Opinie

Aluin maakt publiek tot direct betrokkene

Het lijkt wel een trend: jonge theatergroepen die iets te vieren hebben bieden het publiek een herneming van eerder gespeelde stukken.

In Amsterdam (en daarna in andere steden) profileert Dood Paard zich, vanwege de toekenning van de vierjarige rijkssubsidie, met een zestal stukken onder de titel 'Stock' als repertoire gezelschap.

In Utrecht viert tegelijkertijd de eveneens sinds januari in het Cultuurplan opgenomen theatergroep Aluin het tienjarig jubileum met de reprise van een voorstelling, waarmee ze destijds begonnen: 'HET', een in 1984 door theatermakers Marjon Brandsma, Jan Ritsema en Ger Thijs gemaakte bewerking van de novelle 'Het beest in de jungle' van Henry James. Na 'HET' zal Aluin later dit jaar nog twee andere voorstellingen heropvoeren: 'Medea' en 'De Heilige Antonio' in april respectievelijk september.

Kennelijk bestaat er bij jonge theatermakers behoefte hun ontwikkeling te delen met het publiek en dat zicht te geven op hun bestaansgrond. Het biedt zo in kort bestek bovendien mooi vergelijkingsmateriaal, bijvoorbeeld om een lijn in de repertoirekeuze te ontdekken of inzicht in de speelstijl. Voor wie eerder voorstellingen miste is het meteen een prettig inhaalmanoeuvre. Over Dood Paard later meer, maar wat betreft Aluin: hun eerste versie van 'HET' is mij ontgaan, echter niet die van Maatschappij Discordia. Interessant blijkt dan wel degelijk hoe de totaal verschillende aanpak van Ritsema c.s. en nu regisseur Erik Snel zicht geeft op de beweegredenen van een groep.

'HET' is een fascinerende dialoog tussen een man en een vrouw, die samen wachten op 'het', datgene waarvan de man zeker weet dat het zijn bestaan in één klap uniek zal maken, maar dat hem zo obsedeert dat hij zijn leven lang de kans mist 'het' te grijpen. Pas na haar dood dringt het besef door, dat zij het wel heeft begrepen, wat zijn 'napoleontische' levensgevoel een verpletterende nederlaag bezorgt. Prachtig gelaagd is de tekst die voortdurend verspringt van de ikvorm naar de derde persoon en en passant de personages met de persoon van acteur en actrice verbindt. Een heel intiem, zeer persoonlijk drama is het. Een intimiteit waar je bij Discordia geraffineerd werd ingezogen door de onnavolgbare taalbehandeling. En daarin zit het meest essentiële verschil met de aanpak van Aluin. Aluin kiest weliswaar voor de intimiteit van een nog kleinere zaal, maar breekt die tegelijk open in een directe confrontatie met het publiek.

Als in een omgekeerd theatercafé zitten Gabby Bakker en Frank Meijers tussen opgestapelde stoelen en barkrukken aan het enige niet weggeruimde cafétafeltje en introduceren hun personages rechtstreeks aan het publiek. Die houding wordt consequent volgehouden. Steeds weer zoeken zij, zelfs middenin een dialoog met elkaar, met hun blik contact met het publiek als om steun of instemming vragend. Zoals je in een echt café weleens deelgenoot bent van een drama aan een belendend tafeltje, zo ben je hier als toeschouwer direct deelgenoot van het blinde noodlot van de man die als enige 'het' niet wil zien.

Het is een betekenisvolle vorm en typerend voor wat ik verder van Aluin heb gezien. Onder leiding van Erik Snel is Aluin een extravert opererende groep, die niet het drama zelf induikt om het publiek mee te slepen, maar de toeschouwer tot direct betrokkene maakt opdat het drama onontkoombaar wordt. Dat kan boeiend zijn, maar er schuilt een gevaar in. In dit geval overheerst de ironie om -en van- de macho die het banale van liefde afwijst voor iets grootsers dusdanig, dat de innerlijke tragiek wat verloren gaat.

Dat is jammer, al blijft 'HET' tekst ueel een juweeltje.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden