'Als je criminelen alleen maar opsluit, wordt het niet veiliger'

In weerwil van het streven naar meer veiligheid bezuinigt het kabinet op de opvang van gestraften. Onbegrijpelijk, vindt oud-directeur C.Bakker van het voormalig lager- en middelbaar technisch onderwijs

EEFDE - Hoe behoed je kinderen voor misdaden? Door ze opleidingen te bieden, zegt oud-onderwijsdirecteur Bakker (82). Zonder perspectief leven jongeren in een donker gat. Het leren van een ambacht, een vak, biedt uitzicht, zegt hij.

Begin jaren zeventig stond Bakker aan de wieg van het fenomeen vakopleiding-in-de-gevangenis. Als consultant van een landelijke vakopleiding autotechniek stapte hij op een goede dag naar een penitentiaire jeugdinrichting in zijn regio. Bied jongeren een tweede kans, zei hij, en dat herhaalde hij voor een delegatie van hoge ambtenaren uit Den Haag.

Na vier jaar 'knokken' met het ministerie van justitie en onderwijs had hij het voor elkaar: Bakkers plan -het bieden van een reguliere vakopleiding binnen de justitiële inrichting- werd landelijk ingevoerd. Jongeren die de opleiding kregen, verlieten de gevangenis voortaan als hulpmonteur, tweede of zelfs eerste monteur of houtbewerker. Dat behoort binnenkort tot het verleden. Het kabinet wil van de vakopleidingen af. Want, zo redeneert het ministerie van justitie nu: er zijn geen banen meer. De werkplaatsen in Zutphen zijn sinds juli gesloten.

Bakker heeft -sinds hij met pensioen is- geen contact meer met het gevangeniswezen. Het zit hem dwars dat het kabinet de cursussen weghaalt en daar niets voor in de plaats zet. ,,Justitie had een prachtig systeem om drop-outs een laatste kans te geven. Ze leerden binnen de inrichting metaal te bewerken of hout. Het nieuwe systeem vormt ze louter tot wasknijperspecialist.''

Hij heeft het vaak meegemaakt. Huilende grote knullen die met een certificaat in hun handen uitroepen: 'ik kan het', 'dit is de eerste keer dat ik iets bereikt heb'. Bakker: ,,Het was meestal ook echt hun allereerste diploma. Even bestonden er geen gescheiden ouders, geen miskenningen en misbruik.'' De gestrafte jongens met een erkend diploma keerden na de inrichting terug naar hun stad of dorp. ,,Dan belden we van tevoren een arbeidsbemiddelaar van het leerlingwezen in de regio om te zeggen dat hij er aan kwam. Samen probeerden we dan een geschikte baan te vinden in de buurt.''

Waarom zet de maatschappij zich hier niet meer voor in, vraagt Bakker zich af. ,,Omdat het recidivepercentage onder een bepaalde groep jongeren hoog blijft?'' Hij maakt een wegwerpgebaar. ,,Ik kan mij goed voorstellen dat als je elke dag die ellende ziet in de krant en op tv dat je denkt: hup, weg ermee. Mensen vergeten dat als je mensen alleen opsluit en de sleutel weggooit, het niet veiliger wordt.''

De samenleving onthoudt met het nieuwe beleid jeugdige delinquenten de kans om (ooit) het goede pad op te gaan, vindt Bakker. ,,We leven in een samenleving waar zaken scheef zijn gegroeid. In de zorg en het onderwijs kon lange tijd alles. Op school zag je dat heel duidelijk. Er werden cursussen gegeven waarop niemand zat te wachten. De scholen dijden uit. Het mócht gewoon, klonk het overal.'' Maar wederom is het kabinet 'hartstikke verkeerd bezig', zegt hij. ,,De gewone burgers zullen straks de dupe worden als gedetineerden na hun straf op straat worden gedumpt.''

Het handhaven van de werkplekken kan met weinig geld, zegt hij. ,,Het Duitse gevangeniswezen heeft ons systeem van harte overgenomen en zelfs uitgebreid met hulp van het bedrijfsleven. Terwijl wij alles weggooien.'' En dat vindt Bakker vreemd. ,,Als Nederlandse samenleving maken wij ons grote zorgen over het toenemend aantal drop-outs in het onderwijs, we zijn bereid daar vele miljoenen in te investeren, maar anderzijds ontnemen wij de oude dropouts, nu gedetineerden, de laatste kans.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden