‘Als Spanje verdachten terugstuurt naar China, waarom Hongkong dan niet?’

Politie staat paraat om demonstrenten tegen te houden. Beeld AP

Het protest in Hongkong tegen de wet over uitlevering aan China druppelt nog na. Het debat in het parlement gaat door. 

De lucht knettert boven Hongkong en de regen komt met bakken uit de hemel. Onder een afdakje maken twee medewerkers van de Legislative Council, de wetgevende raad, ­trage zwaaibewegingen. Tientallen meters naast de plek waar zij hun vreedzame tai-chi-oefeningen doen, maken politiemannen zich breed, in voorbereiding op de protesten die woensdag weer verwacht worden. Voor de hermetisch afgesloten ingang staan vier politiebusjes opgesteld.

Binnen schaven volksvertegenwoordigers aan hun bijdrages aan het debat dat voor woensdag gepland staat, over een aanpassing van de uitleveringswet. Volgens de vernieuwde wet kan Hongkong mensen ook aan het vasteland van China uitleveren. Maar daar bestaat veel verzet tegen. Naar schatting rond de miljoen mensen gingen zondag de straat op uit protest, bijna een op de zeven inwoners.

Robert Chow Yung is juist vóór de nieuwe uitleveringswet. “Laten we eerlijk zijn”, zegt hij aan de telefoon, “die wet moet aangepast”. Als oud-journalist en woordvoerder van de door Peking gesteunde Alliantie voor Vrede en Democratie is Chow Yung een bekende persoonlijkheid in Hongkong. “Als we dit amendement niet aannemen, laten we een moordenaar vrijkomen.” Hij refereert aan de man die in Taiwan zijn vriendin en haar kind zou hebben vermoord, en daarna naar Hongkong reisde.

De zaak rond de Taiwanees is de aanleiding voor de wetswijziging, maar het gaat om een grotere kwestie. Als Hongkong de wijziging niet doorvoert, dan drijft dat volgens Chow Yung een wig tussen China en het vasteland. “Dat is onacceptabel. We willen alleen maar dat Hongkong met een grote meerderheid van landen, in plaats van met een handjevol, vluchtelingen kan uitwisselen. Als Spanje verdachten kan terugsturen naar China, waarom wij dan niet?”

Zorgen dat Peking de wet kan misbruiken door bijvoorbeeld dissidenten met uit de lucht gegrepen aanklachten terug te halen naar het vasteland, wuift Chow Yung weg. Er zijn genoeg voorzorgsmaatregelen ingebouwd, denkt hij. Zo geldt de mogelijkheid tot uitlevering niet voor alle strafbare feiten. Oorspronkelijk stond in het voorstel dat uitlevering al kon voor feiten waarop een straf van drie jaar staat. Die drempel is verhoogd naar zeven jaar. “En de rechtbanken spreken zich natuurlijk ook uit”, zegt Chow Yung. “De regering kan iemand niet uitzetten zonder langs de rechter te gaan. Als er sprake is van politieke motivatie, dan kan een rechter zich daarover uitspreken.”

Geld wegsluizen

Maar daar houdt het verhaal voor de tegenstanders van de wetswijziging, niet op. Het juridische systeem in China is niet transparant. Verdachten kunnen er verdwijnen, krijgen niet altijd juridische bijstand en worden veroordeeld door rechters die zich door politici laten beïnvloeden. “Het Chinese systeem voldoet niet aan internationale standaarden”, zegt Nathan Law, die met zijn politieke partij Demosisto de protesten steunt. “Je kunt er niet van uitgaan dat voor verdachten in China dezelfde mensenrechten gelden als in andere landen.”

En er speelt nog iets: wie geld wil wegsluizen uit China, doet dat vaak via Hongkong. Die route komt ook in gevaar, wat het bedrijfsleven goed dwarszit.

Inderdaad komt er bij een uitlevering altijd eerst nog een rechter aan te pas. “Maar die kijkt niet opnieuw naar het bewijsmateriaal. Hij kijkt alleen of de procedure klopt”, zegt Law. Hij vreest dat de nieuwe regeling erop neerkomt dat chief executive Carrie Lam, de hoogste leider in Hongkong, ‘gewoon de bevelen van Peking opvolgt’. Lam heeft al laten weten zich van de protesten niets aan te trekken. De mensen die zondag de straat op gingen, waren opgejut door buitenlandse medestanders, zei een woordvoerder van de Chinese regering.

Law trok naar Washington om te spreken met Nancy Pelosi, de Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden. In Australië was ook een protest. En de voormalige kolonisator, het Verenigd Koninkrijk? Law meesmuilt: “Er was een steunverklaring uit Londen”. Van de Britten hoeven de inwoners van Hongkong niet veel te verwachten, weet hij, bezorgd als ze zijn om hun economische samenwerking met China.

De volksvertegenwoordigers die Peking steunen, hebben een meerderheid in de wetgevende raad, dus het ziet er niet goed uit voor de tegenstanders van de vernieuwde wet. De wetgevers hebben bovendien haast. De Taiwanese moordverdachte om wie dit allemaal begon, zit nu nog vast op verdenking van witwassen: hij heeft geld opgenomen met de bankkaart van zijn vermoorde vriendin. In juli komt hij vrij.

Aan de vooravond van een nieuw debat breekt de lucht boven Hongkong opnieuw open, bliksemflitsen schieten ergens in een wolkenkrabber. Eigenlijk zouden de tegenstanders van de wetswijziging vannacht gaan kamperen in het park naast het parlementsgebouw, maar in dit onstuimige weer tonen ’s avonds laat amper een paar honderd diehards met paraplu’s in de lucht hun afkeuring.

Lees ook: 

Hongkong wil zich niet onderwerpen aan de Chinese justitie, die wordt gekenmerkt door marteling en willekeur

Nooit in een Chinese gevangenis terecht kunnen komen, dat was een van de voordelen van leven in Hongkong. Maar nu dreigen de inwoners ook die zekerheid te verliezen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden