Altijd klaar om op de foto te gaan

Hoe doen ze dat toch, die pubers? Hun haar, hun kleding - alles klopt. Ze weten precies hoe ze het perfecte plaatje creëren. Als ze maar niet te erg opvallen.

Onlangs kwam ik een foto tegen, een schoenendoosgeval. Veertien of vijftien waren we, en op een verjaardagsfeestje. Het was begin jaren tachtig. Er bestond in mijn herinnering nog geen gel - je had alleen van die flesjes blauwe 'haarversteviger' van de Hema - er was nog geen goedkope H&M of Zara, en er waren zeker geen youtube-instructiefilmpjes over de perfecte manier om je eyeliner aan te brengen.

We droegen scheef- en ruimzittende, verschoten kleding - was dat niet die oude, lichtblauwe sweater van mijn vader die ik uiteindelijk tot op de draad heb versleten? We hadden rommelig haar en waren zo te zien niet erg bedreven in het hanteren van een kohlpotloodje, dat vooral op de binnenkant van je onderste ooglid moest, waardoor je van die kleine zwarte oogjes kreeg.

Met de kennis van nu en vergeleken met de jongeren van nu zou je zeggen dat wij niet erg goed gewassen zwerfjongeren waren. Zo keken wij natuurlijk ook, met een no future-achtige blik, al was dat waarschijnlijk meer pose dan innerlijke overtuiging. We wilden in elk geval géén kakkers zijn, maar iets wat je toen, in het post-punktijdperk new wave noemde.

We wisten trouwens, denk ik, ook nog niet zo goed hóe we in een camera moesten kijken - althans, niet op de manier die veel meiden en jongens van twaalf, dertien, veertien nu al zo goed beheersen omdat ze die eindeloos thuis voor een beeldscherm hebben kunnen oefenen, en waardoor ze er op de profielfoto's (avatars) van hun Twitteraccount of Facebookpagina uitzien als het covermodel van een tijdschrift: professioneel. Volwassen. Je hoofd houd je een tikje schuin, opzij én naar voren, je lacht, maar niet al te uitbundig, een subtiele duckface (getuite lippen) mag, maar alsjeblieft niet té.

Hoe doen ze dat toch, de tieners van nu, er uitzien alsof je elk moment op de foto moet? Niet overdreven glamoureus, integendeel. Hun look is eerder bedrieglijk eenvoudig, maar wel tot in de puntjes verzorgd. Het klinkt koketter dan bedoeld, maar waar ik nog altijd wacht op het moment een echte 'mevrouw' te worden, zonder uitgelopen mascara en verfomfaaid haar, heeft mijn dertienjarige me allang ingehaald, met nagels in de French manicure, de eyeliner strakker dan Carice van Houten 'm kan trekken en het haar zoals het tegenwoordig hoort: lang, zonder speciale coupe. Topje, spijkerbroek, vestje of soms een colbertje: klaar.

Als niet dagelijks haar handen en armen door schoolvriendinnen met liefdesverklaringen of huiswerknotities zouden worden ondergekalkt, zou ze zo naar kantoor kunnen. Of, zoals een moeder onlangs opmerkte in een artikel in NRC Handelsblad over het verdwijnen van subculturen onder jongeren: 'Mijn zoon loopt er soms bij als mijn man'.

Waarom wil die zoon er bij lopen als zijn vader? En hoe komt het dat de subculturen van alto's, skaters, emo's en hipsters steeds meer verdwijnen ten gunste van een immer groeiende mainstream-cultuur? Volgens de schijfster van het NRC-stuk, docente Engels op een middelbare school, hebben jongeren kennelijk minder dan ooit de behoefte om op te vallen of af te wijken. In ieder geval niet door hun kleding. En waarom is dat? Omdat ze volgens hetzelfde artikel niet meer zo geïnteresseerd zijn in uiterlijke verschillen.

Opvallen doe je met een afwijkend Facebook-profiel, door Chinees te leren of door een jaar naar een Amerikaanse Highschool te gaan.

Maar minstens zo belangrijk als het gegeven dat die zoon er bij wíl lopen als zijn vader is het feit dat het tegenwoordig kán. En dat heeft weer te maken met het beschikbare kledingaanbod. Midden jaren tachtig kon je er simpelweg nog niet zo bijlopen als je vader of je moeder, zo je dat gewild had, omdat die kleding niet zomaar beschikbaar was in jouw maat. Of het moest van een of ander niet te betalen merk zijn.

Bovendien lopen de ouders van nu in kleding die de ouders van een paar generaties geleden niet zouden dragen. In die zin zou je de bewering ook om kunnen draaien: veel vaders lopen er in spijkerbroek, sweatshirt met opdruk en sneakers net zo bij als hun zoons. Ze koesteren op die manier de eeuwige adolescentie, net zoals ze maar eindeloos naar popconcerten blijven gaan.

In 1989 werden de eerste vestigingen van de Zweedse confectieketen Hennes & Mauritz in Nederland geopend. De Hennes maakte alle kledingstijlen - van hip en best opvallend tot netjes en normaal - voor alle leeftijds- en inkomensgroepen toegankelijk, zowel door de allesomvattende collectie als door de prijs. Een colbertje voor twee tientjes in maatje XXS? Bestond voorheen gewoon niet. De H&M, met in zijn kielzog andere ketens als Zara, Vero Moda, de Sting en Jack&Jones, heeft gezorgd voor wat je zou kunnen noemen de democratisering van het hip-zijn. Iedereen, ook een tiener met een karig kleedgeldbudgetje, kan hier voor vijf euro een truitje of T-shirt aanschaffen dat voor iedereen in zijn of haar peergroup aanvaardbaar is.

Uiteindelijk gaan niet alleen de tieners, maar wij allemaal steeds meer op elkaar lijken. Volwassenen die er toe neigen zich te lang te 'jong' te kleden, wie kent ze niet? Die mannelijke collega van boven de zestig in lichtgroene broek en op knaloranje sneakers? Die schoolpleinmoeder van zekere leeftijd met haar iets te kinderachtige jurkjes en met plastic bloemen aan haar fiets?

Op hun beurt dragen kinderen vanaf heel jonge leeftijd tegenwoordig eigenlijk alleen nog maar minivarianten van volwassen kleding. Wie kent er nog kinderen die echte kinderkleding dragen? Ribfluwelen overgooiers? Gestreepte tuinbroekjes? Ah, zielig, ben je bijna geneigd te denken als er nog een enkel exemplaartje op het schoolplein ronddartelt. Een collega zag onlangs bij de H&M een afzak-spijkerbroekje maatje 92 waar de erbovenuit piepende boxershort al was ingenaaid. Om je dreumes die echte gangsta-rapperlook mee te geven.

Zo worden we allemaal leeftijdloos, van 0 tot 80.

Reageer

Draagt u kleding die lijkt op die van uw (tiener)kinderen? Of is het andersom? En wie heeft er het meeste lef in huis? Reageer in maximaal 150 woorden op tijdpost@trouw.nl

Lang leve Youtube
Het is tegenwoordig kinderlijk eenvoudig om de juiste look te creëren. U hoeft alleen 'youtube' en 'eyeliner' of 'nagellak' als zoekterm om internet in te voeren, en er gaan hele werelden voor u open. Overal op aarde zitten aardige jonge vrouwen voor webcams om uitgebreid te laten zien hoe het allemaal moet, soms met heerlijke Britse accenten en een snurkende hond op de achtergrond (laurenluke.com, misslipgloss.nl letzmakeup.com) Fantastische nagels zijn onder andere te vinden op nailsbyyou.com. Bijvoorbeeld alle personages uit de tekenfilmserie Spongebob. Niet glamoureus, wel leuk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden