Als Kamerlid de minister helpen: riskante boel

teevendeal | Ard van der Steur hoorde als lid van de Kamer minister Opstelten te controleren. In plaats daarvan hielp hij hem. Ging hij te ver?

Niet het boekwerk van de commissie-Oosting, maar een paar A4'tjes met notities lijken het debat in de Tweede Kamer over de Teevendeal vandaag te gaan domineren. Nu minister Ard van der Steur (VVD, veiligheid en justitie) deze week de uitgebreide aantekeningen heeft vrijgegeven die hij als Kamerlid maakte bij een cruciale brief van toenmalig minister Ivo Opstelten, is de vraag of kabinet en Kamer niet te klef met elkaar omgaan.

Bekend is dat Kamerleden, vooral uit regeringsfracties, nauw contact hebben met elkaar en voor hen relevante ministeries. Ze stemmen zaken af, polsen hoe de ander zich zal opstellen of geven commentaar op plannen. "Ik vind het niet meer dan logisch dat ik geïnformeerd word over gevoelige zaken", zegt PvdA-Kamerlid Jeroen Recourt. "Maar ik schrijf niet. Je gaat de grens over als je je vereenzelvigt met de regering."

Politici die de afgelopen decennia op het Binnenhof werkten, zeggen nooit zelf de pen ter hand te hebben genomen. "Als Kamerlid word je weleens uitgenodigd op het ministerie", zegt VVD'er Robin Linschoten, Kamerlid en staatssecretaris in de jaren tachtig en negentig. "Ga je daar op in, dan probeer je invloed uit te oefenen, maar dat ging volgens mij altijd mondeling."

Ook Frans Leijnse, PvdA-Kamerlid tussen 1984 en 1994, herinnert zich geen gekrabbel in kantlijnen. "Als na overleg een brief door de minister werd opgesteld, verdween het Kamerlid uit beeld. Een enkele keer kreeg je een concept toegestuurd. Het was dan het uitvloeisel van eerder overleg en niet meer dan een check: is het geformuleerd zoals wij hebben afgesproken?"

Dat overleg is onvermijdelijk, aldus Boris van der Ham, D66-Kamerlid tot 2012. "In een systeem met coalities zit dat bijna ingebakken. Als je meer dualisme wilt, moet je het systeem veranderen." Recourt: "Volledig solistisch te werk gaan, zou ook problematisch zijn." Stem je de boel achter de schermen niet af, dan krijg je volgens de PvdA'er veel openlijke 'gevechtjes': riskant voor de politieke stabiliteit.

Er zitten volgens hen wel grenzen aan die overlegcultuur. "Als je bijna letterlijk de pen vasthoudt, zit je op de grens of eroverheen", vindt Van der Ham. "Hier hield een Kamerlid de hand van de minister vast, dat gaat te ver", zegt Leijnse. Mirjam Sterk, oud-vicefractievoorzitter van het CDA, noemt Van der Steurs betrokkenheid 'opmerkelijk'. "Dit is niet zoals het dualisme hoort te zijn."

Dat verwijten de oud-gedienden Opstelten meer dan Van der Steur. "Een Kamerlid heeft het recht zich overal mee te bemoeien", zegt Linschoten. "De vraag is: hoeveel laat het kabinet toe. Als een bewindspersoon zich als loopjongen voor de fractie laat gebruiken, is dat zeer onwenselijk." Van der Ham: "Je moet het jezelf niet aandoen om je zo buitenspel te laten zetten als minister. Het schadelijke en kwalijke is dat je dat toestaat."

De minister hoort die grenzen te bewaken, aldus Van der Ham. "In zo'n geval moet je zeggen: 'Ho jongens, lever jullie wensenlijstje vooral in, maar nu van tafel. Dit is niet jullie ambt.'" Linschoten: "De Kamer kan zich een hoop permitteren, maar de bewindspersoon is eindverantwoordelijk. Hij kan nog honderdduizend mensen raadplegen, van belangenorganisaties tot zijn vrouw, dat maakt allemaal niet uit: er is er maar één politiek verantwoordelijk en dat is de minister. Punt."

Van der Steur nam de ruimte die hij kreeg, maar had zich desondanks eerder moeten terugtrekken, vindt Recourt. "Hij heeft in december al gezegd dat hij de grenzen beter had moeten bewaken. Dat zeg ik hem na." Al blijft het voor Kamerleden 'een beetje zoeken', aldus de PvdA'er. "Je wilt wel op de hoogte worden gehouden, maar je geen eigenaar maken van de inhoud."

De oppositie zal het kabinet vandaag vragen die grenzen nog eens heel duidelijk uit te leggen.

In het kort

Vandaag debatteren Kamer en kabinet over de Teevendeal

Ard van der Steur heeft als Kamerlid meegeschreven aan een brief van Ivo Opstelten

De oppositie vindt dat te ver gaan: een Kamerlid moet de minister controleren

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden