Alsof het voorbij is

HANNY ALKEMA

theater

Alsof het voorbij is Matzer Theaterproducties ***

"Hoe laat is het?" vraagt de acteur aan het publiek als het zaallicht nog brandt en hij begint, terwijl dat licht langzaam wordt gedimd, een betoogje over tijd. En transformeert tezelfdertijd in zijn personage, de ik-figuur Tony Webster in 'Alsof het voorbij is'.

Gek is dat. Het is een mooi theatraal beeld en toch doet het wat gezocht aan. Hoezo is het hier en nu belangrijk, hoezo moet het publiek zich letterlijk aangesproken voelen.

'Alsof het voorbij is' is een toneelbewerking van het gelijknamige boek van de Britse schrijver Julian Barnes (1946), oorspronkelijk 'The sense of an ending', uit 2011. Soms kost het even moeite om daarin mee te gaan.

Regisseuse/bewerkster Madeleine Matzer neemt nadrukkelijk de tijd als uitgangspunt, terwijl de roman over de onbetrouwbaarheid van het geheugen gaat.

Dat lijkt een nuanceverschil, immers ook tijd tast de betrouwbaarheid van herinneringen aan. Barnes echter duikt juist diep in het wezen van die bedrieglijkheid zelf. Niet voor niets begint hij met het opsommen van wat vage herinneringen.

Barnes' hoofdpersoon Tony Webster leidt een gezapig leventje. De brief van een notaris brengt hem onwillekeurig terug naar zijn verleden. Om op zijn oude dag te ontdekken, dat hij er nooit iets van heeft begrepen, dat hij nooit signalen van wat belangrijk was heeft opgevangen, dat hij herinneringen altijd veilig, zonder context, opsloeg.

Met het traag doorsijpelende besef dat hij zijn eigen verantwoordelijkheid in het leven - in het lot van zijn eerste geliefde of de zelfmoord van zijn vroegere vriend - immer heeft genegeerd, en dat nooit meer zal kunnen veranderen, is het met zijn gemoedsrust gedaan.

De spanning van de roman zit in de geleidelijkheid van dat inzicht. Razend lastig om zo'n innerlijk proces op toneel te zetten. Allicht dat de anekdote meer naar voren is gehaald. Dat dit direct gekoppeld is aan de tijd van ons horloge zorgt voor een wat storende jolige stemming. Wat wel weer rijmt met de onverwacht extraverte houding van de ik-figuur, waarmee Marijn Klaver diens puberale levenshouding typeert.

De sfeer van een eerst nog ongerept verleden is gevangen in een met witte stoflakens toegedekte vormgeving (Maarten Baas). Brokjes herinnering worden speels verbeeld via schimmenspel, dia's of microfoongeluiden. En dartel (helaas allemaal) zijn de door Lidewij Mahler gespeelde vrouwen. Aan het eind laat Klaver nog een zekere weemoed doorklinken, maar een luchtige oppervlakkigheid voert de boventoon, waar Matzer maar niet doorheen prikt.

Tournee tot en met 31 januari 2014. Inlichtingen: www.matzer.org

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden