Overstap

Alsnog lobbyverbod voor Cora van Nieuwenhuizen

Oud-minister Cora van Nieuwenhuizen. Beeld ANP
Oud-minister Cora van Nieuwenhuizen.Beeld ANP

Als nieuwe voorzitter van lobbyclub Energie-Nederland zou Cora van Nieuwenhuizen gewoon contact mogen hebben met haar oud-ambtenaren, vond haar ministerie. Maar volgens demissionair premier Rutte kan daar geen sprake van zijn.

Jan Kleinnijenhuis

Oud-minister Cora van Nieuwenhuizen (VVD) wordt alsnog verboden om de komende twee jaar contact te hebben met ambtenaren van het ministerie van infrastructuur en waterstaat. Het lobbyverbod voor oud-bewindspersonen gaat tóch op voor Van Nieuwenhuizen, zegt demissionair minister-president Mark Rutte in antwoorden op vragen uit de Tweede Kamer.

Van Nieuwenhuizen wekte vorige week grote verbazing door vroegtijdig op te stappen als minister om voorzitter te worden van lobbyclub Energie-Nederland. In haar nieuwe functie behartigt Van Nieuwenhuizen de belangen van grote energiebedrijven als Essent en RWE, maar ook oliebedrijven Shell en BP en bouwbedrijf Bam staan op de ledenlijst. Ook het Russische Gazprom is lid van de lobbyclub.

Stilletjes ingetrokken

In 2017 werd door het kabinet-Rutte II een contactverbod voor oud-bewindspersonen ingesteld. Twee jaar lang mogen ze geen contact hebben met ambtenaren van het ministerie waar zij eerder leiding aan gaven. Volgens het toenmalige kabinet beoogde dat verbod ‘te voorkomen dat aftredende of afgetreden bewindslieden kennis en positie uit de eerdere hoedanigheid als bewindspersoon op onwenselijke wijze benutten voor de belangen van een organisatie waar zij na het aftreden in dienst zijn getreden’. Hoewel het lobbyverbod per 1 januari 2020 stilletjes werd ingetrokken, is het nog wel van kracht, bevestigde demissionair minister Kajsa Ollongren van binnenlandse zaken vorige maand aan de Tweede Kamer.

Toen Van Nieuwenhuizen vorige week dinsdag haar vertrek aankondigde, was haar voormalige ministerie nog stellig dat het lobbyverbod voor haar niet zou gelden. “Energie is de verantwoordelijkheid van het ministerie van economische zaken, dus zij mag gewoon contact hebben met ambtenaren van infrastructuur en waterstaat”, zei de woordvoerder van het ministerie destijds. Het ministerie gaat niet in op de vraag waarom en wanneer besloten is dat het lobbyverbod toch wel geldt voor de oud-minister. Ook wil het ministerie niet zeggen of al voorafgaand van het aftreden van Van Nieuwenhuizen intern over de zaak is overlegd.

Belangenconflicten

Terwijl het ministerie vorige week volhield dat het lobbyverbod niet zou gelden voor Van Nieuwenhuizen, zag de oud-minister zelf wel degelijk potentiële belangenconflicten. Al op 28 juli informeerde zij de hoogste baas op het ministerie, secretaris-generaal Jan Hendrik Dronkers, over haar nieuwe functie. Zij vroeg hem haar “te attenderen op aangelegenheden die tot haar taak behoren en mogelijk direct of indirect kunnen raken aan een nieuwe functie”, zo schrijft Rutte aan de Tweede Kamer. Beslissingen op het terrein van haar nieuwe functie zouden dan door de minister van economische zaken genomen moeten worden. “Deze afspraak is gemaakt om elke schijn of potentiële schijn van belangenverstrengeling te vermijden”, aldus Rutte.

Hoewel contact met haar oud-ambtenaren de komende twee jaar in principe niet is toegestaan, kan de secretaris-generaal daar een uitzondering voor maken. Dat geldt ook voor voormalig staatssecretaris Stientje van Veldhoven (D66) van hetzelfde departement, die al eerder vertrok. Zij werd twee maanden geleden directeur van het World Resources Institute, dat zelfs 1,7 miljoen euro subsidie kreeg van haar voormalige departement.

Slechte reputatie

Nederland heeft een slechte reputatie als het gaat om het naleven van integriteitsregels, oordeelde anti-corruptiewaakhond Greco van de Raad van Europa in juli nog. Aanbevelingen uit 2019 voor heldere regels omtrent lobbyen en het instellen van een afkoelingsperiode voor oud-bewindspersonen zijn niet geïmplementeerd. Greco heeft het kabinet opnieuw aangespoord daar werk van te maken.

Het kabinet zei in reactie op dat rapport zich te beraden op nadere, wettelijke regels. Demissionair premier Rutte herhaalt in de antwoorden op Kamervragen dat die ‘wenselijk’ zijn, gezien de harde analyse eerder van Greco. Ook bewindspersonen kunnen nadere regels verwachten voor de omgang met lobbyisten, stelt Rutte. Op dit moment zou oud-minister Van Nieuwenhuizen weliswaar geen contact mogen hebben met haar voormalige ambtenaren, een lobby bij haar oud-collega’s uit het kabinet is niet verboden.

Lees ook:

Het lobbyverbod geldt niet voor Cora van Nieuwenhuizen, zegt haar ministerie

Om te voorkomen dat oud-bewindspersonen contacten en kennis gaan inzetten voor een nieuwe baan, werd in 2017 een lobbyverbod ingesteld. Maar dat geldt niet voor oud-minister Cora van Nieuwenhuizen, stelt het ministerie van infrastructuur en waterstaat.

Via Brussel krijgt het bedrijfsleven wel heel makkelijk de politiek om

Het bedrijfsleven beïnvloedt beleidsmakers in Brussel vaak al jaren voordat de Tweede Kamer over deze plannen hoort. In het boek Sluiproute Brussel doet journalist Lise Witteman uit de doeken hoe gewiekst lobbyisten te werk gaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden