Als jongen al met een houten cameraatje 'filmpjes' maken

“Kijk uit voor deze jongen, want hij is alles behalve een hofdame”, waarschuwt regisseur Eddy Terstall voordat hij de Jordanese kroeg 'De kat in den wijngaert' verlaat. De jongen in kwestie is Marc van Uchelen, hoofdrolspeler in Terstalls film 'Hufters & hofdames', die twee weken geleden in première ging. Van Uchelen kreeg lovende kritieken voor zijn rol als 'hofdame' Dimitri, een jongen die 'te aardig' is om meisjes te versieren.

Terstall selecteerde zijn acteurs op hun fysieke eigenschappen. Met zijn kleine postuur, grote bruine ogen en een stem die hij op een nogal droevig/monotoon timbre kan afstellen, lijkt Marc Van Uchelen (26) inderdaad geboren voor de rol van Dimitri. Hij moet wel grinniken om de waarschuwende opmerking van Terstall, maar laat de waarheid vervolgens diplomatiek in het midden. “Het is een universeel gegeven, iedereen is wel eens een 'hufter', maar ook wel eens een 'hofdame'. Dat ligt heel dicht bij elkaar. In de film is het allemaal opgeblazen en uitvergroot, de karakters zijn net stripfiguren, zoals Eddy zelf ook al vaker heeft gezegd. In werkelijkheid kun je het beste toch maar zo eerlijk mogelijk zijn, alleen zo kom je de leukste meisjes tegen.”

Elf jaar geleden stond Van Uchelen ook in het middelpunt van de belangstelling, toen als 'het jongetje' uit 'De aanslag'. Veertien was hij, toen hij debuteerde als de jonge Anton Steenwijk in Fons Rademakers' verfilming van het boek van Harry Mulisch. 'De aanslag' won zelfs een Oscar voor de beste buitenlandse film in 1986.

Destijds werd de kleine Marc geïnterviewd voor de jongerenpagina Zanzibar van Trouw. Op de foto kijkt een jochie in spijkerbroek, een sweater en toen al met die grote bruine ogen, zonder gêne in de camera, armen over elkaar. Hij stapt na afloop van de première-voorstelling trots over het hoogpolig tapijt van het Tuschinski-theater, zo meldt de verslaggever, en neemt gretig complimentjes in ontvangst over zijn acteerprestaties.

“Ik denk dat ik al die aandacht toen een stuk leuker vond dan nu”, zegt Marc van Uchelen nu, wanneer hij terugdenkt aan die periode. “Om herkend te worden enzo. Maar ik kan me niet herinneren dat die ervaringen destijds mijn hele wereld op z'n kop hebben gezet. Natuurlijk, het was allemaal fantastisch, het wachten op de uitslag van de Oscar-uitreiking in het Marriott-hotel in Amsterdam. Die kwam natuurlijk niet om twee uur 's nachts, maar pas om vijf uur 's ochtends, toen iedereen al dronken was. Het overkomt je allemaal. Maar wat wèl bepalend is geweest, is dat ik sinds die tijd wist wat ik wilde: film maken.”

Al voor 'De aanslag' was zijn favoriete spelletje 'filmpje maken': met een zelfgemaakt houten cameraatje, een klapbord en een paar vriendjes scènes die ze van televisie kenden naspelen. “Meestal was ik bezig om anderen aanwijzingen te geven”, zegt Van Uchelen. En zo kwam het dat hij zich niet alleen op het acteren toe wilde leggen - hij speelde onder meer in 'Terug naar Oegstgeest' van Theo van Gogh, en in 'Walhalla', de vorige, finaal gekraakte speelfilm van Eddy Terstall - maar zich na de middelbare school aanmeldde bij de filmacademie in Amsterdam. Daar studeerde hij vorig jaar zomer af met de korte film 'Buenos Aires here we come', die in februari op het filmfestival in Rotterdam werd vertoond.

“Ik ben een paar keer afgewezen voor de filmacademie, in de tussentijd heb ik een paar rollen gespeeld bij Het Zuidelijk Toneel. Nee, ik heb voor mijzelf nooit hoeven kiezen, spelen of regisseren. Ik vind het allebei interessant, en het een is leerzaam voor het ander. Er zijn zoveel raakvlakken. En het zijn allebei vrije beroepen waarbij je je eigen tijd kunt indelen.”

Van Uchelen ziet er niet tegen op om het vaak als benauwd en moeizaam getypeerde Nederlandse filmklimaat in te stappen. Integendeel. Hij is sinds zijn afstuderen voortdurend aan de slag geweest, heeft net een commercial geregisseerd voor Terre des Hommes, en is nu met een collega aan het schrijven voor een televisie-serie. Daarnaast laten regisseurs als Eddy Terstall en Robert-Jan Westdijk ('Zusje') volgens hem op dit moment zien dat er een andere atmosfeer is ontstaan voor jonge filmmakers die met goede ideeën en een hoop creativiteit er in slagen hun plannen te verwezenlijken. Om bij het voorbeeld van Terstall te blijven: het is geen toeval dat het gesprek in de 'Kat in den Wijngaert' plaatsvindt. 'Hufters & hofdames' is er grotendeels bedacht en vanuit het café geproduceerd - Eddy Terstall behoort er zo'n beetje tot het meubilair. De acteurs waren grotendeels beginners, de halve Jordaan deed mee als figurant, of droeg financieel bij aan de 'no-budget'-film. Terstall wist 'Hufters & hofdames', afgezien van een afwerkingssubsidie van het Filmfonds, buiten de reguliere subsidiekanalen om voor een paar ton te maken.

Ook na de première leeft de Jordaan nog mee. Deze ochtend bemoedigen cafébezoekers Eddy Terstall dat ook de provincie zijn film binnenkort zal ontdekken (de bezoekersaantallen blijven daar een beetje achter) en een van de bardames verspreidt een nieuwe lading flyers over de tafeltjes. “Het helpt echt hoor, weet je dat?”, zegt ze tegen Van Uchelen.

'Hufters & hofdames' werd vorige zomer in zestien dagen gedraaid. “Het waren lange dagen van gemiddeld achttien uur. Dat was zwaar maar je komt wel in een soort roes, alles wordt in zo'n korte tijd gepropt, dan lijkt het net of wat je speelt ook echt wordt. En Eddy heeft steeds een goede sfeer gecreëerd. Die korte draaitijd, de compacte manier van werken, is deze film eigenlijk ten goede gekomen.”

Ondanks alle 'low budget-romantiek' ziet Van Uchelen ook de gevaren die in deze manier van filmmaken schuilen. “Waar ik een beetje bang voor ben is dat geldschieters straks gaan zoeken naar inhoudelijke elementen om 'ook zo'n film' te kunnen maken. Goedkoop, met weinig lokaties en niet te veel figuranten. Dat er gezegd wordt: 'Zie je wel, zo kan het ook, verzin maar iets dat je goedkoop kunt maken', in plaats van te beginnen met een goed idee dat je per se wilt realiseren.”

Een film als 'Hufters & hofdames', naast een pretentieloze komedie toch ook een sociale schets van de huidige generatie twintigers in Amsterdam, zou hij zelf niet willen maken. “Een docent op de filmacademie zei altijd: de goeie ideeën liggen op straat. Maar ik hou meer van films die niet zo dicht bij huis liggen, 'Barton Fink' van de Coen-brothers, het werk van regisseurs als David Lynch, Fellini. En in Nederland Alex van Warmerdam, hoewel ik zijn laatste film, 'De jurk', niet zo sterk vond. Zelf creëer ik ook liever een eigen realiteit door de absurditeiten uit het dagelijks leven uit te vergroten. 'Buenos Aires here we come' gaat over een Nederlandse SS-officier die op de dag van de bevrijding helemaal doordraait. Het is een komedie, misschien wel de eerste komedie over de tweede wereldoorlog. Hij draait binnenkort ook op een festival in Duitsland, ik ben benieuwd.”

Eddy Terstall is van plan om productiehuis 'Kat in den wijngaert' te continueren. Deze zomer wil hij met dezelfde crew en cast, maar hopelijk met iets meer middelen een volgende Jordaan-film opnemen. 'Babylon' wordt een film over 'misverstanden', een aaneenschakeling van vijf korte verhalen over Amsterdammers uit verschillende culturen. Van Uchelen moet het script nog lezen, maar is zeker van plan weer mee te doen. “Eddy heeft een enorme discipline om door te gaan, dat bewonder ik wel. En ik wil zoveel mogelijk ervaring opdoen als acteur. Hoe meer, hoe beter.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden