Als schapen hoeden te zwaar wordt, kun je in Peking altijd nog skileraar worden

Leden van het Yanqing Haituo Landbouw Skiteam krijgen les op de skipiste van Yanqing. Beeld Elke Scholiers

Het is nog drie jaar tot de Winterspelen van Peking. Voor de lokale landbouwers in de olympische skigebieden is de opkomende skikoorts een gouden kans. Velen laten zich omscholen tot skileraar, de overheid regisseert dit sprookje.

Toen de Chinese schaapherder Lang En'ge hoorde dat de Olympische Winterspelen in zijn geboortedorp zouden plaatsvinden, in de bergen rond Peking, borrelde een onverwachte gedachte bij hem op. Het schapen hoeden viel hem steeds zwaarder, en hij moest steeds verder de bergen in om nog gras te vinden. Misschien was het tijd om zijn schapen te verkopen, en een nieuw leven te beginnen als skileraar.

De 29-jarige Lang speelde als kind vaak op de skipiste in zijn dorp, in het Haituo-gebergte in Yanqing, een buitendistrict van Peking. Hij had zichzelf leren skiën, maar wist niets van techniek. Dus richtte hij met enkele dorpsgenoten een skiploegje op om samen les te nemen, en wie weet, met zijn allen een graantje mee te pikken van de Winterspelen. Het ploegje, met vooral maisboeren en fruittelers als leden, kreeg als naam: het Yanqing Haituo Landbouw Skiteam.

Op de skipiste van Yanqing, zo'n 80 kilometer van het centrum van Peking, glijden de teamleden gezwind naar beneden, alsof ze al jaren op de latten staan. Vandaag is hun voorlaatste dag van een 20-daagse training, waarin ze iedere dag van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat hebben geskied, bij temperaturen van min 10. "Maar ook als de training voorbij is, kom ik iedere dag naar de skipiste", zegt Lang. "Als ik samen met het team aan het skiën ben, voel ik me nooit moe."

Het mag duidelijk zijn: het is de skiënde landbouwers menens. In de Chinese media, waar Lang En'ge regelmatig wordt opgevoerd, wordt lyrisch over hun toewijding bericht. Over die keer dat Langs vrouw op bevallen stond, maar hij toch kwam trainen. En over hoe hij door Peking tot modelburger van 2018 gekozen werd, een hele eer in China. 'Stonden deze landbouwers tot voor kort nog met beide benen in de modder, nu zweven ze over de sneeuw', zo klinkt het in het Dagblad van Peking.

De timing van het Landbouw Skiteam is uitstekend. In aanloop naar de Olympische Winterspelen, die over drie jaar plaatsvinden, wordt China in ijltempo omgetoverd tot wintersportnatie. In een land waar tot voor kort nauwelijks werd geskied, is de overheid van plan om tegen 2022 liefst 300 miljoen Chinezen op de latten te krijgen. Dus hebben honderden scholen opdracht gekregen om in de gymles naar de skipiste te trekken, en bieden reisorganisatoren skipassen met gigantische kortingen aan.

De hoop van de Chinese overheid is dat wintersport de binnenlandse consumptie aanwakkert, en daarmee de economische groei. Dat lijkt tot nog toe goed te werken. Waren er tien jaar geleden 235 skiresorts in China, nu zijn dat er al 703, aldus een rapport van begin 2018. Het aantal Chinese skiërs is in diezelfde periode gestegen van 5 miljoen per jaar tot 17,5 miljoen. Als alles volgens plan gaat, wordt in de wintersportindustrie tegen 2025 een omzet van 125 miljard euro gedraaid.

Beeld Sander Soewargana

Voor de lokale landbouwers in de olympische skigebieden, in de bergen rond Peking en in de naburige provincie Hebei, is de opkomende skikoorts een gouden kans. In deze droge streken, waar 's winters nauwelijks een druppel of sneeuwvlok valt, was de landbouw al langer zieltogend. Veel kleine boeren gaven hun grond de afgelopen jaren terug aan de overheid, in het kader van een grootschalig subsidieprogramma voor herbebossing.

Sneeuwkanonnen

Met de komst van nog meer skipistes, die allen kunstmatige sneeuw gebruiken, wordt de lokale watervoorraad nog krapper. Ook in Yanqing staan bovenaan de skipiste hevig sproeiende sneeuwkanonnen. Vandaar loopt de skipiste als een lang wit lint door een aardebruin en kurkdroog bergmassief. Milieuorganisaties noemen het onverantwoord om in dit dorre land skipistes bij te bouwen, al relativeren anderen de impact voor de landbouw: die leverde sowieso niet veel meer op.

Ook herder Lang En'ge kreeg het de afgelopen jaren alsmaar moeilijker om zijn schapen te hoeden. Naarmate de ecologische regels in Yanqing strenger werden, kreeg hij steeds vaker klachten van het gemeentebestuur over uitwerpselen en kaalgevreten berghellingen. Toen op een gegeven moment een regel werd uitgevaardigd dat herders hun schapen niet meer in de bergen, maar enkel op hun eigen grond mochten laten grazen, hakte Lang de knoop door: hij kon er maar beter mee stoppen.

In ruil voor zijn inschikkelijkheid kreeg Lang royale ondersteuning van het gemeentebestuur, toen hij bij hen langsging met zijn plan voor het Yanqing Haituo Landbouw Skiteam. De dertig teamleden kregen elk een gloednieuwe ski-uitrusting, een seizoenpas voor de skipiste en trainingen van topcoaches. Er kwam zelfs een Zwitserse leerkracht training geven, waarna elf van de dertig teamleden een diploma behaalden waarmee ze skiles aan lagereschoolkinderen mogen geven.

Het Landbouw Skiteam wordt vertroeteld, want past perfect in het overheidsplaatje van skiën als nieuwe volkssport, toegankelijk voor iedereen. "In Yanqing hebben verschillende beroepsgroepen skiteams opgezet, maar vooral het Landbouw Skiteam krijgt veel aandacht", zegt Song Shudong, medewerker van de propaganda-afdeling van het lokale gemeentebestuur. "Dit is heel representatief voor Pekings inspanning om wintersport te populariseren. Als landbouwers al beginnen te skiën, wie kan er dan nog achterblijven?"

Beeld Elke Scholiers

Overheidsdraaiboek

Maar uitverkoren worden door de overheid, dat betekent ook meespelen in het overheidsdraaiboek. De skiënde landbouwers worden volop ingezet voor publiciteitsdoeleinden. Hoewel ze zelf nog aan het leren zijn, hebben ze vorig jaar al vijfduizend skilessen gegeven, vooral aan schoolkinderen. Daar werden ze niet voor betaald, op een vrijwilligersvergoeding na. En dát is het verhaal dat de Chinese overheid graag wil vertellen, niet dat van arme landbouwers die geld hopen te verdienen als skileraar.

Dus wimpelt Lang En'ge, als we hem in de lounge van de skipiste van Yanqing spreken, zo veel mogelijk vragen over zijn verwachte inkomsten als skicoach af. "We willen met ons skiteam vooral de Winterspelen dienen", zegt hij keer op keer. "We hoorden de oproep van president Xi om 300 miljoen mensen aan het skiën te krijgen, en we hebben die oproep beantwoord." Naast Lang zitten twee medewerkers van de propaganda-afdeling, een noodzakelijke voorwaarde om hem te kunnen interviewen. Als Lang dreigt af te wijken van de boodschap, sturen ze hem bij.

De officiële versie, goedgekeurd door de Chinese propagandadiensten, is dat deze landbouwers hun skivaardigheden eerst volop voor de Winterspelen zullen inzetten, met allerlei klusjes in dienst van de overheid. Pas na de Spelen zullen ze uitkijken naar een baantje als skicoach, en zullen ze - zoals de Chinese media het formuleren - hun 'ijzeren rijstkom' inruilen voor een 'ijzeren ijskom'. Hoe Lang, die nu wat bijklust als wijkopzichter, dan al die tijd moet overleven, daar komt geen antwoord op.

De andere teamleden, die niet zo goed zijn voorgelicht en die we op de skipiste even zonder propagandaploeg kunnen spreken, winden er minder doekjes om: zij hopen met het skiën vooral geld te verdienen. Met landbouw en allerlei bijbaantjes verdienen de meesten nu zo'n 500 euro per maand, maar als skicoach kan dat makkelijk het dubbele worden. "Met mais is het steeds moeilijker om rond te komen", zegt Fang Zhuang, vanachter een zwarte skibril en een fleecemasker. "Het zou heerlijk zijn als ik 's winters als skicoach geld kan verdienen."

Zhou Xue, een 28-jarige maisboer, heeft het grootste deel van zijn landbouwgrond al afgestaan voor herbebossing, en leeft nu van een klein loontje als medewerker van de gemeentelijke plantsoenendienst. Ook hij hoopt van het skiën zijn werk te maken. "Als we moeten werken voor de overheid, zal ik mijn plicht vervullen", zegt hij. "Maar mijn doel is om privécoach te worden. Ik wil van werk veranderen, van mais telen naar skiën, en zo een beter leven krijgen."

De spelen van Peking worden vooral buiten Peking gehouden

De Olympische Winterspelen van 2022 vinden officieel in Peking plaats, maar op de schaatsnummers na worden de meeste wedstrijden buiten de hoofdstad gehouden. In de naburige provincie Hebei zullen de wedstrijden in het snowboarden, langlaufen en schansspringen doorgaan. In het Haituo-gebergte in Yanqing worden de disciplines alpineskiën en bobsleeën beslecht.

In Yanqing wordt daarvoor een nieuwe, grotere skipiste gebouwd, een olympisch winterdorp en een mediacentrum, samen goed voor een investering van 143 miljoen euro. Hoewel de Chinese overheid de infrastructuur van de Zomerspelen van 2008 hoopt te hergebruiken, zullen de kosten van de Winterspelen in de miljarden lopen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden