'Altijd kom ik weer terug bij het drumstel'

,,Gelukkig zit er nog een paar uur tussen beide concerten. Anders was het wel erg moeilijk geweest.'' Drummer Joost Lijbaart speelt vanavond twee keer op het North Sea Jazz Festival. Eerst met de Lydia van Dam Group en dan met het Yuri Honing Trio. ,,Als ik met beide groepen in dezelfde zaal had gestaan en in beide met hetzelfde drumstel had gespeeld, had ik het mezelf een stuk makkelijker gemaakt. Maar ik moet van de Mariszaal naar de Carel Willinkzaal en in beide groepen gebruik ik andere trommels en bekkens. Dat vereist de muziek nu eenmaal: de Joni Mitchellsongs bij Lydia speel ik anders dan de triostukken bij Yuri.''

Joost Lijbaart (31) studeerde in 1991 af aan het Hilversums Conservatorium en behoort sindsdien tot de productiefste en belangrijkste slagwerkers van de jonge jazzgeneratie. Volgens de Nederlandse Jazzgids, een uitgave van Muziek en theater netwerk, speelt hij in maar liefst zeven groepen - incidentele gastoptredens, kortstondige projecten en zijn binnenkort te starten eigen band niet meegerekend.

Welbeschouwd draait het bij Lijbaart allemaal om sound. ,,In iedere groep gaat het om de sound. Of die kansen biedt, merk ik snel genoeg. Je belt een aantal mensen, zet een grote pot thee, koekjes en begint te spelen zonder vaste stukken. Dan hoor je meteen of er wel of niet een sound is. En als die er is, kun je die verder uitbouwen.''

Hij noemt een recent samenwerkingsproject met bassist Tony Overwater, rietblazer Ab Baars en de Zwitserse pianiste Sylvie Courvoisier. ,,Sylvie hadden we ontmoet in Zwitserland. Ze jamde mee en ondanks haar totaal andere inslag klikte het. Met Ab bleek hetzelfde. Toen we het een keer met z'n vieren probeerden in het Bim-huis, merkten we meteen dat er een duidelijke groepssound was. Daardoor was het voor mij niet moeilijk om stukken voor dat kwartet te maken.''

Zijn jouw stukken vanuit het slagwerk gedacht?

,,Soms komen de stukken voort vanuit een bepaalde groove of sfeer die tijdens het drummen ontstaat. Daar hoor ik dan ineens een melodie bij. De rest is puzzelwerk met akkoorden en baslijnen. Maar het gebeurt ook aan de piano. Toch vermijd ik de piano het liefst. Aan de piano kun je snel iets spelen dat goed klinkt, maar dat oorspronkelijkheid ontbeert.''

Lijbaart zoekt liever naar wat hij omschrijft als ,,dat wat ik echt hoor. Wat je hoort - dat merk ik ook in mijn eigen sound - wordt steeds preciezer. Ik ben met slagwerk begonnen op mijn zevende. Mijn vader was ook drummer en mijn moeder nam mij vaak mee naar jazzconcerten. Ik herinner me hoe we een keer een concert van Art Blakey bijwoonden. Wat ik daar toen mooi aan vond - en uberhaupt aan jazz -, was dat het rommelig klonk en onduidelijk. Het idee dat ik toen over drummen had, heb ik eigenlijk nog steeds, alleen is het gedetailleerder geworden en onderbouwd met studies en kennis van het instrument.''

Is de rommeligheid minder geworden?

,,Doorzichtiger. Mijn sound is akoestisch en open. Ik hou niet van iets dat helemaal afgeplakt en plat is. Ik hou van een driedimensionaal geluid.''

Is Blakey een van jouw favorieten?

,,Wel toen ik kind was. Toen ik hem hoorde, was hij nog niet op zijn retour, al lag zijn toptijd met zijn Jazzmessengers ver achter hem. Tijdens mijn studie luisterde ik veel naar Elvin Jones en Tony Williams - drummers die in de jaren zestig groot waren. Williams' stuwende kracht en de Afrikaanse polyritmiek van Jones - die vond ik waanzinnig. Ik heb zelf ook een tijdje in Afrika gestudeerd. Daar zocht ik dat gevoel van Jones. Ik ben blij dat Jones in Den Haag speelt. Daar ga ik zeker heen.''

Lijbaart vertelt dat er later andere slagwerkers bijkwamen. Hij noemt Ed Blackwell (,,een grote inspiratiebron''), evenals Paul Motion en Jack DeJohnette. ,,Dat zijn mensen die, net als ik dat probeer te doen, niet zozeer als drummers denken, maar als musici van een melodie-instrument. Dus meer dan time-keepers.''

,,Ook van Joey Baron heb ik veel gejat. Een jaar of tien geleden hoorde ik hem solospelen: standards en wat vrije dingen. Geweldig! Om met zo weinig als een drumstel in je eentje een uur lang te kunnen blijven boeien, is enorm lastig, maar Baron speelde twee sets van een uur en grotendeels akoestisch zonder hulpmiddelen. En hij verveelde geen moment. Zijn aanwezigheid, zijn scherpe timing, de melodieën die hij speelde, dat alles heeft me enorm geïnspireerd.''

Van groot belang voor Lijbaarts eigen aanpak is ook zijn ervaring met hedendaagse slagwerkmuziek, waarbij het meer om de klankrijkdom van onorthodoxe instrumenten gaat, en zijn begeleidingen van dansvoorstellingen, waarbij weer andere zaken tellen. ,,Ik zoek altijd naar andere sounds, zonder meteen een heel laboratorium van percussie-instrumenten om mijn drumstel te bouwen. Dat leidt maar af van wat je met het drumstel kunt doen. Met stokken en dempen kun je al zo veel doen. Wel zijn er een Chinese gong, een bel, een tamboerijn, wat shakers en rammeltjes bijgekomen. Maar ik kom altijd weer terug bij het drumstel omdat ik het leuk vind om al die invloeden daarin terug te vertalen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden