'Altijd studeren met hart en ziel'

interview Het Russische pianotalent Daniil Trifonov (22) is een internationale sensatie met zijn woeste spel vol adrenaline. 'Veel stukken vragen om spontaniteit. '

SANDRA KOOKE

De 22-jarige Russische pianist Daniil Trifonov maakte vorige maand tijdens het Gergjev Festival in Rotterdam een sensationeel debuut. Niet iedereen was na afloop van de woeste uitvoering van het Eerste pianoconcert van Prokofjev dolenthousiast: de reacties liepen uiteen van 'afschuwelijk' en 'volkomen belachelijk' tot 'heerlijk, zo'n jonge hond'. Maar dat Trifonov een muzikaal fenomeen is, viel niet te betwijfelen.

De hele wereld heeft hem sinds kort ontdekt. In 2011 won hij zowel het Arthur Rubinstein Concours in Tel Aviv als het Tsjaikovski Concours in Moskou. Nu vliegt Trifonov de continenten over om te spelen. Deze maand alleen al geeft hij dertien concerten tijdens een Europese tournee, waarbij hij de belangrijkste zalen aan doet. Zondag speelt hij in het Amsterdamse Concertgebouw in de serie Meesterpianisten. Vijf cd's bracht hij al uit, de laatste bij Deutsche Grammophon waar hij nu een exclusief contract heeft.

Ja, hij geeft aan de lopende band concerten. Toch is hij nog lang niet uitgeleerd, vertelt hij aan de telefoon. Hij studeert piano en compositie aan het Cleveland Institute of Music in de Verenigde Staten.

Reizen over de hele wereld om concerten te geven: droomde je daar altijd al van?

"Nee, helemaal niet. Toen ik nog in Moskou studeerde, was het zelfs andersom: mijn leraar probeerde me van concerten af te houden. Studeren was belangrijker. Van een muzikale carrière kon ik mij toen geen enkele voorstelling van maken. Ik deed alleen mijn best om zo goed mogelijk muziek te maken. Dit leven ontstond na het winnen van die concoursen. Dat is pas anderhalf jaar geleden."

Wat gebeurde er met je toen je in Rotterdam Prokofjev speelde? Je leek wel bezeten door de muziek.

"Prokofjevs Eerste pianoconcert is een jeugdwerk, dat ongelooflijk veel adrenaline in zich heeft. Dat inspireert me op zich al. Maar bij een concert gebeurt er altijd iets extra's - dat heb ik niet als ik studeer, zelfs niet als ik voor vrienden speel. Ik focus me dan zo op de muziek, dat ik er op een bepaald moment door gegrepen raak. En dan kun je je door de zaal, de akoestiek, het publiek mee laten voeren. Het ene werk vraagt meer controle, bij het andere kun je je meer laten gaan. Deze Prokofjev is heel geschikt om erin te duiken en op zoek naar iets bijzonders te gaan."

Als je zo speelt, neem je grote risico's.

"Nee, dat vind ik niet. Als er sprake is van grote risico's, heb je het stuk niet goed genoeg ingestudeerd. Je hoort een werk helemaal in je vingers te hebben.

"Je moet natuurlijk altijd een zeker risico durven nemen. De wens om foutloos te spelen mag nooit ten koste gaan van de emotionele diepgang van je spel. Veel stukken vragen juist om grote spontaniteit. Daarom moet je technisch moeilijke passages altijd op de juiste temperatuur studeren, met hart en ziel dus."

Deze maand speel je negen keer de 'Symphonische Etüden' van Robert Schumann. Hoe spontaan kan dat blijven?

"Er zal elke avond iets nieuws gebeuren met Schumann. Want ik speel het stuk in verschillende zalen en op verschillende instrumenten. Het algemene idee dat ik ervan heb gevormd zal waarschijnlijk wel blijven staan, maar het is niet zo dat je het elke keer gewoon kunt reproduceren. En dan speelt mijn persoonlijke conditie nog mee. Het is een uitdaging om gedurende de maand voldoende kracht te hebben voor dit stuk.

"Schumann is een van mijn jeugdliefdes. Toen ik acht was, speelde ik als eerste de 'Arabesque', later de 'Abegg-variaties', de 'Papillons' en zo verder. Nu dus de 'Symphonische Etüden', een werk met een ongelooflijke diepte. Ik speel het dit seizoen voor het eerst. Amsterdam is een van de eerste grote zalen waar ik het zal spelen.

"Zo'n tournee is uitputtend, maar ook inspirerend. In zo'n strak schema - bijna om de dag een concert - werk je tijdelijk heel efficiënt. Daarna moet ik er wel van bijkomen. Hoe zwaarder de tournee, hoe langer ik moet herstellen. Na anderhalve maand concerten neem ik meestal twee à drie weken vrij om weer op te laden. Maar ook tijdens de tournee moet je momenten vinden om te ontspannen. Niet zozeer vanwege de stress, maar om fysieke problemen voor te zijn. Pianisten hebben vaak spanning in hun nek en schouders. Vooral het reizen, de vliegtuigen, hebben een slecht effect. Ik doe daarom aan yoga, en dat helpt bij mij goed."

Dit seizoen speel je ook werken van Stravinsky en Schönberg. Hou je van moderne muziek?

"Zeker. In de toekomst wil ik ook Ligeti gaan spelen. Maar op dit moment vraagt het klassieke repertoire de meeste aandacht. Ik moet nog zoveel leren: Liszt, Brahms, Schubert, Bach. Dat is nu eigenlijk de grootste uitdaging: naast al die concerten de tijd vinden om nieuw repertoire in te studeren. Daarom heb ik nu nog les. Als pianist moet je je een leven lang blijven ontwikkelen."

Is er in die drukte nog tijd voor componeren?

"Ik ben nu bezig een pianoconcert te schrijven. Maar ik heb er amper tijd voor. Componeren is voorlopig niet meer dan een hobby."

Daniil Trifonov speelt zondagavond in de grote zaal van het Concertgebouw in Amsterdam. www.meesterpianisten.nl

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden