Review

Alsof dat van Jezus en zo verzonnen is

Vergeet niet dat het kerstnacht is en dat er van alles kan gebeuren, zegt de kerstman met een stem die van heel ver komt. Hij spreekt uit een stapel nieuwe kerstboeken voor kinderen. Het Trouwkersttestteam doet verslag van hun bevindingen.

'Rondom Kerstmis vindt het christendom onder het pluimvee weinig aanhang'', lazen we ergens. Die gedachte bepaalt het 'Dit jaar wordt Kerstmis anders!'.

,,O, wat is het gezellig! Maar niet voor Jasper. Hoe dat komt?'' Dat komt door een stuk pluimvee, dat Jaspers opa vetmest, 'veel sappiger dan een kalkoen uit de winkel', en 'lekker mals zonder hormonen'. Deze zomer was het allemaal wat anders gelopen, want opa had zijn been gebroken, en Jasper had voor de kerstkalkoen gezorgd.

,,Wat een rug!'', stelt opa verlekkerd vast, ,,wat een poten! Ho, dat beest zal smaken''. ,,Hij was niet zomaar een kalkoen. Hij was Seppe!, meent Jasper. En een dier met een naam, dat maak je niet dood. De compassie van Arnoud (6) strekt zich ook over de naamloze dieren uit, hij vindt het boek prachtig. Mooie plaatjes, de afloop bevalt hem.

Veel christendom bevat het boek niet; het enige kerstliedje is 'Lang zal hij leven'. Voor grootouders die hun kleinkroost met de kerst op pluimvee willen trakteren moeten we aanschaf van het boek ontraden. Iets anders op het menu zetten, kan natuurlijk ook. Daar kiest Arnoud voor.

Een lief voorleesboek, mooi uitgegeven bij Zirkoon, is 'Omdat het Kerstmis was...' Mira Muis wil een kerstboom optuigen en sleept van alles ter versiering aan. Een lappenpop, wormstekige appeltjes, sterretjes. En een afhangend zilveren lint. Maar dat was van een ekster. ,,Zij wilde het gebruiken om haar nest te bekleden. Niet boos zijn, smeekte Mira. Ik zocht alleen iets voor onze kerstboom. Nu joeg de ekster vaak genoeg op muizen. Maar misschien omdat het Kerstmis was, of misschien omdat ze die andere kerstboom, voor het raam, ook zo mooi vond, liet ze het lint los.''

Ook hier vloeit geen bloed. ,,Misschien omdat het Kerstmis was, zaten alle dieren rustig en in vrede bij elkaar'', besluit het boek, maar dat merkt ons jonge panel nauwelijks meer op. Met hun tien en zes jaar zijn ze gewoon te oud voor het prentenboek. Even flakkert hun interesse op; bij de zilveren glimmertjes die, op het papier geplakt, de kerstboom sieren.

Hierna grijpen onze jonge lezers naar de bron van het kerstverhaal, een bijbel. Boukje Offringa selecteerde bijbelverhalen voor kinderen in 'Op weg'.

,,Niks bijzonders'', vindt Imme (10), ,,het gewone verhaal, dat staat toch in alle bijbels?'' Offringa schrijft toegankelijk, niets mis mee, maar de illustraties van Lika Tov kunnen Imme niet bekoren. ,,Ik vind die uit de 'Kijkbijbel' mooier''. Het moet gezegd; mevrouw Tov mag in het heilige land wonen, de befaamde schilderijen van Kees de Kort hébben meer.

,,Van dat jochie, dat wist ik niet meer'', erkent Imme ruiterlijk, ,,maar kerst is ook al een jaar geleden.'' Het jochie is niet het middelpunt van de kerstgeschiedenis, maar Jossi, een schepping van Offringa. Jossi wijst Jozef en de hoogzwangere Maria in Bethlehem de weg naar de stal. ,,Er staat alleen maar een os in. En er is stro genoeg om op te slapen.'' Maria's ezel kan geparkeerd naast de os, Jossi moet verder. 's Nachts waakt hij met zijn herdercollegae, die, zoals bekend, nog die nacht een schitterende lichtstraal uit de hemel zien. Volgens de evangelist Lukas vonden de herders het kindje, dankzij Offringa weten we hoe; ,,Ik weet in welke stal het kind geboren is!'' zegt Jossi.

Offringa bedt het geboorteverhaal in in die van al die andere bijbelse geschiedenissen. Dat kan ook in andere verband. Enkele jaren geleden verscheen 'Hoor je het ook eens van een ander', en daarin komen kenners uit boeddhisme, jodendom, christendom en islam aan het woord. Zo kun je lezen over kerstfeest, maar ook over lichtfeesten in andere geloven. We hebben het boek niet aan onze kinderjury voorgelegd, ze zijn aan de jonge kant. Het heeft zijn bruikbaarheid al eerder bewezen. Gelukkig is het nog steeds leverbaar, dus toch maar aanbevolen; wat over-en-weerkennis in multiculti Nederland is nooit weg.

Het volgende boek doet het anders; door het feest tussen andere christelijke feesten te plaatsen. De maand december is in 'Een jaar vol kleuren' nog maar net begonnen, of de mama van Sara en Pieter steekt van wal; ,,Welzijnszorg houdt zich bezig met de steun aan kansarme mensen in ons eigen land. In Nederland is men met Solidaridad solidair met allerlei projecten in Latijns-Amerika.''

In 'Doorheen het kerkelijk jaar' volgt Kolet Janssen dit moderne gezin 'er is ook een papa, linksig, waarschijnlijk woonachtig in een witte vinexwijk, of hoe dat in België heet. Ze zijn érg modern. ,,Al sinds de vierde eeuw vieren christenen Kerstmis op 25 december. Zo is Kerstmis in de plaats gekomen van een ander feest, dat de Romeinen dan vierden; de geboortedag van de onoverwinnelijke zonnegod Mithras. Dat hing natuurlijk samen met het feit...'', en zo oreert papa door, niet gehinderd door enig gevoel voor naturel. ,,De evangelisten maken aan hun lezers duidelijk dat Jezus een heel speciaal iemand was. Dus lieten ze hem in Bethlehem geboren worden, omdat de stad van David was en Jezus dus meteen een beroemde voorvader kreeg.''

Toch is kerst wonderlijk, verzekert 'papa', maar dat overtuigt Imme allerminst. ,,Ze doen net alsof het allemaal maar verzonnen is, van Jezus en zo.'' Wat ze wel leerzaam vond is hoe Franciscus de kerststal heeft bedacht. Maar dat protestanten geen stalletje dulden, ,,dat is onzin. En ik kan het weten, want ben zelf protestant''.

Het boekje geeft kerst een liturgische setting, net als andere bijzondere dagen. Tip: lees het als volwassene en vertel het na, zonder die irritante toon.

Imme heeft het niet zo op boeken die er maar wat omheen fantaseren. ,,Dan kunnen ze maar beter helemaal zelf een verhaal bedenken. Dat vind ik wel leuk. Dit boek ga ik niet uitlezen.''

De hoofdpersoon in Patricia De Landtsheers 'Ploef in de kerstnacht', een hondje, beleeft alle kerstdrukte. Inkopen doen, kerstdiner voorbereiden, en, jawel, een flinke scheut christendom. Het Vlaamse boekje (er moet telefonisch 'verwittigd' worden, een hond is 'verhakkeld') lengt dat aan met een cadeautjes bezorgende kerstman.

Ploef raakt met buurhondje Bo verdwaald. Ze belanden in een stal met echtpaar plus baby en worden opgepikt door de kerstman met rendier Rudolf die de huisdieren naar de kapel brengt waar hun baasjes het middernachtfeest (nachtmis) vieren, met een levende kerststal. Vandaar gaat het weer terug naar de stal, waar een man in gebrekkig Engels verhaalt van hun vlucht uit een ver land. ,,Ze hebben bijna al hun spaarcenten uitgegeven om hier terecht gekomen. Van de mooie beloften die hun werden gedaan, bleek niets te kloppen.'' De vluchtelingen worden liefderijk opgenomen het is onze plicht jullie in veiligheid te brengen.

Helemaal postmodern, en nog politiek correct ook. Wat vindt ons kersttestteam ervan? Het is enthousiast, want Ploefs wedervaren is echt kerstachtig, vooral dat ze die vluchtelingen redden. Als je het kerstverhaal goed kent, dan begrijp je het beter. Maar die kerstman, die hoort er niet bij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden