'Als je naar Panama gaat, verantwoord je dan beter'

Ontwikkelingsorganisatie Solidaridad heeft een stichting opgezet in Panama. Beeld anp
Ontwikkelingsorganisatie Solidaridad heeft een stichting opgezet in Panama.Beeld anp

Partos, de belangenclub van organisaties in de ontwikkelingssamenwerking, wil snel discussie over internationale financiële constructies.

Directeur Bart Romijn van Partos, de koepel van ontwikkelingsorganisaties, was verbaasd toen twee weken geleden naar buiten kwam dat Solidaridad een stichting had opgezet in Panama.

Net als het ministerie van buitenlandse zaken, een belangrijke donor van Solidaridad, en het keurmerk voor goede doelen CBF ,was Partos niet bekend met de stichting in Panama waar jaarlijks tientallen miljoenen doorheen gaan. Volgens Solidaridad-directeur Roozen is die mede bedoeld om in het buitenland geen belasting te hoeven betalen. In Nederland hoeft dat immers ook niet.

Ja, het leidde tot vragen, zegt directeur Bart Romijn, tijdens een ledenvergadering de dinsdag na publicatie.

Na afloop van die vergadering gaf Partos een verklaring uit dat Solidaridad handelt volgens de Gedragscode van Partos en transparant heeft gewerkt. Was daar veel discussie over?
"Nico Roozen, ook aanwezig, heeft zijn verhaal verteld en veel organisaties hebben daar vragen gesteld. Die vragen zijn - en wij kunnen niet achter de schedels van onze leden kijken - naar tevredenheid beantwoord.

"Ik heb zelf een conclusie getrokken aan het eind van die vergadering: 'Als ik dit zo hoor dan voldoet Solidaridad Nederland gewoon aan onze gedragscode. En als iemand het daar niet mee eens is moet die dat nu laten horen.' Er was niemand die zijn hand opstak, dus de voorzitter heeft dat bekrachtigd.

"Maar daar zeg ik expliciet bij: we hebben ons alleen uitgesproken over wat we weten van Solidaridad Néderland. Wij kunnen met onze kennis - daar hebben we de capaciteit en het mandaat niet voor - niet verder controleren wat er in Panama gebeurt en wat er verder gebeurt in de internationale organisaties als Solidaridad Network (de internationale tak van Solidaridad waar de stichting in Panama onder valt, red.). We stuiten daar op onze grenzen.

"Ik ga niet namens het CBF praten maar ook de mensen van het keurmerk zullen daar tegenaan lopen.

Maar in uw gedragscode staat wel dat er begrijpelijk inzicht moet worden gegeven in doelen, beleid, besluitvorming, bedrijfsvoering in Nederland én in het werkveld. Vindt u dat Solidaridad zich in dat opzicht voldoende transparant heeft opgesteld en verantwoord, dus vóóraf, voordat wij over de stichting berichtten?
"Laat ik een heel simpel statement maken: wij hebben daar geluisterd naar wat het CBF zegt: 'Het is niet helder genoeg'. Wij zien als Partos wel mogelijkheden er iets mee te doen. Want er zijn heel veel leden die wereldwijd opereren. Of het nou moeder-, zuster- of dochterorganisaties zijn, daar moeten we stappen in nemen."

Wat moet er dan gebeuren?
"Wij hebben nu niets over ketenverantwoordelijkheid in onze gedragscode staan. Dat speelt ook in het bedrijfsleven, ik geef even het voorbeeld van een schoenenfabriek. Die haalt dan producten uit China van een perfecte fabriek, maar die fabriek kreeg aangeleverd vanuit een leverancier die kinderarbeid toepaste. Dan kan het moederbedrijf zijn handen niet schoonwassen. Wij vinden dat het bedrijfsleven dat moet doen, dan moeten we die verantwoording zelf ook nemen."

Gaat die verantwoordelijkheid ook over het beperken van belastingafdracht in ontwikkelingslanden?
"Ja. Aan de ene kant vind ik het legitiem en ook niet immoreel om te kijken hoe je zo goed mogelijk geld ter plekke krijgt. Maar als je daar toch constructies voor gebruikt, dan vinden wij dat een tricky terrein. Het kan gewoon een heel legitieme en goede vorm zijn om het werk te doen dat je wilt, maar lege firma's in een land moet je voorkomen, want dat leent zich voor belastingontwijking.

"Dat is onze boodschap: wat je aan de buitenkant zegt, doe dat ook binnenshuis. Het tweede dat we zeggen: Je zit in een land als Panama, en dan zou je je van tevoren moeten realiseren dat het een risicoland is. Niet vanwege de goede bureaucratie, de stabiele munt, et cetera, maar vanwege de beeldvorming. Dat is een les voor ons. Als je daar dan toch voor kiest, wat ook best te onderbouwen valt, ga dan maar meteen pro-actief veel verder in je verantwoording dan dat je normaal zou doen."

Is dat de boodschap aan uw leden?
"Ja. Dit nieuws schaadt de beeldvorming, kijk maar naar de reacties. Het rakelt een kwestie op waar we stappen in moeten zetten. Dus ik ben niet blij met het feit, maar het is wel een goeie aanleiding om vervolgstappen te nemen. Laat ik het zo zeggen, wij hebben hier een stevige snelle leercurve doorgemaakt."

Wat is Partos?

Partos verenigt meer dan honderd Nederlandse ontwikkelingsorganisaties en zet zich in voor de belangen van haar leden. Organisaties kunnen lid worden als hun doelstelling is om een bijdrage te leveren aan een duurzame, rechtvaardige en vrije wereld zonder armoede. Partos organiseert trainingen, bevordert innovatie en stimuleert uitwisseling van kennis binnen de branche.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden