null Beeld
Beeld

In crisisBauke Koekkoek

Als je werkt in de GGZ zou je soms willen dat je Arabisch sprak, of Pools, of Russisch

Soms zou ik wensen dat ik Arabisch sprak. Of Pools. Of Russisch. Ik staar naar mijn mobiele telefoon op speakerstand. Vanuit het apparaat is een tolk driftig in gesprek met de man die tegenover mij en mijn collega zit. Ik heb één korte vraag gesteld, maar de twee converseren er in het Arabisch lustig op los, in nogal opgewonden klanken. Ik kijk opzij naar mijn collega, we zitten nu al minutenlang voor spek en bonen naar een schermpje te turen. Dan komt er eindelijk een Nederlands woord uit mijn telefoon. ‘Nee’. Ik had gevraagd of de man last had van zijn huisgenoten, omdat hij vandaag boos bij zijn buurman voor de deur had gestaan. Misschien was hij bang geweest. Maar niet dus, niks aan de hand. Ook de tolk licht niks toe. Ik voorzie een uiterst moeizaam gesprek.

Een klassiek geval ‘verward’

Bij binnenkomst in het jarentachtig-appartementencomplex moesten we ons door de weed-lucht heen vechten. In deze ‘beschermd wonen’-voorziening verblijven bijna twintig mannen die een nieuwe toekomst proberen op te bouwen zonder drank, drugs en delicten. Marihuana reguleren lukt duidelijk niet. We zijn gebeld omdat één van de bewoners wel erg veel in zichzelf praat en de dag ervoor met gebalde vuisten voor de deur van zijn buurman stond. Een klassiek geval ‘verward’, waar ook de politie al bij is geweest.

Maar taal en tolk zijn niet onze enige belemmeringen. De grootste zijn wij zelf: twee mannen die ‘de macht’ representeren. Gisteren de politie, vandaag de huisarts en nu twee figuren van ‘de psychiatrie’. De man die we spreken, beseft heel goed dat we komen kijken of hij wel ‘normaal’ is. Gevechtsklaar staan is inderdaad niet helemaal normaal in onze wereld, maar in zijn wereld wellicht wel. We zouden dus graag meer horen en snappen van wat in hem omgaat, want mogelijk valt daarover een gesprek te voeren. Maar onze man kent zijn pappenheimers. Hij snapt dat als hij iets zegt over stemmen die hij hoort, beelden die hij ziet of achterdocht die hij heeft, wij met ons verklaringsmodel ‘psychose’ zullen komen, mogelijk gevolgd door pillen en zelfs opname. Uit zijn bewegingen, zijn antwoorden en zijn toon concluderen we allebei dat er van alles in zijn hoofd omgaat. In het Nederlands zou ik kunnen doorvragen, een beetje prikken, laveren – met een tolk lukt dat niet. We bedanken de man voor de gastvrijheid en vertrekken.

Angst blijkt uit vragen

In het kantoortje praten we na met twee vrouwelijke begeleiders. Hun angst blijkt uit vragen als: gaan jullie niks doen? Moeten er dan eerst dingen misgaan?

We leggen uit dat we zeker denken dat er iets met de man is, maar dat we daarover niet met hem in gesprek komen. Dat er noch genoeg gevaar, noch genoeg ‘stoornis’ is om het overlastprobleem ‘psychiatrisch’ op te lossen. Dat is een teleurstelling, zo blijkt. Als we het hebben over grenzen stellen aan gedrag, is er ongeloof: hoe zou zoiets gewoons kunnen helpen? En natuurlijk kunnen ze ons bellen.

We laten geen heel tevreden klanten achter, zo beseffen we. En ook wij vrezen dat we hier over een paar dagen weer heen moeten. Maar voor nu is het wat het is: een twijfelgeval. En bij twijfel doe je weinig: in dubio abstine, bij twijfel niets doen. Daar is geen woord Arabisch aan.

Sociaal-psychiatrisch verpleegkundige en lector Bauke Koekkoek schrijft hier over zijn werk in de 24-uurs ggz-crisisdienst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden