Als zelfs het zwembad te duur wordt

Kristine Bilkau

Ze zijn geen zeldzaamheid: de hoog opgeleide, vlotte dertigers, opgegroeid in een rijke westerse stad, die in de veronderstelling verkeren dat hun trendy etage, creatieve banen, kersverse ouderschap en groentetas van de biowinkel een vanzelfsprekendheid zijn.

Journaliste Kristine Bilkau, geboren in Hamburg in 1974, zelf moeder van een zesjarig kind, schreef haar debuutroman over een stel dat precies in dit plaatje past. Tot er iets misgaat: opeens vereisen de omstandigheden dat er een stapje terug wordt gezet. Dat blijkt een harde dobber. Van gracieus met tegenslag omgaan is geen sprake. Binnen een mum van tijd staan de relatie, het maatschappelijk aanzien en het geestelijk welzijn van personages Isabell en Georg zwaar onder druk.

Bilkau laat zien dat daar eigenlijk maar heel weinig voor nodig is. Georg verliest in het digitale tijdperk zijn baan als redacteur bij een krant. Isabell wil na de geboorte van hun zoon Matti eigenlijk niet meer elke avond als celliste werken en ontwikkelt een psychosomatische klacht: een trillende hand die haar het spelen onmogelijk maakt. Natuurlijk overleven ze nog een tijdje op wachtgeld en een ziekte-uitkering, maar het spaargeld vliegt er beangstigend snel doorheen. Over en weer worden verwijten gemaakt en hun levensstijl aanpassen voelt vooral voor Isabell als een enorme nederlaag. Als Georg uit wanhoop naar een goedkope supermarkt gaat in plaats van naar hun gebruikelijke delicatessenzaak, verwijt ze hem dat de goedkope jam die hij kocht voor 80 procent uit suiker bestaat, en voegt er sarcastisch aan toe: "We hoeven de jam zelfs niet meer te kopen, we kunnen de suiker gewoon rechtstreeks op Matti's boterham doen. Wat denk je? Dat zou nog goedkoper zijn."

Hij zwijgt en zoekt ondertussen manisch op makelaarsites naar goedkope woningen op het platteland, maar zodra hij dan de armoedige staat van de betaalbare huisjes ziet, komt hij toch steevast weer bij dure villa's uit.

Georg en Isabell zijn geen personages voor wie je snel sympathie voelt. Ze vergelijken zichzelf voortdurend met anderen en zijn pal onder de oppervlakte akelig kleinburgerlijk, hun moderne levensstijl ten spijt. Toch blijft het verhaal hangen, door Bilkau's oog voor detail, door de dreigende sfeer, door haar prachtige gelijkmatige stijl. Het regelmatig ritme van de tekst en de indringende echo's, geven de roman een ijzersterk skelet.

Ook weet Bilkau precies de vinger op de zere plek te leggen. Zijn Georgs bezuinigingsmaatregelen nu goed of niet? "Wist hij met al deze maatregelen het leven van alledag uit? Holt hij het uit om de schijn te redden?" Het zijn de kleine bezuinigingen die het meeste pijn doen, niet het stopzetten van het pensioensparen, niet het beëindigen van de levensverzekering, maar het opzeggen van het zwemabonnement. "Voor hij weggaat vraagt hij een briefje en een balpen aan de vrouw bij de balie. Via deze weg zeg ik mijn lidmaatschap tijdelijk op. Datum, handtekening, klaar."

De roman blijft van begin tot eind perfect beheerst, wat veel goeds belooft voor Bilkau's toekomstige werk.

Iets minder geslaagd is de opzichtige symboliek van de woning die in de steigers staat en met steigerdoek is afgedekt. Georg en Isabell zijn door dit doek afgesloten van de buitenwereld, leven in een diffuus licht, zien de omgeving niet helder meer.

Geen nederlaag willen toegeven ten tijde van recessie is ongetwijfeld een thema van deze tijd. De volgende stappen, depressie en burn-out, komen dan snel dichterbij. Bilkau scheef geen vrolijke debuutroman, maar wel een zeer actuele.

Kristine Bilkau: De gelukkigen Vert. Isabelle Schoepen en Kris Lauwerys. Cossee; 284 blz. euro 21,95

Historica Kristine Bilkau (Hamburg, 1974) werkte als journaliste. Ze had al verschillende schrijfwedstrijden gewonnen toen ze vorig jaar haar eerste roman uitbracht, 'De gelukkigen'. Dat werd uitgeroepen tot beste debuut van 2015. Bilkau treedt op 12 en 13 maart in diverse boekhandels op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden