Amerika houdt de tv-markt in een wurggreep

De deur van Japans restaurant 'Fuji' in Cannes zwaait open en een grote, zware man komt naar buiten. Hij moet zich bukken om de luifel te ontwijken. Na hem volgt een cordon bestaande uit mantelpakvrouwen met werktassen, drie Aziatische mannen en tenslotte een paar westerse mannen. Het afscheid nemen begint. Handen schudden, kussen, glimlachen en hoofdknikken. Het is duidelijk, in de internationale tv-wereld is een mega-deal voorbereid, gesloten of gevierd.

De Japanse televisie heeft een grote aankoop gedaan of neemt als co-producent deel aan een nieuwe serie. Japanners zien graag westerse films, series en kunstprogramma's op hun tv. Anderzijds zijn omroepen in West-Europa, Noord-Amerika en Australië nauwelijks geïnteresseerd in Japanse tv-programma's. Ze kopen hoogstens wat tekenfilms en voor zo'n deal is een lunch in een gerenommeerd restaurant niet nodig. Dat wordt geregeld op de Mipcom zelf, de tv-beurs die afgelopen week werd gehouden in het enorme Palais des Festivals aan de oever van de Middellandse Zee, hartje Cannes. De kleine tv-managers onderhouden hun contacten op de beursvloer, de topmanagers van grote bedrijven doen dat in de omringende luxe hotels, op hun jacht of op de terassen van hun beurspaviljoen.

Twee keer per jaar worden op de Mipcom in Cannes de aan- en verkopen van tv-programma's en bijbehorende zaken geregeld. De Mipcom (in het voorjaar heet hij Mip) is een echte markt, met stands, onderhandelingen, netwerken en bedrijfsspionage, meer dan tienduizend handelaren en honderdduizenden programmatitels. Iedereen die iets wil kopen of verkopen op de internationale televisiemarkt is er. Hun stands variëren in grootte en aanzien van een aangeklede bezemkast in de kelder tot een sprookjesachtig dakpaviljoen, waar het onder witte parasols in een zacht najaarsbriesje en bij het geklots van de golven goed toeven is. Van buitenaf lijkt het misschien een grote party, maar niemand komt er voor de flauwekul, zeggen alle deelnemers. Zelfs grote Amerikaanse bedrijven als Warner en Paramount, die hun materiaal ook zonder Mip wel verkopen, zijn prominent aanwezig. Ze onderhouden er hun relaties met de klanten, komen er aan de wereld laten zien welke nieuwe producten er beschikbaar zijn en werpen er een blik op wat de concurrentie aanbiedt.

Met een blik op de catalogus van Warner en na de vraag welke van de nieuwe programma's binnenkort op de Nederlandse tv te zien zullen zijn, antwoordt Lisa Gregorian van Warner Europe gedecideerd: “Maak je geen zorgen, ze zullen allemaal vroeg of laat in Nederland te zien zijn. Het is alleen de vraag waar en wanneer.” Warner is de producent van zeer succesvolle dramaseries als 'ER' en 'Friends' en heeft nu hoge verkoopverwachtingen van 'Jesse', met Christina Applegate uit 'Married with Children' en 'Two of a kind', over een tweeling van 11 jaar.

De Amerikanen zijn niet erg geliefd in de internationale televisiewereld. Wat hen betreft is de handel eenzijdig; ze willen alleen verkopen. Producten uit andere taalgebieden kopen ze niet aan, want de Amerikaanse kijker weet zich geen raad met ondertiteling. Mondjesmaat kopen ze Canadese of Britse producties, of gebruiken ze de Britten en Canadezen als co-producent. Dat komt erop neer dat die meebetalen aan een nieuwe serie of film, waarvoor ze in ruil het aankooprecht hebben.

“Vroeger was de Mipcom een markt waar je als inkoper rustig je gang kon gaan”, zegt Frank Mulder van de NOS, die de aankopen van de publieke omroepen coördineert. De omroepaankopers selecteren programma's die ze graag willen hebben en sturen vervolgens Mulder erop af om over de prijs te onderhandelen. Het is al jaren niet meer zo dat een omroep zonder probleem kan aankopen wat hij leuk vindt. De grote televisiebedrijven hebben vandaag de dag output-deals met vaste partners.

De nieuwe series van Warner bij voorbeeld zullen de komende jaren niet bij de publieke omroepen te zien zijn, aangezien Warner een overeenkomst heeft met de Holland Media Groep (RTL 4 en 5 en Veronica). “Jammer, maar het is zo. Na drie jaar lopen de contracten af, dan hebben we misschien weer een kans. Soms zie je iets bij de commerciöen waarvan we denken: dat hadden we graag willen hebben. Die nieuwe serie met Kirstie Alley bij voorbeeld, 'Veronica's closet', die is heel erg leuk. Zit nu laat op de avond bij RTL. Jammer.” 'ER' is ook van Warner, maar blijft gewoon bij de Avro, omdat die omroep de serie al had gekocht voor de deal met de HMG werd gesloten. Over de prijs van de vijfde 'ER'-serie moet Frank Mulder wel in het geweer komen, denkt hij, aangezien de salarissen van de acteurs met miljoenen omhoog zijn gegaan. “Ik ben niet van plan die salarisverhoging te gaan betalen. Desnoods zeggen we: we betalen niet de hoge prijs, maar kopen er wat films bij.”

In feite hebben de grote Amerikaanse maatschappijen de hele televisiemarkt in een wurggreep. Hun klanten, waaronder alle televisiezenders ter wereld, de videobranche en de satellietzenders, krijgen in Cannes naar de maat van hun afname champagne, dure etentjes en cadeaus. De klant hoeft daar maar één ding voor te doen: af te nemen wat de maatschappij aanbiedt en te betalen wat de maatschappij ervoor vraagt. Om dwarsliggers de mond te snoeren hebben de ditributeurs output-contracten afgesloten. In Nederland heeft de HMG de Warnerproducten op het programma. SBS 6 heeft een deal met onder meer Universal en Disney en TV10 is in zee gegaan met Fox. Niet dat de commerciële omroepen meer willen betalen dan de publieke.

De concurrentie zit meer in het volume. Een publieke omroep in Nederland koopt hoogstens 'n serie, of een klein pakket speelfilms. Een concern als de HMG koopt groot in en verdeelt het materiaal over RTL 4 en 5 en Veronica, met tot voor kort als prullenbak TV10. Dat spreekt de Amerikanen meer aan. Overigens hebben de commerciëe en publieke omroepen in Nederland afgesproken dat ze niet aan elkaars programma's plukken. De publieke omroepen berusten erin dat ze voorlopig geen Amerikaanse films en series kunnen krijgen, uitzonderingen daargelaten. Er blijft nog genoeg over in de hoek van de onafhankelijke producenten en de andere publieke omroepen, zoals de BBC, hopen ze.

De bulk van de televisiemarkt zit in amusement, comedies, dramaseries en cartoons. Een grote speler in de amusementshoek is Endemol Entertainment. Endemol verkoopt vooral programmaformules, en doet dat succesvol. De laatste verkoophits zijn het Franse programma 'La Fureur', in Nederland bekend als 'Het Swingpaleis' en 'Het gevoel van...' Eerdere internationale successen zijn 'All you need is love' en 'Het spijt me'. Als het enigszins kan, produceert Endemol zelf een programma in het land van uitzending. Daarvoor neemt de amusementsgigant (omzet 800 miljoen) deel in lokale productiebedrijven, of koopt er een op. Sinds vorig jaar begeeft het bedrijf zich ook op de distributiemarkt. Door het internationale netwerk dat is opgebouwd, kent Endemol de markt goed. Voor het genre series en speelfilms dat Endemol verkoopt (thrillers en politieverhalen) zijn de marges groot. Binnenkort hoopt het concern in die poot 100 miljoen gulden omzet te behalen.

Endemol heeft een grote stand met een terras op het balkon van het Palais. Als John de Mol zich daar vertoont wordt hij toegewuifd door Harry de Winter van IDTV, die een klein jacht heeft aan de kade van het beursgebouw. IDTV is een kleine Nederlandse speler op de markt van de programmaformules, maar wel een taaie. 'Lingo', dat inmiddels in bijna alle talen van de wereld wordt gespeeld, is ook dit jaar weer goed verkocht, net als de formule van 'Taxi'. Het zijn de gouden eieren van het bedrijf. Anderzijds hebben de aankopers van IDTV geen interessante programmaformule op de beurs kunnen vinden. De fut lijkt er uit te zijn als het gaat om het bedenken van spelprogramma's, en verder is die markt bijna exclusief in handen gekomen van grote bedrijven als Endemol en het Britse Pearson's. Bovendien zijn format-distributeurs er huiverig voor om hun product openlijk te laten zien. Een goed idee is gauw gejat.

“Je moet je format heel goed beschermen en gedetailleerd bij de notaris laten vastleggen. En verder er het beste maar van hopen”, zegt Thomas Notermans van Endemol. “Er gebeuren de gekste dingen, ik weet van een Nederlandse producer die hier in Cannes van een Japanner zijn eigen format kreeg aangeboden.”

VERVOLG OP PAGINA 2

Amerika houdt tv-markt in wurggreep VERVOLG VAN PAGINA 1

Endemol is door schade en schande wijs geworden. Op de als 'bloedlink' gemarkeerde Zuid-Amerikaanse markt waagt het bedrijf zich niet meer zonder de begeleiding van Endemols vaste Spaanse partner. In de VS loopt een procedure tegen Fox, die goede sier maakt met 'Het spijt me'. “Je moet af en toe laten weten dat je het serieus meent”, zegt Notermans over deze kostbare en langdurige procedure, met onzekere afloop. De entertainer hoopt binnenkort zelfstandig een stap te kunnen zetten op de bijna ondoordringbare markt van de Verenigde Staten met de 'Soundmix Show', in samenwerking met een Amerikaanse producer.

In de hoek van de tv-programma's voor kleine groepen kijkers als kunstfilms, de betere documentaire, jeugddrama en educatieve programma's wordt in bescheiden hoeveelheden gehandeld. Dat is de wereld waar de kleine Nederlandse omroepen en distributeurs zich thuisvoelen en ophouden. Hoewel ze niet ontevreden zijn over de belangstelling, is de handel geen vetpot. De afzetmogelijkheden nemen toe, door de gespecialiseerde satellietkanalen, de educatieve videomarkt en de wereldwijde toename van tv-zenders, maar de prijzen dalen navenant. 'Gevonden' geld noemen de Nederlandse omroepen het geld dat ze verdienen met de verkoop van hun programma's. De afname betreft vooral mooie documentaires en dramaseries als 'Pleidooi', door landen die de moeite willen nemen te ondertitelen of na te synchroniseren.

De Wereldomroep verheugt zich in de belangstelling voor de film over de kunstenaar Esscher, die eerder dit jaar op de Nederlandse televisie werd vertoond. “We hebben niet de illusie dat we de productiekosten terugverdienen, maar het is mooi meegenomen”, zegt Pieter Landman van de Wereldomroep. Hij komt al jaren op de tv-beurs. Een nieuwe markt is de inflight; luchtvaartmaatschappijen die filmmateriaal opkopen voor de videoprogramma's aan boord van lange vluchten. “De voor mij nieuwste ontwikkeling in distributie is de door-to-door handel in Thailand. e moet je voorstellen dat daar een soort SRV-wagen door de buurt rijdt, met videofilms, waar de klanten uit kunnen kiezen. Kijk, in die gevallen moet je een prijs in één keer afspreken. Afrekenen per kopie is natuurlijk onbegonnen werk.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden