Alsof hij zo van zijn sokkel af zal lopen

Rijksmuseum koopt bijzonder werk van 'de beste Nederlandse beeldhouwer ooit'

22,4 miljoen euro betaalde het Rijksmuseum vorig jaar december op een veiling in New York voor een beeld van Adriaen de Vries (1556-1626), met dank aan particuliere fondsen. Na de 'Victory Boogie Woogie' van Mondriaan is de 'Bacchant' de duurste kunstaankoop uit de Nederlandse geschiedenis. Het beeld is nu te zien in de eregalerij van het Rijksmuseum. Waarom moest het er per se komen?

Adriaen de Vries? Wie was hij eigenlijk?

Frits Scholten, conservator beeldhouwkunst van het Rijksmuseum: "Adriaen was een apothekerszoon uit Den Haag die was opgeleid als edelsmid. Om verder te leren, vertrok hij naar Florence. Daar werd hij beeldhouwer. En een goede ook. De grootste opdrachtgevers vochten om hem. Hij kwam in dienst bij keizer Rudolf II in Praag."

Als hij zo beroemd was, waarom kennen we hem dan nauwelijks?

"In Praag zat hij in de periferie van de kunstwereld. Veel van zijn werk is in de Dertigjarige Oorlog gestolen door Zweden. Dat is ook bepaald niet het centrum van de kunstwereld. Door zijn internationale carrière raakte hij in Nederland uit beeld. Zijn werk is bovendien hofkunst. Dat is ook on-Nederlands."

Wat is het voor beeld?

"Het is een bronzen beeld van 109 centimeter. We zien een bacchant, iemand uit het gevolg van Dionysus. Dat zie je aan de druivenranken en de panfluit. Hij draagt waarschijnlijk een wijnvat of mand met druiven op zijn rug. Maar of dat onderdeel echt heeft bestaan, weten we niet."

Waarom is dit beeld zo bijzonder?

"Dit is een van de laatste werken van de beste Nederlandse beeldhouwer ooit; hij is hier op zijn allerbest. Als eerste beeldhouwer in zijn tijd probeert hij het statige keurslijf van de bevroren beweging te doorbreken. In dit beeld is alles in beweging: de Bacchant loopt, draait zijn torso, buigt zijn hoofd. Alsof hij zo van zijn sokkel af zal lopen.

"Het beeld is ook heel los gemodelleerd, je ziet zijn duimdrukken in het lichaam. Maar toch is het ook heel verfijnd en gedetailleerd."

Naar welk detail moeten we speciaal gaan kijken?

"Naar de boomstronk tussen zijn benen. Daar zie je het contrast tussen die losse manier waarop De Vries het lichaam vormde en de verfijning waarmee hij de druivenbladeren weergeeft. Hij heeft met een kammetje de nerven in de bladeren gekrast."

22,4 miljoen euro is heel veel geld. Is het dat wel waard?

"De markt dicteert de prijs. Een Adriaen de Vries van deze kwaliteit is een zeldzaamheid op de markt. Het is van cruciaal belang om eindelijk een vrijstaand beeld te hebben van deze kunstenaar die qua artistiek en kunsthistorisch belang te vergelijken is met Rembrandt.

"Een maand nadat we dit beeld hadden verkregen, werd er een beeld van Willem de Kooning geveild. Dat was een miljoen duurder. Dus zo'n prijs is maar relatief."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden