'Als kind werd ik wakker van mijn vaders geschreeuw'

Sjaak Vlaming, scenarioschrijver

"In 2002 bezocht ik de stranden van de invasie in Normandië in 1944. Ik ontmoette een groep Amerikaanse studenten, kleinzoons van soldaten die hadden meegedaan aan D-Day. Ze waren speciaal naar Frankrijk gereisd om meer te weten te komen over het verleden van hun opa's. Mijn vader was al bijna tien jaar dood, maar pas op dat moment besefte ik: ik ben zelf de zoon van een oorlogsveteraan. En ik schaamde me dat ik helemaal niet geïnteresseerd was geweest in zijn geschiedenis.

Mijn vader heeft in Korea gevochten. Als kind werd ik soms wakker van zijn geschreeuw. Dan zat hij met een verwilderde blik op de rand van zijn bed. Maar over dat verleden praten deed hij nauwelijks. Ja, hij vertelde dat het er zo koud was. En dat hij het zo erg had gevonden dat zijn kameraad Joop was gesneuveld. Maar daar hield het wel zo'n beetje mee op. En ik heb hem er nooit naar gevraagd. Heb er nooit een serieus gesprek met hem over gevoerd, ik wist zelfs amper waar Korea lag.

Toen dacht ik: ik wil meer weten. Over die oorlog en over die man die daar heeft gevochten, maar later helemaal niets meer over oorlog wilde horen.

Het bleek niet eenvoudig. Ik ontmoette verschillende andere Koreaveteranen, maar die konden zich hem vaak niet herinneren. De brieven die hij aan zijn familie had gestuurd waren allemaal weggegooid. Door de jaren heen is er nogal een gekleurd verhaal ontstaan. Vooral bij mijn moeder en een oom bestond er een haast mythologisch beeld. Dat mijn vader op het land werkte, zijn schep weggooide, en riep: ik ga de communisten bestrijden.

Voor velen, niet alleen voor hem, was dat het politieke excuus om te gaan. Maar er waren veel persoonlijker overwegingen. Mijn vader probeerde vooral te ontstappen uit Obdam, dat kleine West-Friese dorp, en het gezin waar hij vandaan kwam. Zijn vader was een weinig succesvol tuinder, zijn moeder raakte regelmatig overspannen. Vanaf zijn vierde jaar hielp mijn vader mee op het land. En als oudste zoon kreeg hij in het gezin steeds meer verantwoordelijkheden. Hij wilde weg, iets meemaken.

Dat hij inderdaad ook weg kon, had te maken met gebrek aan beter. Mijn vader, ontdekte ik, was in 1938 definitief afgekeurd voor militaire dienst vanwege een getroebleerd oog, zoals dat heette. Maar in 1951 had niemand meer zin om in Korea te vechten. Dus kon hij, nauwelijks getraind en onervaren, toch gaan. Daarom zaten er in zijn detachement ook verschillende veroordeelde Nederlanders, mensen die fout waren geweest in de oorlog en criminelen.

Ik heb zo'n tien jaar aan dit boek gewerkt. Het voelde als een soort opdracht. Aanvankelijk wilde ik een wetenschappelijk boek schrijven. Maar op een gegeven moment besloot ik: ik hoef niet te promoveren, ik wil het vanuit het hart schrijven. Dit vertelt de geschiedenis van een familie, leert je iets over de Koreaanse Oorlog, maar gaat ook over een vader en zoon.

Als kind was hij voor mij een baken van heldhaftigheid. Maar toen ik eenmaal lange haren kreeg, groeide er afstand, was er weinig contact. Pas nu realiseer ik me dat we veel meer op elkaar leken dan ik dacht."

Sjaak Vlaming: Een bollenboer in de Koreaanse Oorlog. Een familieverhaal. Aspekt, Soesterberg. 218 blz. € 18,95

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden