Interview

Alsof de VS het zo goed doen in Syrië

De Russische president Poetin en defensieminister Sergei Sjojgoe in een tv-uitzending na de aanval met raketten op IS in Syrië. Beeld epa
De Russische president Poetin en defensieminister Sergei Sjojgoe in een tv-uitzending na de aanval met raketten op IS in Syrië.Beeld epa

Door de telefoon vanuit Qatar is de ergernis voelbaar. Dat de Russische interventie in Syrië uitgerekend door de Amerikanen zo hard veroordeeld wordt, irriteert de Britse politicoloog Anatol Lieven. Hij is verbonden aan de Qatarese Georgetown University School of Foreign Service. "Hoe durven ze. Iets meer bescheidenheid zou op zijn plek zijn. Mag ik de bemoeienis van de Amerikanen in Irak, Libië en Afghanistan in herinnering roepen. Stuk voor stuk landen waar het bijzonder slecht gaat. En dan hebben we het nog niet over de wereldwijde militaire slagkracht van de Amerikanen, die vele malen groter is dan die van de Russen."

Lieven, die als hoogleraar terrorisme verbonden was aan het Britse Kings College en boeken schreef over Rusland en Oekraïne, ergert zich aan de eenzijdige berichtgeving van westerse, en specifiek Amerikaanse media. "Zodra het over de Russen gaat, ontstaat er een Koude Oorlog-sfeer."

Dat sommige politici de dreiging van Islamitische Staat (IS) vergelijken met de politiek van de Russische president Poetin in Oekraïne, is daar volgens de politicoloog een voorbeeld van. "Belachelijk. Rusland is er niet op uit om ons te vermoorden. IS wel. Rusland vernietigt geen monumenten. IS wel. En Rusland hangt geen totalitaire, religieuze ideologie aan. IS wel."

Westerse analisten stellen dat Poetin de aandacht van het conflict in Oekraïne probeert af te leiden door nu te interveniëren in Syrië. Wat denkt u?
"Ik weet niet of er een verband is. Rusland wil een rol op het wereldtoneel, maar het land was voorheen ook al betrokken bij 'vredesonderhandelingen' rond Syrië en werkte samen met de Amerikanen aan de nucleaire deal met Iran. De Russen zouden deze interventie kunnen aangrijpen om hun positie in Oekraïne te verstevigen, maar feitelijk hebben ze daar al verloren."

Waarom? De oostelijke regio's zijn toch nog in handen van de separatisten en het lijkt erop dat ze binnenkort meer autonomie krijgen. Precies zoals is overeengekomen in het vredesakkoord van Minsk.
"Dat klopt, maar dat is niet waar Rusland op hoopte. Het oorspronkelijke doel was dat Oekraïne binnen de Russische invloedsfeer zou blijven. Dat het zich aan zou sluiten bij de Euraziatische Unie (een door Rusland opgezette tegenhanger van de EU, red.). Dat zou de Russische economie een duw geven en minder afhankelijke moeten maken van grondstoffen.

Dat plan is mislukt, want Oekraïne heeft inmiddels een associatieverdrag getekend met de EU. Rusland probeert zijn prestige nog te redden door de oostelijke regio's in ieder geval binnen de eigen invloedsfeer te houden, maar in wezen hebben ze verloren."

Anatol Lieven Beeld Lebrecht/HH
Anatol LievenBeeld Lebrecht/HH

Oekraïne is in Rusland naar de achtergrond verdwenen, Syrië is nu het belangrijkste item in de internationale media. Wat willen de Russen daar eigenlijk bereiken?
"Eerst een kanttekening. Het is de vraag of die strategie werkt, want de Russen voelen zich minder verbonden met Syrië dan met Oekraine. Het is heel goed mogelijk dat Rusland een zeer hoge prijs moet betalen voor de inmenging in deze oorlog, maar datzelfde geldt voor de VS.

Over de doelen is Poetin vrij duidelijk. Hij wil de jihadisten bestrijden en hij wil dat het huidige regime aan de macht blijft - met of zonder president Assad, dat laat ik in het midden. En ik moet toegeven, hij heeft een punt. Een alternatief is moeilijk denkbaar. Ik geloof niet in de zogenoemde derde macht van gematigde islamisten. Die zijn niet in staat om Syrië te besturen."

Maar de zorgen van de VS zijn toch voorstelbaar? Steun voor Assad is steun voor een oorlogsmisdadiger. En het gevaar van escalatie dreigt, ook tussen de VS en Rusland.
"De strategieën van Rusland en de VS verschillen niet zo veel. Ik weet zeker dat Amerikaanse adviseurs de minister hebben ingefluisterd Assad te steunen om zo IS te verdrijven. Maar die visie is niet populair in de VS. Mensenrechtenactivisten en maatschappelijke organisaties zullen dat nooit pikken.

Het is goed dat zo'n debat wordt gevoerd, maar het leidt ook tot grote verdeeldheid. De Amerikanen weten dat hun strategie tot nu toe niet heeft gewerkt. Dat durven ze alleen niet toe te geven. Natuurlijk ben ik bang voor escalatie. Dat heeft vooral gevolgen voor de Syrische bevolking. Het zou helpen als de VS zich minder opstellen als hegemoon in de regio."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden