Als Nederland yezidi’s terugstuurt, wat doet de rest van de Europese Unie dan?

Vluchtelingenkamp in Erbil. Beeld eddy van wessel

Yezidi’s in Irak maken zich zorgen over het Nederlandse asielbeleid. Hun situatie in Iraaks-Koerdistan is uitzichtloos en veilig voelen ze zich er niet.

“Het is een catastrofe,” zegt yezidi-activist Mirza Dinayyi over het terugsturen door Nederland van yezidi’s naar Iraaks-Koerdistan. Hij reist door Europa om te pleiten voor de zaak van de yezidi’s en kreeg onlangs een onderscheiding in Duitsland voor zijn werk. Als Nederland yezidi’s terugstuurt, wat doet de rest van de Europese Unie dan, vraagt hij zich af. Duizenden yezidi’s die slachtoffer waren van de islamitische terreurgroep Islamitische Staat vonden onderdak in de EU, met name in Duitsland.

Dinayyi benadrukt dat de tientallen tentenkampen in Iraaks-Koerdistan, waar zo’n 340.000 yezidi’s al vijf jaar verblijven nadat IS hen uit hun provincie Sinjar verjoeg, op geen enkele manier te vergelijken zijn met thuis. “Tenten geven alleen tijdelijk onderdak”, zegt hij, kritisch refererend aan de argumenten van de Nederlandse Immigratie- en Naturalisatiedienst voor het terugsturen van yezidi’s. De Koerdische autoriteiten staan yezidi’s niet toe iets structureels te bouwen, en de noodopvang is na vijf jaar aan vervanging toe.

Noodoplossing

Voor veel yezidi’s is Koerdistan een noodoplossing; ze voelen zich er niet thuis. Ze wantrouwen de Koerden, omdat hun peshmerga-troepen zich in augustus 2014 terugtrokken op het moment dat IS binnenviel. Daardoor kon de groep zeker zesduizend vrouwen en kinderen ontvoeren, duizenden yezidi’s vermoorden en de hele provincie in handen krijgen.

Veel yezidi’s uit Sinjar voelen zich bovendien niet Koerdisch, een houding die in Iraaks-Koerdistan niet welkom is. Daar worden yezidi’s beschouwd als een Koerdische religieuze minderheid. De meeste Koerden in Irak zijn moslim.

Bovendien hebben yezidi’s in Koerdistan niet dezelfde rechten als Koerdische burgers, zegt Dinnayi. Bezoekers kunnen de kampen bijvoorbeeld alleen in met speciale toestemming. “Voor een paspoort kunnen yezidi’s niet terecht in Koerdistan, daarvoor moeten ze naar Sinjar, want dat valt formeel onder Irak.”

En Sinjar is drie jaar na de bevrijding nog steeds niet veilig. Het is betwist gebied tussen de Koerden en Bagdad, waar verschillende strijdgroepen tegenover elkaar staan. Meerdere keren is het al tot een treffen gekomen. Door het conflict is er geen werkend bestuur, zijn er geen ziekenhuizen en onbreekt een goede stroomvoorziening. Een groot deel van Sinjar ligt in puin en op veel plaatsen liggen nog mijnen die IS achterliet.

Veel yezidi’s willen bovendien niet terug omdat ze bang zijn voor de Arabieren die zich al wel weer in twintig dorpen vestigden – een deel van hen had zich in 2014  bij IS aangesloten.

Dinnayi wijst nog op een andere reden waarom yezidi’s de toegang tot de EU niet kan worden ontzegd. Volgens zijn informatie zitten nog zo’n driehonderd ontvoerde yezidi-vrouwen en kinderen in het kamp Al-Hol in Syrië, waar IS-strijders en hun families verblijven. De daar verblijvende yezidi’s maken zich niet kenbaar omdat ze weten dat de yezidi-gemeenschap de kinderen van hun verkrachters niet wil accepteren. En ze willen hun kinderen niet achterlaten. “De beste oplossing is als een ander land hen zou opnemen, en hun de traumazorg bieden die ze nodig hebben”, bepleit Dinnayi. 

Lees ook:

Nederland stuurt yezidi’s terug en dat is tegen eigen regels, zeggen advocaten

Yezidi’s terugsturen naar Noord-Irak is in strijd met de eigen IND-regels, zeggen asieladvocaten. De UNHCR heeft ernstige zorgen over de opvang in Koerdisch gebied.

Vier jaar na de genocide zijn de yezidi’s bannelingen

Honderdduizenden yezidi’s zitten nog in tentenkampen, vier jaar nadat Islamitische Staat hen verdreef. Ze willen niet terug naar wat hun thuis was. Het is hun thuis niet meer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden