Altijd helder en duidelijk

Als Henk Kamp naar schaliegas wil boren, dan gebeurt dat. De minister is eerlijk en geeft geen valse hoop. Zelfs tegenstanders roemen zijn betrouwbaarheid. 'Hij heeft me nooit belazerd.'

PROFIEL KAREN ZANDBERGEN EN BART ZUIDERVAART

Voor de deur van het gerenoveerde ministerie van economische zaken stopt maandagmorgen een bus met bezorgde Brabanders: de burgemeesters en enkele wethouders uit Boxtel en Haaren stappen uit. Ze zijn op uitnodiging van minister Henk Kamp naar Den Haag gekomen.

Het is een spannende dag: de bestuurders krijgen te horen of het kabinet zal toestaan dat in deze gemeenten boortorens voor de winning van schaliegas komen. Lokaal is het verzet groot. Wethouder Eric van den Dungen uit Haaren zegt bij aankomst op het ministerie: "Wij staan voor draagvlak onder de bevolking; dat is er niet. Punt."

Het bezoek duurt een uur. Kamp benadrukt tijdens het gesprek: "U heeft uw lokale verantwoordelijkheid, ik mijn landelijke." Met andere woorden: denk vooral niet dat gemeenten de gaswinning kunnen tegenhouden. Den Haag beslist.

Wethouder Van den Dungen, na afloop: "Een hand, een glimlach en we stonden al weer in de marmeren hal." Gedesillusioneerd vertrekt het gezelschap richting Brabant.

Eerder die dag had Kamp tegenover de verzamelde media uitvoerig uitgelegd hoe belangrijk aardgas voor Nederland is. "We hebben daar veel profijt van en verdienen er goed aan. Dat vindt iedereen prettig." Nu de bel in Groningen uitgeput raakt, dreigt Nederland gas te moeten importen. Met alle vervelende, financiële gevolgen van dien. "We kunnen schaliegas niet op voorhand afwijzen", vindt Kamp.

Wie eerder zaken heeft gedaan met Henk Kamp, zal dit gedrag herkennen. De politicus weigert pertinent toezeggingen te doen of hoop te geven als dat volgens hem niet nodig is of niet kan. Als er door de aardgaswinning in Groningen scheuren in de huizen ontstaan, reist hij weliswaar spoorslags af om met de bewoners te praten, maar niet om zoethoudertjes uit te delen. Het ene belang gaat soms ten koste van het andere en mooier wil hij het niet maken.

Nog een voorbeeld: Toen hij op het ministerie van defensie grote bezuinigingen doorvoerde, wat leidde tot het verlies van 11.000 arbeidsplaatsen, kreeg hij het voor elkaar het respect te houden van militairen en vakbonden. Hoe hij dat deed? Altijd eerlijk en duidelijk zijn.

Zo ging het ook op de Antillen, waar hij vanaf 2009 de staatkundige vernieuwing voorbereidde. De eilanden Bonaire, Saba en St. Eustatius moesten vanaf 10 oktober 2010 een soort overzeese gemeenten van Nederland worden. Een bestuurlijke monsterklus. Kamp, liefhebber van het Caraïbisch gebied, pakte zijn taak voortvarend op. Bakken kritiek kreeg de rechtlijnige formalist in het begin over zich heen. Een van de oorzaken: Als een Antilliaanse belangenbehartiger naar hem toe kwam met een probleem waarvoor geld nodig was, reageerde Kamp niet zoals veel bestuurders doen. In plaats van begripvol knikken en valse hoop bieden, wees hij er op dat het niet zijn probleem was. "U weet zelf ook wel dat u dat zelf moet oplossen en wel om die en die reden."

Die houding maakt dat de vele onderhandelingen die Kamp de afgelopen jaren heeft gevoerd - over zaken die uiteindelijk vaak ook daadwerkelijk tot stand kwamen - niet altijd even makkelijk liepen. Deze week nog werd het energieakkoord gesloten. Dat liep volgens medeonderhandelaars een paar keer vast omdat Kamp de zaken op de spits dreef.

Maanden van koortsachtig overleg bij de Sociaal Economische Raad in Den Haag leidden dan wel tot een Nationaal Energieakkoord, het ging er hard aan toe. Kamp heeft veel 'groene' voorstellen geblokkeerd. Hij wil het bedrijfsleven beschermen tegen concurrentienadelen die uiteindelijk de economie kunnen schaden. Maar Kamp realiseerde zich ook: het energieakkoord moest er uiteindelijk wel komen.

De Tukker was dan wel degene die de groene lobby zo af en toe flink tegen de schenen kon schoppen en niets beloofde wat hij niet wilde waarmaken, tegelijkertijd was het diezelfde Henk Kamp die op cruciale momenten toezeggingen deed om de stroeve gesprekken ook weer vlot te trekken.

De minister committeerde zich uiteindelijk aan het begrenzen van de bijstook van biomassa in kolencentrales, een vurige wens van de milieuorganisaties. Kamp zette ook zijn handtekening onder de enorme uitbreiding van het aantal windmolens op zee, bepaald geen liefhebberij van de VVD. En hij peuterde op het laatste moment 100 miljoen euro los bij minister Dijsselbloem van financiën, bedoeld voor woningisolatie. Het bleek net genoeg om de meer dan veertig belangenorganisaties aan boord te houden.

Zo deed hij het eerder. De minister is inmiddels ervaringsdeskundige in het sluiten van moeizame akkoorden. Toen hij in 2011 als minister van sociale zaken een pensioenakkoord tussen werkgevers, werknemers en kabinet tot stand wilde brengen, moest hij al zijn geduld en tactieken inzetten. Verschillende keren deed hij op het allerlaatste moment nét voldoende toezeggingen aan vakbeweging, werkgevers, PvdA en CDA om te voorkomen dat de partijen definitief zouden afhaken.

Bij de FNV roemden zelfs de meest fervente inhoudelijke tegenstanders zijn betrouwbaarheid. De lof daarvoor komt wel vaker uit onverwachte hoek. Op de Antillen groeide de waardering naarmate hij er langer verbleef. Hij werd losser in de omgang, zeggen Antillianen, en hij luisterde beter naar de lokale bevolking. Maar zijn kenmerkende stijl van opereren bleef: helder communiceren, eerlijk zeggen wat je vindt, niemand bedonderen.

SP-Tweede Kamerlid Paulus Jansen zegt het zelfs twee keer: "Ik ben fan van Henk Kamp. Dat klinkt wat vreemd uit mijn mond. Hij is immers een VVD'er, maar ik houd nu eenmaal van politici met doorzettingsvermogen."

Jansen zit sinds 2006 in de Kamer en is daarmee een oudgediende. Hij heeft Kamp in diverse gedaantes meegemaakt: als woordvoerder integratie, als minister van sociale zaken en sinds vorig jaar als minister van economische zaken. Voor die gehele periode geldt, zegt de SP'er: "Kamp heeft mij nooit belazerd. Hij werkt met duidelijke doelen en is straight. Je ziet het nu gebeuren in de discussie over schaliegas. Kamp geeft helder te kennen dat hij die proefboringen, onder bepaalde voorwaarden, wel ziet zitten. Ik vind dat eerlijk. Zo kunnen politieke partijen zich ook niet gepiepeld voelen, mocht dat schaliegas op enig moment naar boven worden gehaald."

Het zal weinig mensen verbazen als straks ook daadwerkelijk die boortorens in het Nederlandse landschap opdoemen. Als Kamp eenmaal iets in zijn hoofd heeft, valt daar niet veel meer op af te dingen. Of zoals Jansen verwoordt: "Zodra Kamp een besluit heeft genomen, zal het ambtelijk apparaat een lastige aan hem hebben. Het is een mannetje met spierballen."

Wie je ook spreekt over Kamp, iedereen roemt zijn eerlijkheid. Hij is geen man van rare fratsen. Zoals hij zelf eens zei in een interview met Trouw: "De enige oplossing (voor geloofwaardige politiek) is nooit spelletjes spelen, niet overdrijven en anderen recht doen."

Door die houding werd hij zelfs bij de FNV gewaardeerd toen hij onderhandelingen voerde over het al decennia slepende pensioendossier. Hij heeft dan weliswaar geen medelijden met de tegenpartij en praat niemand naar de mond, maar hij houdt in ieder geval woord.

Inmiddels is hij de meest ervaren bewindspersoon uit het kabinet. Hij is toe aan zijn vierde ministerschap. Dat is aan hem te merken. Volgens Kamerleden straalt Kamp vooral veel soevereiniteit uit. "Je ziet die ervarenheid aan alles", zegt een van hen. "Maar die kracht is tevens zijn valkuil. Kamp moet oppassen dat hij blijft luisteren naar de Kamer. Zelfs naar zijn eigen partij. Soms heeft hij een houding van: 'geloof me, ik weet nu wel wat goed is voor dit land'."

Volgens SP'er Paulus Jansen voelt Kamp goed aan dat hij soms moet investeren in contacten. Dat is, zegt het Kamerlid, de basis om bepaalde deals te kunnen maken. Het is met die gedachte goed te verklaren dat Kamp in juni dit jaar op zijn motor van Zutphen naar zijn geboorteplaats Hengelo reed. De minister was ter ore gekomen dat het ouderlijk huis al tientallen jaren een SP-bolwerk is. Toen partijleider Emile Roemer hem uitnodigde om met de bewoners kennis te maken, hapte Kamp onmiddellijk toe. In de woning herkende hij de lampen en gordijntjes uit zijn jeugd.

Dat is, vindt SP-Kamerlid Jansen, een prachtig voorbeeld hoe Kamp te werk gaat. "Na zo'n bijzonder bezoek ben je toch geneigd om eerder met hem zaken te doen. Eigenlijk is Kamp best wel een oliemannetje."

CV van Henk Kamp
23 juli 1952 geboren te Hengelo

1986 - 1994 wethouder namens VVD in Borculo

1994 - 2002 Tweede Kamerlid

2002 - 2003 minister van volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en milieubeheer (Vrom)

2002 - 2007 minister van defensie

2009 - 2010 Commissaris op de BES-eilanden (Bonaire, Sint Eustatius en Saba)

2010 - 2012 minister van sociale zaken en werkgelegenheid

2012 informateur van het kabinet-Rutte II, samen met PvdA'er Wouter Bos

2012 - heden minister van economische zaken

Kamp woont in Zutphen. Hij is gehuwd en heeft twee kinderen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden