Column

Als Willem-Alexander een grapje maakt, voel ik bijna koningsliefde

Prins Willem-Alexander doet mee aan het traditionele wc-pot gooien tijdens Koninginnedag 2012 in Rhenen.Beeld anp

Een beetje bevreemdend vind ik het, die liefde voor onze aanstaande koning en koningin. Meer dan vijf miljoen mensen keken vorige week naar hun televisie-interview.

En dat waren vast niet allemaal stiekem-republikeinse-sympathieën-herbergende columnisten die zichzelf hadden verplicht tot kijken omdat je nou eenmaal moet weten wat er zoal gebeurt in ons land. Aan de enthousiaste berichtgeving over de voorbereiding op de inhuldiging te merken, en zelfs aan de warmte die spreekt uit het verder nogal, ehm, 'aparte' koningslied, zetelt er in veel Nederlanders een diepe passie voor het Koninklijk Huis.

Ik vraag me af waar die passie vandaan komt. Welbeschouwd zijn Willem-Alexander en Máxima twee volslagen vreemden. Wanneer ze in het openbaar verschijnen, spelen ze naar ik aanneem een zorgvuldig doordachte rol. Het zal heus wel oprecht zijn allemaal, maar het is niet zo alsof we ze ooit het Wilhelmus zouden horen boeren, of mogen kijken hoe ze zichzelf in hun oksel krabben terwijl ze in joggingbroek en Birkenstocks de krant van gisteren lezen. Hoe innemend ze ook zijn, en hoe openhartig het ook lijkt, het blijft voor een belangrijk deel een act.

Spangas
Maar misschien zit hem daar juist de crux. Mensen hechten zich over het algemeen met grote psychologische behendigheid aan allerhande fictieve personages. De hoofdpersonen in een boek, acteurs op televisie: ze kunnen even echt aanvoelen als je beste vriend.

Zo zat ik afgelopen vrijdag nog voor de tv te snotteren omdat in de serie Spangas afscheid werd genomen van het meisje Nola, dat Nederland wordt uitgezet omdat haar asielaanvraag van heel lang geleden toch niet geldig bleek te zijn. Niet dat Nola echt bestaat, of dat ik haar ken. Maar ik ga haar toch missen.

Dit is, naar ik begreep van mediapsycholoog Tilo Hartmann van de Vrije Universiteit, een volstrekt normale reactie. Wanneer je een boek leest of tv kijkt, zo vertelde hij me, reageert een evolutionair nogal oud deel van je brein alsof wat je ziet of leest echt plaatsvindt. Er moet een recenter geëvolueerd deel aan te pas komen om je te vertellen dat het eigenlijk nep is. Alleen werkt dat nieuwere hersendeel minder automatisch en dus trager. Gevolg: bij het bekijken van een dialoog heb je al snel het gevoel dat je er zelf bij zit. En als iemand in de camera praat, voelt het net alsof hij het tegen jou heeft.

Koningshuis is Friends in het kwadraat
Dit leidt ertoe dat mensen levensechte gevoelens ontwikkelen voor personages of mensen die ze eigenlijk niet kennen. Toen de populaire tv-serie 'Friends' stopte, vroeg een stel psychologen aan honderden fans hoe het nu met ze ging. De fans bleken verdrietig en eenzaam te zijn geworden, en vaak zomaar aan de hoofdpersonen te denken. Een beetje zoals wanneer een goede vriend is weggegaan.

En het koningshuis is natuurlijk Friends in het kwadraat. Want niet alleen bestaat de familie echt - ze gaan niet na de opnames naar huis om gedumpt te worden door Brad Pitt of zoiets banaals -, de Oranjes zijn bovendien geen tien seizoenen maar altijd deel van ons leven. Aan mij mag het dan niet besteed zijn (zie de republikeinse neigingen), maar wellicht is die koningsliefde toch niet zo vreemd. En, toegegeven, als Willem-Alexander grapt dat Willem 4 naast Bertha 38 in de wei staat, dan voel ik het ook. Nou ja, bijna dan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden