Ambitie en homoseks in de Thatcher-jaren

Abominabel, noemde een jurylid veel inzendingen voor de Booker Prize. De schrijver Alan Hollinghurst won.

Bas de Vries

En weer zaten de bookmakers ernaast. Niet favoriet Cloud Atlas van David Mitchell ging er dinsdagavond vandoor met de belangrijkste trofee in de Britse literaire wereld, maar 'The Line of Beauty' van Alan Hollinghurst, een roman over snobisme, politieke ambitie, homoseks en aids op het hoogtepunt van het Thatcher-tijdperk.

Daarmee maakte de Booker Prize zijn reputatie waar als een prijs waar vooraf langdurig over wordt gediscussieerd en waar zo mogelijk nog langer over wordt nagepraat. Net als ook steeds weer gebeurt met de Turner Prize voor beeldende kunst.

Niet minder dan twee uur en vijftien minuten had de jury dinsdag nodig om te beslissen wie de prijs en de bijbehorende 50000 pond (ruim 70000 euro) het meest verdiende. Drie romans gingen zij aan zij de finale in: naast het gecompliceerde 'Cloud Atlas' en 'The Line of Beauty' ook 'The Master' van Colm Toibin. De uiteindelijke keuze voor het vierde boek van de vijftigjarige Hollinghurst was dan ook geen unanieme.

Desondanks toonde juryvoorzitter en Lagerhuislid Chris Smith, die in Groot-Brittannië ooit bekendheid kreeg als eerste openlijk homoseksueel kabinetslid, zich na afloop enthousiast. Hij noemde 'The Line of Beauty' niet alleen 'opwindend, briljant geschreven', het boek komt volgens hem ook 'diep onder de huid van de Thatcher-jaren'. Smith: ,,De zoektocht naar liefde, seks en schoonheid is zelden zo exquise gedaan.''

Dat het hier om de eerste overwinning zou gaan van een 'homoroman' in de 36-jarige geschiedenis van de Booker Prize ,speelde volgens Smith tijdens de beraadslagen van de jury geen enkele rol. ,,En dat op zichzelf is al iets om te vieren. Het boek is puur beoordeeld op zijn merites.''

De grootste controverse vooraf draaide niet zozeer om de nauwkeurige beschrijvingen van rauwe seks in 'The Line of Beauty', als wel om de kwaliteit van sommige van de overige boeken waar de jury zich doorheen had moeten werken. Aanleiding was de klacht van een van de juryleden, de schrijver Tibor Fischer, dat ,,sommige zo abominabel waren dat ze, denk ik, moeten zijn ingezonden als een grap''.

Is daarmee aangetoond dat het schrijven in het Verenigd Koninkrijk en Ierland naar een bedenkelijk niveau is weggezakt? Allerminst, stellen andersdenkenden als collega-schrijver en oud-jurylid Philip Hensher. Hij wees er gisteren in The Daily Telegraph op dat literatuur nooit mag worden beoordeeld naar haar slechtste voortbrengselen, maar naar haar beste. ,,En de rest vergeten we snel weer.''

Probleem is volgens hem veel eerder dat het steeds moeilijker wordt om goede juryleden te vinden. De huidige club zou in het voorbije 'uitstekende jaar' een hele reeks prachtige boeken hebben genegeerd, met name dan V.S. Naipaul's 'Magic Seeds'. Maar, aldus Hensher, met de verkiezing van Hollinghurst heeft de hele discussie in ieder geval een happy end gekregen, een beloning voor deugd, talent en hard werk.

De auteur zelf, die gistermorgen vroeg na drie uur slaap alweer op de BBC-tv verscheen voor zijn eerste interview, zei dat hij de jury de rest van zijn leven dankbaar zou blijven voor het besluit. ,,Mijn psychologische techniek (vooraf) om hiermee om te gaan was mijzelf te overtuigen dat ik toch niet zou winnen. Ik besef dat het weinig heeft gescheeld.''

'The Line of Beauty' gaat over Nick Guest, een homo die in 1983 naar Londen trekt om daar aan een proefschrift over schrijver Henry James te werken. Hij zoekt en vindt onderdak in het huis in Notting Hill van een politicus die het aan het maken is in de regering-Thatcher. Guest voelt zich aangetrokken tot diens zoon. ,,Ik heb een onverminderd ongelukkig en verontwaardigd gevoel over die (Thatcher)periode'', zei de schrijver in een toelichting. ,,En ik heb er lang over gedaan om een manier te vinden om erover te schrijven.''

Hollinghurst is een voormalig adjunct-hoofdredacteur van het Times Literary Supplement. Hij heeft alle reden om gelukkig te zijn over het binnenslepen van de Booker Prize. Peter Finlay alias DBC Pierre, de kleurrijke winnaar van vorig jaar -want voormalig oplichter en drugsverslaafde- heeft inmiddels in het Engelse taalgebied alleen al 500000 exemplaren van zijn 'Vernon God Little' weten te slijten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden