'Als ze niet naar school gaan, worden ze inderdaad piraat'

De anarchie in Somalië veroorzaakte een exodus naar buurland Kenia. In Eastleigh, ’klein Mogadishu’, bouwen Somaliërs aan hun toekomst.

Hij zou een vermelding in het ’Guinness Book of Records’ verdienen, als jongste hoofdmeester ooit. Nog maar negentien was Hassan Bulle Falir toen hij de leiding kreeg op een school in Eastleigh, de Somalische wijk van de Keniaanse hoofdstad Nairobi. Een oom ontfermde zich over de geboren Somaliër die op jonge leeftijd wees was geworden. Hij haalde goede cijfers, zo goed dat hij zélf les kon gaan geven. „Alleen door heel hard te werken kon ik dit bereiken”, zegt de hoofdmeester.

Zoals zoveel andere Somaliërs ontvluchtte Hassan zijn door oorlog geruïneerde land. En zoals zoveel andere landgenoten kwam hij terecht inbuurland Kenia, in de wijk Eastleigh, dat in de volksmond ook wel bekendstaat als ’klein Mogadishu.’

’First Eastleigh Avenue’ inlopen betekent een andere wereld binnentreden. Allengs verdwijnen gewone Kenianen uit het straatbeeld om plaats te maken voor gehoofddoekte vrouwen, van wie sommigen met gezichtsbedekkende nikab, en mannen met henna gekleurde baardjes en djellaba’s.

Zomaar een van de vele niet helemaal afgebouwde winkelcentra aan de modderige hoofdstraat: mozaïeken op de vloer en oneindig veel lappen bontkleurig textiel, die de entree een middenoosters tintje geven. Midden in een van de brede gangen ergens op de tweede verdieping zit een groepje van ongeveer dertig leerlingen op smalle houten schoolbanken. De meester legt een rekensom uit en de scholieren, wier leeftijd fors uiteenloopt, luisteren aandachtig. Dit is het Compit Education Centre, een lagere én middelbare privéschool voor Somalische kinderen en een enkele volwassene. Kosten: vijf euro per maand.

Trots geeft hoofdmeester Hassan een rondleiding langs de propvolle klaslokalen, veelal verstopt achter in elkaar geflanste houten schotwandjes. Rekenles. En weer rekenen. De vraag of de leerlingen niet allemaal piraat willen worden, lokt gegrinnik en gelach uit. ’Zakenman!’, klinkt het, en ’Dokter!’ Hassan valt bij: „Als ze niet naar school gaan, worden ze inderdaad piraat.”

Ambitie is wat de leerlingen drijft, tomeloze ambitie om iets te maken van hun leven. Het is het levensmotto van de jongeren in de wijk waar ook Ayaan Hirsi Ali ooit haar schoolcarrière begon.

Adnan (14) wil dokter worden. Samen met zijn moeder, zus, tante en oma is hij de enige man thuis; vader is nog in Somalië. Zijn beide broers leven inmiddels in de Verenigde Staten, in de omvangrijke Somalische diaspora. „Yeah man”, zegt de jongen op de vraag of ook hij naar de VS wil. Zonder hulp wel te verstaan: „Ik kan het zelf.” Adnans klasgenootje Salma wil later naar een Nederlandse universiteit, want: „In Nederland is veel water, de mensen zijn aardig en als je arm bent, heb je toch te eten.”

Salma en Adnan zijn minderjarig en krijgen daarom via de bij de Keniaanse overheid geregistreerde school een identiteitsbewijs. Van corrupte en lastige agenten hebben ze nog weinig te vrezen.

Boven de leeftijdsgrens van 18 jaar is het lastiger, weet ook de 19-jarige Ahmed. Samen met zijn broer deelt hij een kleine kamer in Eastleigh. Ahmeds ouders zijn in de oorlog in Somalië omgekomen, de jongens moeten het samen rooien. „Ik heb geen verblijfspapieren. Als de politie me aanhoudt, vragen ze altijd geld.”

Naar schatting tienduizenden Somaliërs verblijven illegaal in Kenia, dat geen actief integratiebeleid kent, noch een strenge wetshandhaving. In dit schimmige systeem weten illegalen zich staande te houden. Maar met of zonder Keniaanse verblijfspapieren, uiteindelijk dromen alle leerlingen van een toekomst in het rijke Westen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden