Syrië

Als Turkije Assad echt wil stoppen, moet het langs de Russen

De Russische president Poetin en zijn Turkse collega Erdogan in januari dit jaar.Beeld AP

President Erdogan zwoer wraak, nadat het Syrische regime minstens 33 Turkse soldaten doodde. Maar de Russische president Poetin heeft hem klem gezet. Hij kan geen andere kant op dan de Russische.

De inwoners van Antakya, een Turkse stad vlak bij de grens met Syrië, geven hun bloed met liefde. In het historische stadscentrum staat een rij mensen bij een tent van hulporganisatie Kizilay, de Turkse variant van het Rode Kruis. Vrijwilligers prikken vakkundig in de uitgestrekte armen.

“Onze soldaten hebben ons bloed nodig, dus doen wij wat nodig is”, zegt de achttienjarige Emre Oral trots. Maar onder zijn vaderlandsliefde schuilt bezorgdheid. “Ik kon vannacht niet slapen”, geeft hij toe. “We zijn de hele nacht opgebleven om het nieuws te volgen.”

Het bloed van de tiener gaat naar een ziekenhuis in de grensplaats Reyhanli, zo’n dertig kilometer verderop. Daar zijn donderdagavond de lijken en zwaargewonde lichamen van tientallen Turkse soldaten binnengedragen. De militairen werden eerder die dag geraakt bij een luchtaanval in de Syrische provincie Idlib, vermoedelijk door het Assad-regime. Het officiële dodenaantal stond gistermiddag op 33 en zal naar verwachting nog stijgen.

President Erdogan belegde donderdagavond een spoedberaad dat tot diep in de nacht duurde. Later berichtte het presidentieel paleis dat het Turkse leger 309 soldaten van het Assad-regime heeft ‘geneutraliseerd’. Een vergeldingsactie tegen een ongekende aanval op Turkse doelwitten. Maar de echte vraag blijft: wat doet Turkije hierna?

Dat hangt af van wie de vijand daadwerkelijk is. Want hoewel de Turkse autoriteiten de luchtaanval uit voorzichtigheid toeschreven aan het Syrische regime, is glashelder dat Assad verantwoording aflegt aan Moskou. Niet alleen controleren de Russen het luchtruim boven Idlib en moeten ze dus van de aanval geweten hebben, het is zelfs goed mogelijk dat de Turkse soldaten gedood zijn door Russische gevechtsvliegtuigen, zo schreef de ervaren Turkse militaire analist Metin Gurcan op de nieuwssite Al Monitor.

De Russische beer in de bek kijken

Uit vrees de Russische beer in de bek te moeten kijken, zoekt Ankara tevergeefs naar een diplomatieke uitweg. Al weken probeert Erdogan zijn persoonlijke relatie met president Poetin in te zetten om ervoor te zorgen dat Assad zijn offensief staakt en zich terugtrekt achter de in Idlib gestationeerde Turkse grensposten. Maar Poetin speelt een cynisch spel; hoe langer hij de onderhandelingen rekt, hoe meer tijd er voor Assad is om zijn offensief door te zetten.

In die zin was de luchtaanval op de Turkse militairen een reality check: als het Turkse leger Assad echt wil stoppen, moét het langs Rusland. Een enorm risico dat Ankara alleen aankan met de onvoorwaardelijke solidariteit van de Navo.

Maar die komt er niet. Terwijl het glashelder is dat de Turken concrete luchtsteun nodig hebben om de Russische overmacht aan te kunnen, sprak Navo-secretaris-generaal Jens Stoltenberg donderdag slechts van welgemeende condoleances en gaf vage beloftes over ‘sterke politieke steun’. De Navo zoekt geen confrontatie met de Russen, zeker niet vanwege een doel waar het westerse bondgenootschap toch allang niet meer in gelooft – de strijd tegen Assad.

Datzelfde geldt voor een groot deel van de Turkse oppositie. Waar eerdere Turkse operaties tegen Koerdische strijders in Noord-Syrië op brede politieke steun konden rekenen, vraagt de grootste Turkse oppostiepartij CHP zich dit keer hardop af wiens oorlog Erdogan in Syrië uitvecht.

Nog meer dan het Westen stuurt de Turkse oppositie het liefst aan op een snelle verzoening met het Assad-regime.

Hoewel veel Turken plichtsgetrouw achter hun soldaten staan, blijft het onduidelijk waar die daadwerkelijk ingezet kunnen worden. Zelfs de achttienjarige Oral lijkt zich daarvan bewust. “De geschiedenis leert dat iedereen die Turkije aanraakt zijn verdiende straf krijgt”, begint hij stoer, maar voegt daar snel aan toe. “Maar natuurlijk willen we om de tafel. Turkije wil vrede.”

De Turkse strijdkrachten lieten zaterdag weten een fabriek voor chemische wapens in het noordwesten van Syrië te hebben vernietigd. De productiefaciliteit lag 13 kilometer ten zuiden van Aleppo en werkte voor het regime van president Bashir al-Assad, maakte een hooggeplaatste Turkse functionaris bekend. De actie in de nacht van vrijdag op zaterdag is een vergelding voor de dood van meer dan dertig Turkse militairen door een Russische luchtaanval. Naast de wapenfabriek werd een groot aantal andere doelen van het regime in Damascus vernietigd, aldus Ankara.

Turkse beschietingen en luchtaanvallen hebben volgens het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten in 24 uur zeker 48 pro-Assad-strijders het leven gekost. De Syrische en Russische strijdkrachten gaan ondertussen door met hun aanvallen op de strategische stad Saraqeb in het oosten van de regio Idlib, aldus het observatorium.

Lees ook:

Minister Blok: Rusland en Syrië, stop de humanitaire ramp in Idlib

De aanvallen op de Syrische bevolking in Idlib dienen per direct te stoppen, schrijven Stef Blok en twaalf andere ministers van buitenlandse zaken in dit opiniestuk. De enig houdbare uitkomst uit de Syrische crisis is een politieke oplossing.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden