Analyse

Amerika Eerst, ook in buitenlandse politiek

President Donald TrumpBeeld AP

President Trump viel onverwacht uit naar Israël én Rusland. Zwalkt zijn buitenlandbeleid? Met Poetin wilde hij toch vrienden worden?

Europese leiders maken zich grote zorgen over de onberekenbaarheid van de nieuwe Amerikaanse leider. Maar ook in regeringsgebouwen in Teheran, Pyongyang, Jeruzalem, Mexico-Stad en Canberra veroorzaakt president Donald Trump dezer dagen onrust.

Dit jaar beloofde premier Netanyahu dat hij in Jeruzalem en op de bezette Westoever vele duizenden woningen zou bijbouwen. Trump waarschuwde hem donderdag hiermee op te houden omdat het de vredespogingen ondermijnt.

Op donderdagavond maakte Trumps ambassadeur bij de VN, Nikki Haley, een verrassende entree in de Veiligheidsraad door het 'agressieve' optreden van Rusland in Oost-Oekraïne te veroordelen. Sinds een week zijn daar de gevechten weer opgelaaid. Haley betreurde dat zij direct Moskou moest berispen maar waarschuwde bovendien dat de sancties die aan Rusland zijn opgelegd vanwege de annexatie van de Krim, pas opgeheven worden als Moskou het schiereiland teruggeeft aan Oekraïne.

Die harde aanpak van bondgenoot Israël en potentiële makker Vladimir Poetin is verrassend. Ook verklaarde vijanden Iran ('nieuwe sancties na rakettest') en Noord-Korea ('een overdonderend antwoord op inzet van kernwapens gegarandeerd') kregen ervan langs. Het valt te betwijfelen of oorlogstaal de juiste aanpak is. Maar bij Trump lijkt langetermijnbeleid ondergeschikt aan zijn primaire doel om het diplomatieke establishment eens lekker op te schudden, precies zoals hij zijn kiezers beloofde.

On-diplomaat

"Het is tijd dat we wat harder worden mensen", zei Trump donderdag tijdens een Nationaal Gebedsontbijt. "Bijna elke natie benadeelt ons. Die tijd is voorbij." En zo geschiedde. Trump is een on-diplomaat die naar allerlei landen uithaalt. Hij doet geen poging tegenstanders (of buitenlandse bondgenoten) aan zijn kant te krijgen. Het is ook op buitenlands gebied Amerika Eerst. Trump en zijn reactionaire hoofdadviseur Stephen Bannon voelen het mandaat van de achterban die hard optreden verwacht.

Dat Netanyahu en Poetin wilden profiteren van hun populariteit bij Trump door bij de buren ruimte te claimen, zint de president niet. Hij wil zelf de regie houden. Dan is hij degene die onzekerheid bij anderen creëert, en zo aan macht wint. En hij jaagt Netanyahu vast terug in zijn hok, vóór diens bezoek aan Washington op 15 februari.

Zo is Trump hard op weg na Richard Nixon de volgende Amerikaanse president te worden die alleen tegen de wereld optrekt. Nixons voorliefde was ook dreigen door de 'Mad Man' uit te hangen, en dankzij onberekenbaar gedrag zijn zin te krijgen. Eigenlijk precies de rol die het geïsoleerde Noord-Korea al decennia speelt. Pyongyang houdt kernproeven en schiet raketten af om voedselhulp of geld los te krijgen. Obama negeerde Pyong-yang, wat voor rust zorgde. Het wordt spannend wat twee Mad Men in één arena gaan opleveren.

'Denk groot', 'toon geen zwakte', 'blijf duwen', 'verneder je tegenstander', zo beschreef Trump zijn zakenstrategie in zijn boek 'The Art of the Deal' (1987). Dat vernederen doet hij nu richting elites in binnen- én buitenland. Neem zijn grap tegen de Mexicaanse president: 'Ik stuur het leger wel om de slechte hombres aan te pakken' of die tweet over Australië na een ontspoord gesprek met de premier in Canberra: 'Ik zal die stomme overeenkomst bestuderen'. Elke agressieve tweet doet Trumps achterban juichen om de echo: America First.

Als in een good cop - bad cop verdeling mag zijn entourage de plooien weer gladstrijken. Minister Rex Tillerson van buitenlandse zaken krijgt er nog een harde dobber aan. Op zijn eerste dag probeerde hij honderden diplomaten die zich tegen Trumps recente migratieban keerden te kalmeren. "Wij zijn allereerst mensen." Havik John McCain mocht het met Australië bijleggen: "Ons bondgenootschap blijft bestaan", aldus de senator.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden