nog door de wet gedwongen om veel gevangenen te veroordelen tot lange gevangenisstraffen. Drie vergrijpen – zelfs als ze niet gewelddadig waren – konden je een levenslange gevangenisstraf bezorgen. Dat wordt nu versoepeld: rechters krijgen weer de ruimte om straffen op te leggen die ze geschikt achten. Daarnaast worden reïntegratieprogramma’s versterkt waardoor gevangenen worden voorbereid op terugkeer in de samenleving. Als ze hieraan meedoen krijgen ze strafvermindering. En ten derde wordt het regime iets minder zwaar. Gevangenen in federale gevangenissen moeten in de buurt van hun dierbaren worden geplaatst en zwangere vrouwen mogen niet langer worden geketend.

Gevangenispopulatie

Hierdoor komt er een einde aan deze nare periode uit de Amerikaanse geschiedenis. Tot ongeveer 1980 liepen de VS niet bijzonder uit de pas, maar daarna liepen de wegen uiteen als het ging om het aantal gevangenen. Net als in Europa (en Nederland) was er in de jaren tachtig sprake van toenemende criminaliteit, vooral door drugshandel. In elk van deze landen steeg de gevangenispopulatie. Het publieke klimaat verhardde: boeven moesten flink worden aangepakt en behoorlijk bestraft worden voor hun wandaden. In een individualistische cultuur werd misdaad vooral gezien als een vorm van persoonlijk falen, waarvoor zij als individuen moesten boeten.

De VS liepen nog veel harder van stapel. Het verschil zat niet in het aantal mensen dat tot een gevangenisstraf veroordeeld werd, maar in de lengte van de straffen. Omdat Amerikaanse overtreders veel langer in de gevangenis zaten, nam het aantal gevangenen sterk toe.

Waren er in 1972 nog 161 gevangenen per 100.000 inwoners, in 2007 was dat toegenomen tot 767 – ruim een viervoudiging. Dit lot trof zwarte Amerikanen onevenredig vaak. Zij werden voor dezelfde vergrijpen als witte Amerikanen vaak langer naar de gevangenis gestuurd. Het meest beruchte voorbeeld – dat het wetsvoorstel ook probeert te verhelpen – is dat het bezit van crack, dat vaker door zwarten en armen werd gebruikt, door de wet veel harder werd bestraft dan het bezit van poedercocaïne, dat vooral door witten werd gebruikt.

Gezondheidsproblemen

Nu is er eindelijk een breed gedeeld besef in de VS, ook bij conservatieven, dat deze excessen voorkomen moeten worden. Misschien is er meer ruimte voor deze opvatting omdat de criminaliteit is gedaald. Daarnaast wordt drugsgebruik nu ook gezien als een gezondheidsprobleem en niet alleen een justitieel probleem. Wellicht kennen politici zelf ook meer mensen die slachtoffer zijn geworden van dit justitiële systeem.

Dit wetsvoorstel is geen panacee, en gaat minder ver dan sommige hervormers willen. Maar het is een hoopvol begin in het meestal sterk verdeelde Washington.

Een land mag beoordeeld worden op de wijze waarop het omgaat met gemarginaliseerde mensen, zoals gevangenen. Het lijkt erop dat Amerika weer meer het land of the free wordt dan het lange tijd geweest is.

Lees hier meer columns van James Kennedy.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden