Alzheimer Café al 10 jaar succes

In een Alzheimer Café kan iedereen, verzorger of patiënt, alles zeggen, zonder schroom of gêne. „Ik denk wel eens: ik plak hem achter het behang en ga verhuizen.”

Nederland telt ongeveer 270.000 mensen met dementie, en er komen jaarlijks 30.000 nieuwe patienten bij. De behoefte aan zogeheten Alheimer Cafés is groot.

Al ruim voor half acht stroomt het Alzheimer Café in Laren vol, de laatst binnengekomen bezoekers rest alleen nog een barkruk. De mensen zitten al druk met elkaar te praten. Velen van hen komen elke maand naar het café, een ontmoetingsplek voor mensen met dementie, mantelzorgers en hulpverleners.

Al deze bezoekers hebben behoefte aan een plek waar zij steun bij de verwerking van deze ziekte kunnen krijgen, waarbij het geestelijk functioneren steeds verder achteruitgaat. In de succesvolle Alzheimer Cafés kan dit, overal in het land.

Het thema van vanavond is ’boosheid’, of beter gezegd: ’boosheid voorkomen’.

Rond half acht heet gespreksleidster Maritza Allewijn de aanwezigen welkom. Ze begint met een open vraag, die onmiddellijk veel losmaakt. „Wie is er wel eens boos geweest?” Binnen twee seconden steekt iedereen zijn vinger op. De sfeer zit er meteen in, bezoekers kijken elkaar lachend aan.

„Waarom bent u wel eens boos geweest?”, vervolgt Allewijn, die als ouderenpsychologe aan het verpleeghuis De Stichtse Hof is verbonden. Ze loopt met haar microfoon naar een mevrouw. „Van dat constante herhalen van vragen, daar word ik gek van”, vertelt een mevrouw die haar echtgenoot verzorgt. „Soms kan ik me dan niet inhouden. Ik plak hem achter het behang en ik ga verhuizen, denk ik wel eens.”

Een andere vrouw herkent dit. „Ik word boos als ik weg moet en juist op dat moment het scheerapparaat of de prothese van mijn man weg is. Hij raakt het allemaal kwijt, heel frustrerend. Het ergste vind ik nog dat hij, als ik thuiskom, aan míj vraagt waar ik het gelaten heb. Alsof ik het heb kwijtgemaakt * Ik ben dan zo verdrietig.”

Ze heeft een oplossing voor dit veel voorkomende probleem gevonden. „Als het heel belangrijk is, als ik echt op een bepaald tijdstip wegmoet of zo, verstop ik zijn scheerapparaat of prothese zelf. Als ik dan thuiskom, weet ik in elk geval waar het is.”

Ook een man die dementie heeft, verwoordt wanneer hij boos is. „Als ik me machteloos voel”, zegt hij. Een instemmend gemompel van andere bezoekers klinkt, nog voordat Maritza Allewijn hem vraagt in welke situaties hij deze machteloosheid voelt.

„Als ik iets niet meer weet”, antwoordt hij. Met een schuin oog kijkt hij naar zijn vrouw, die naast hem zit. „Dan vraag ik het aan mijn vrouw. Zij is mijn mobiele geheugen.”

Veel aanwezigen vertellen openhartig hun verhaal, anderen luisteren liever naar de vaak herkenbare verhalen. Dan stelt Allewijn de hamvraag van deze avond: is boosheid te voorkomen? Nee, niet altijd, luidt het meest genoemde antwoord, want boosheid is menselijk, boosheid geeft ook troost. Tegelijkertijd zou je soms ook van onnodige boosheid kunnen spreken. Hoe zou je díe kunnen voorkomen?

Nu blijft de zaal stil, waarna Allewijn uitvoerig vertelt hoe die onnodige emotie zijn oorsprong vindt in wat wel onbalans wordt genoemd.

Het evenwicht tussen draagkracht (hoeveel kan je hebben) en draaglast (te klaren klussen) raakt dan zoek. Bij veel ouderen gebeurt dit bijvoorbeeld als het geheugen achteruit gaat, waardoor een grotere inspanning nodig is om dezelfde klussen te kunnen blijven klaren.

Een manier om die onnodige boosheid te voorkomen, adviseert Allewijn, is om wel weer een evenwicht tussen die draagkracht en draaglast te bereiken. Ga bijvoorbeeld leuke dingen doen, luidt een advies, want daarvan krijg je energie.

Of: geef wat zorgtaken uit handen, zorg dat je iets minder vaak bij elkaar bent en beperk je tot de dingen waar je goed in bent. Hulp zoeken kan natuurlijk ook, bij het Riagg, maatschappelijk werk, dagopvang, noem maar op.

Het zijn suggesties die bijzonder welkom blijken. Ook in de pauze geven de bezoekers elkaar nog tips. Zo heeft een man die zijn vrouw al jarenlang verzorgt, veel geleerd van een cursus over dementie. „Ik herken nu veel beter wat er met mijn partner gebeurt. Dat neemt al veel boosheid weg.”

Zijn buurman aan tafel haakt aan met een ander advies. Soms kan het handig zijn je boosheid even te bewaren, ervaart hij.

„Ik noem dat uitgestelde boosheid. Soms wacht ik even met mijn emoties te uiten. Ik weet dan: ’dit is niet het moment’, of ’dit is niet de plek’.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden