Essay

Als moslim steun ik Trump

Qanta A. AhmedBeeld rv

Qanta Ahmed, immigrant en Amerikaans staatsburger, arts en moslima, staat achter Trumps inreisverbod, en achter de president die de bange Amerikaan begrijpt.

De roltrappresident. Sinds ik hem de trappen van de Trump Tower af zag rollen om zijn kandidatuur bekend te maken - een surrealistische botsing tussen reality tv en de realiteit - noem ik hem zo. Zijn eigen partij steigerde, commentatoren en opiniepeilers verzekerden de wereld dat Hillary Clinton Obama zou opvolgen.

Maar het moest Donald J. Trump worden. Dat had ik al gemerkt bij mijn hoogopgeleide patiënten, gewone New Yorkers bij wie Obama’s change was uitgewerkt. Goedgekleed zaten ze in mijn wachtkamer, maar de nacht brachten ze door in hun auto op een verlaten parkeerplaats. Na acht jaar hope waren zij verarmd. Na de economische crisis in 2008 waren ze hun baan kwijtgeraakt, hun pensioen, hun spaargeld, hun huis. Na de Brexit wist ik het zeker: het wordt Trump.

Donald Trump op de roltrap in de Trump Tower, om zijn kandidatuur voor het presidentschap aan te kondigen. Beeld REUTERS

Dit is Amerika: het land waar de inkomensongelijkheid en de armoede zichtbaar toenemen. Daarom waren de politici onder wie mijn patiënten zo zwaar gebukt gaan, gedoemd het af te leggen tegen die goudharige wildebras.

Hij praat snel, is loslippig. De miljardair is opgegroeid in de vastgoedmarkt van ‘vreten of opgevreten worden’. Hij vertolkt de zorg van de mensen in mijn omgeving. Met hem - afgezien van zijn rijkdom - identificeren ze zich.

Blanco stem

Ik mocht deze keer als nieuw Amerikaans staatsburger voor het eerst stemmen. Ik neigde naar de Republikeinse partij, maar leverde mijn stembiljet blanco in. Donald Trump aankruisen zat er niet in, na zijn collectieve criminalisering van moslims en nadat hij een Amerikaans-Pakistaans echtpaar diep had gekwetst; hij had op hen afgegeven terwijl ze rouwden om hun zoon die in Irak was gesneuveld als marinier.

Over Hillary heb ik helemaal niet getwijfeld. Ze steunde Obama’s handelsmerk - een afhoudend Midden-Oostenbeleid, en diens toenadering tot islamistisch Iran (wat ten koste ging van de soennitische landen): ik was er diep van overtuigd dat de Democraten niet verdienden om aan de macht te blijven.

Trump won de verkiezingen en werd onze president; even begoochelend als toen hij van die roltrap afkwam. Democraten benadrukken dat Clinton meer stemmen had gekregen (Trump haalde de meeste kiesmannen binnen, en dat telt) en proberen zo de geldigheid van Trumps mandaat te ondermijnen. Het is een achterhoedegevecht. Feit is dat de VS de eerste reality-tvpresident de realiteit in hebben gestemd, typisch Amerikaans, een heuse American Dream: wildebras zonder politieke ervaring bemachtigt invloedrijkste positie in de vrije wereld. ‘Dat kan alleen in Amerika’, zeggen wij dan.

'Moslimban'

Aan drie maanden had Amerika niet genoeg om aan ‘president Trump’ te wennen. En toen kondigde hij beperkingen af voor reizigers en vluchtelingen uit zeven landen met een moslimmeerderheid, van Noord-Afrika tot aan de Levant. ‘Moslimban’, heette dat decreet al snel, en ‘islamofoob’. Die termen bewijzen dat de VS nog niet in staat zijn een fatsoenlijk debat erover te voeren.

Een schok ging door het land, op luchthavens veroorzaakten demonstranten een puinhoop, nadat de maatregelen tegen Irak, Iran, Libië, Somalië, Soedan en Jemen die vrijdag om 4.43 uur abrupt van kracht werden.

Trump had zich in zijn campagne inderdaad uitgesproken voor een ‘moslimban’. Ik heb me daar in een CNN-programma fel tegen gekeerd, want hij schoor alle moslims over een kam. Hij ontmenselijkte ons, moslims, en dat is heel gevaarlijk, het speelde islamisten in de kaart. Ik vermoedde dat Trump slecht geïnformeerd was. Hoe kun je nu alle moslims weren?

Het strookte ook niet met mijn eigen ervaringen. Amerika heeft ongelooflijk veel in mij geïnvesteerd, ik heb mijn kennis gedeeld in de moslimwereld met duizenden islamitische patiënten en artsen, ik vertegenwoordigde tegenover hen de VS. Dat noem ik de zachte kracht van de VS, die ziet Amerika vaak over het hoofd: het inzetten van zorg en van academische uitwisseling dient zowel de mensen elders, als het nationaal belang van de VS.

Donald Trump tekent een executive order in het Oval Office.Beeld AP

Het lag voor de hand om Trumps decreet als islamofoob te interpreteren. Maar hij had bijgeleerd. Je kunt het inreisverbod bezwaarlijk als ‘wereldwijde moslimban’ bestempelen. Zijn maatregel raakte slechts 12, 5 procent van alle 49 landen met een moslimmeerderheid; in 183 landen wonen moslims. Maar dat rationele argument verdampt in de hitte van de protesten, de furieuze marsen en de woede in de media. Maar alle vernietigende kritiek, zelfs van de federale rechter van Seattle die uitvoering van het decreet heeft opgeschort, gaat niet over Trump. Noch over moslims, binnen dan wel buiten de VS. Nee, de furie gaat over Amerika’s nationale identiteit. Wat zijn wij eigenlijk?

Het is alsof Trumps reisban ons Amerikanen een spiegel voorhoudt, waarin we niet meer kunnen kijken. Het bevalt ons niet wat we daarin zien, het is niet wat we zouden willen zien. We kijken niet graag naar wie we echt zijn, maar liever naar ons fictieve, opgepoetste zelf. We willen geen Amerikanen zijn die anderen de toegang weigeren, we willen niet toegeven dat we bang zijn voor het terreurspook. We houden graag het beeld op van de onverschrokken Amerikaan, terwijl we in werkelijkheid onzeker geworden zijn.

Ik heb als Brits-Pakistaanse moslima het land decennia van buitenaf bekeken. Juist daarom zie ik de schijnheiligheid in het linkse protest dat Trumps reisban heeft opgeroepen.

Verstandig decreet

Zijn decreet past naadloos in het Amerikaanse buitenlandbeleid. Het keert zich tegen de radicale islam die ik, als gelovig moslim, heel goed doorgrond. De opvatting van de deze week alweer opgestapte nationale veiligheidsadviseur Michael Flynn - ‘angst voor moslims is rationeel’ - wijs ik af, maar Trumps decreet is juist heel verstandig. Dat is niet gericht tegen moslims, maar tegen islamisten.

Elias Bou Saab, de Libanese oud-minister van onderwijs, waarschuwde in 2015 voor de Syrische vluchtelingen in zijn land; hij schatte dat van de miljoen uitgeweken Syriërs twee procent met IS gelieerd is.

De tragiek van de zeven staten die genoemd worden in Trumps inreismaatregel is, dat ze zowel slachtoffer, als toevluchtshaven en broeinest zijn geworden van gewelddadig islamisme. Dat Trump tijdelijk alle burgers daarvandaan tegenhoudt, is alleszins gerechtvaardigd. Zo weer je islamisten. Dat maakt zijn maatregel heel pragmatisch. Gematigde moslims lijden daaronder - drie maanden, nodig om te controleren of deze landen wel in staat zijn jihadisten tegen te houden, al vraag ik me af of zulke staten dat wel in zo’n korte tijd op orde kunnen brengen. Vluchtelingen lijden er ook onder. Maar de VS willen nog steeds 50.000 van de jaarlijkse 115.000 vluchtelingen onderdak brengen.

Waarom laat Trump Pakistan en Tunesië buiten schot, waar veel IS’ers vandaan komen, en Saudi-Arabië, moederland van maar liefst 15 van de 19 terroristen van 9/11? Deze landen doen veel aan contraterrorisme, en hun veiligheidsdiensten werken naar behoren. Toen ik laatst in Pakistan was, viel me op dat je daar echt geen mobieltje kunt kopen zonder je identiteitspapieren te laten zien.

Ik heb Amerika altijd als gastvrij ervaren, liberaal en tolerant, zorgzaam en verrijkend. Anders dan Saudi-Arabië waar ik gewerkt heb, zijn de VS vrij en stimulerend. Anders dan Pakistan, waar ik al veertig jaar kom, staan de VS open voor allerhande minderheden. Anders dan Frankrijk en Groot-Brittannië, waar ik als kind woonde, zijn de VS, hoewel minder georganiseerd, warm en betrokken.

Op 9/11, de aanslagen op het WTC in 2001 - ik werkte toen in Riyadh - zag ik hoe mijn droomstad verwoest werd. Ik ontdekte dat islamistische monsters mijn geloof hadden gekaapt om er een dodelijk haatwapen van te maken, ik zag hoe Amerika van een liberale democratie afgleed naar een onmachtige bestrijder van ’s werelds belangrijkste tegenstander, de radicale islam. Zo verloor Amerika zijn onschuld, zijn nationale identiteit veranderde.

Ik leerde het land te bekijken door de ogen van een radicaliserende tiener, geronseld door de Taliban. Wat me het meest onthutste, was het relaas van Mourad Benchellali, een oud-Guantánamo-gevangene. Ik was op uitnodiging van de Raad van Europa in Straatsburg, om zijn getuigenis over de Amerikaanse democratie te horen. Hij, Frans staatsburger en moslim, vertelde over wat hij zag als hij naar mijn democratie keek. Als slaapstoornissecialiste was ik verbijsterd te horen hoe hij psychisch werd gemarteld tijdens zijn onmenselijke gevangenschap in een kooi, dagen wakkergehouden door oorverdovend geluid. Zelfs na zijn vrijlating maakten Amerikanen hem het leven onmogelijk, terwijl hij voor deradicalisering pleitte.

Oorlog met afstandsbediening

Ik begon mijn eigen democratie met andere ogen te zien. Die is verantwoordelijk voor ‘oorlog met afstandsbediening’ zoals de antropoloog High Gusterson de drone-oorlog noemde. Voor het omvangrijke gevangenissysteem. Ik begon te zien hoe juristen probeerden de gevangenen in Guantánamo enig recht te verschaffen. Al deze inzichten horen inmiddels bij de nieuwe, pijnlijke identiteit van Amerika.

Wat me nog het diepst raakte, was de blik op Amerika van arme Pakistaanse burgers in Peshawar, niet ver van waar mijn analfabete oma geboren was.

Doodstil lagen ze daar, met psychosomatische klachten door PTSS. Tientallen patiënten, allemaal zwijgend midden op de dag, verlamd door het aanhoudende gonzen van de drones die boven hun hoofden vlogen om namens Obama terroristen uit te schakelen. Wat zij wisten van Amerika: dat dit land hun Reapers en Predators had gestuurd, die ongenadig grommend de Pakistaanse lucht afspeurden.

De demonstranten die tegen Trump de straat op gaan, scharen zich nu achter mensen om wie ze zich decennia nauwelijks of niet om bekommerd hebben. Zo heb ik ze nooit gehoord over die drones. Vreemd, want die waren onderdeel van gevechtsoperaties die veel dodelijker waren dan het inreisverbod, maar ze lokten geen massale woede uit, zelfs geen protest.

De secretaris-generaal van de Raad van Europa, Thorbjorn Jagland, heeft gezegd dat jihadisten onze democratie niet kunnen vernietigen - we zijn het zelf die haar kunnen slopen. Denk aan Guantánamo, aan de inzet van oorlogsdrones, aan zes jaar wegkijken bij Syrische vluchtelingen door de president met een Nobelprijs op zak, die op dinsdagmiddag de lijsten voor buitengerechtelijke executies tekende - dat is wat ik zie als ik naar mijn Amerika kijk.

Vergis u niet: ik ben een trotse genaturaliseerde Amerikaan, ik woon in een land waarin ik mijn moslimgeloof vrij kan belijden. Als geboren Britse voel ik me Europeaan, maar meer dan dat voel ik me Amerikaan, en heb ik het land altijd verdedigd. Ik voel me thuis in de VS. Waar andere landen paspoorten en documenten verstrekken, verschaft Amerika migranten een diepgaande, bijna magische identiteit.

Lastig land in lastige tijden

Maar het is een lastig land in lastige tijden, het inreisverbod getuigt ervan. Het legt pijnlijke zaken bloot: rond immigratie, vluchtelingen, moslims, islamisten en geopolitiek.

Islamisme gedijt in chaos. Tijdens het presidentschap van Obama is die chaos zich gaan uitstrekken van het oosten van de Middellandse Zeekust naar Noord-Afrika.

We zijn na een brute bezetting overhaast uit Irak vertrokken, dat zichzelf niet kan besturen en wordt ontwricht door IS. De Jemenitische humanitaire crisis, veroorzaakt door Saudisch ingrijpen tegen de Houthi’s (voorafgegaan door Obama’s deal met Iran - buiten de Saudiërs om) wordt door honger alleen maar erger. Libië is lamgeslagen door islamistische ‘regeringen’ en moet machteloos toezien hoe radicalisme om zich heen grijpt. En Somalië is ondanks een kwarteeuw buitenlandse hulp nog een labiel land, met dank aan de islamisten van Al-Shabaab en strijdende krijgsheren.

Meer dan 500.000 vluchtelingen hebben inmiddels de wijk genomen naar Italië, een verbijsterend aantal, zo’n 300.000 wachten nog op een kans om Europa te bereiken via de Libische kust. In Libië is een levendige mensenhandel op gang gekomen, waar hele economieën op draaien.

Dat soort geopolitiek inzicht ontbreekt in het linkse protest tegen het inreisverbod. Daar tellen slechts idealen. Zeker, immigranten hebben de wegen van Amerika aangelegd - Duitsers, Ieren, Italianen. En recenter zijn het immigranten die zieken verzorgen; 5 procent van de artsen is net als ik van Pakistaansen huize, in totaal een kwart komt uit het buitenland. Mexicanen - met of zonder papieren - zorgen voor onze tuin, kinderen en kantoren. Aziaten bevolken de onderzoekscentra en techbedrijven. In Amerika is plaats voor iedereen, zo lijkt het.

Jawel, de VS zijn de bewaarplaats voor dromen van over de hele wereld, maar ze kunnen niet de wensen van elke migrant op aarde vervullen. Ze zijn namelijk eerst en vooral een sterk land, waar grenzen ertoe doen. Dat stelt Trump aan de orde, met zijn verfrissende ideeën over nationalisme en protectionisme: wat betekent dat eigenlijk, een natiestaat?

Merkel moest inbinden

De Duitse bondskanselier Merkel, die in Europa ongelooflijk veel vluchtelingen welkom heette, moest na islamistische terreuraanslagen inbinden. De toestroom van vluchtelingen destabiliseerde Europa, daar zijn Amerikanen nu ook van doordrongen. Zoals ze ook huiveren na wat er in Frankrijk gebeurde: 130 doden in Parijs, 84 in Nice. En dan waren er nog aanslagen in Brussel, Berlijn en Turkije.

De verkiezing van Trump is de voorbode van het aantreden van nationalisten en protectionisten in Europa, die het ongebreideld neoliberalisme afwijzen; dat heeft de wereldwijd opererende bedrijven bevoordeeld ten koste van de gewone werknemer.

Door Amerika’s ligging heeft het land enige veiligheid weten te garanderen tegen islamistisch terrorisme. Het is de radicalen nauwelijks gelukt binnen te komen via migrantenstromen. Daarom is Trumps inreisverbod - alle woede ten spijt - een zeer pragmatische maatregel, die ook past bij de sinds 9/11 beschadigde nationale identiteit. We worden van binnenuit bedreigd - door islamisten van eigen bodem - en van buitenaf - door IS en door Russische geheime diensten, om eens wat te noemen. Amerikanen staan op scherp. Daar is die maatregel een antwoord op. Die mag van mij voluit presidentieel heten.

Progressief Europa blijft de linkse idealisten in Amerika steunen. Maar let op. Binnenkort krijgt Europa zelf een spiegel voorgehouden. Het beeld zal confronterend zijn. Ik vermoed dat de steun voor inreisverboden onder Europeanen snel aan populariteit wint.

Jullie hebben al een blik op de spiegel kunnen werpen, in de opkomst van nationalistische, protectionistische leiders als Marine Le Pen in Frankrijk en Geert Wilders in Nederland. Zij laten ons een deel van onszelf zien dat we niet graag onder ogen komen. Maar we zullen wel moeten, want onze eigen identiteit staat op het spel. In de strijd daarom speelt de radicale islam wel een rol, maar de belangrijkste kwestie is: hoe houden we greep op onze eigen democratie? Ik citeer Jagland nog eens: het zijn niet de jihadisten die ons het zwaarst bedreigen, we zijn het zelf.

Ik heb niet op hem gestemd, maar Trump is nu ook mijn president. Hij omzeilt het gevaar dat Europa in de ban heeft: dat continent wankelt door de druk op de grenzen. Met het inreisverbod bewijst Trump dat hij daar gevoel voor heeft. Als moslim en genaturaliseerd Amerikaan zeg ik: Trump neemt een dappere geopolitieke beslissing in jihadistische tijden.

Qanta Ahmed is Pakistaans-Brits arts en sinds kort Amerikaanse. Ze schreef 'In the Land of Invisible Women: A Female Doctor's Journey in the Saudi Kingdom'. Ahmed twittert als @MissDiagnosis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden