Column

Als 'Indonesische Obama' het maar gaat redden

Supporters van Joko Widodo in Jakarta houden kaarsen vast als protest tegen de Israëlische aanvallen in Gaza.Beeld ap

In dagen als deze, als het nieuws lijkt te bestaan uit de ene jobstijding na de andere, en dan doel ik niet per se op de verrichtingen van bepaalde voetbalteams, moeten we het hebben van Indonesië voor een teken van hoop. Als alles meezit. Misschien

Bij de presidentsverkiezingen van deze week lijkt Joko Widodo - in de volksmond Jokowi - te hebben gewonnen van Prabowo Subianto, en dat is een overwinning van een man van eenvoudige komaf, met een boodschap van eerlijkheid en betrokkenheid, op een oud-generaal met bloed aan zijn handen en autocratische neigingen. Het juichen moet nog even worden opgeschort, want een officiële uitslag komt pas later deze maand, en de voorlopige cijfers suggereren dat de zege van Jokowi niet erg groot is - voor de zekerheid heeft ook Prabowo zichzelf tot winnaar uitgeroepen. De kans bestaat dat het gevecht om de uitslag pas via de rechter beslecht zal worden.

'Naïef'
Zijn aanhangers vergelijken Jokowi, gouverneur van Jakarta, met Barack Obama. Dat is pikant omdat Obama, die in zijn jeugd een aantal jaren in Indonesië woonde, er in Amerika van wordt verdacht moslim te zijn, terwijl Jokowi in Indonesië moet opboksen tegen het lasterlijke bericht dat hij christen is.

Maar verder gaat het in beide gevallen inderdaad om jonge politici, die de brutaliteit hadden het establishment uit te dagen, en dat op basis van idealen die door veteranen van het politieke bedrijf als naïef worden weggewoven. Er gaat van de vergelijking ook een waarschuwing uit: zoals Obama vastliep in het moeras van Washington en zich verbluffend gemakkelijk voegde naar de verlangens van het Amerikaanse veiligheidsapparaat (drones, afluisterprogramma's), zo zou ook Jokowi zich kunnen ontpoppen als een mooie belofte die nooit uitkwam.

En dan is Indonesië nog veel moeilijker te besturen dan de VS. Het land is nog lang niet in het reine met het dictatoriale en gewelddadige verleden, waar Prabowo mee wordt geassocieerd (kijk de bekroonde film 'The Act of Killing') en het worstelt met armoede, religieuze intolerantie, corruptie en geografische meervoudigheid: 13.466 eilanden, 360 etnische groepen, 719 talen. De harde hand van president Soeharto hield dit rijk bij elkaar, maar de democratisering die sinds zijn vertrek in 1998 is doorgevoerd, zet de eenheid van het land onder druk. Elizabeth Pisana, die voor haar net verschenen boek 'Indonesia Etc.' de hele archipel bereisde, vroeg zich af of ze schreef over 'een land dat had opgehouden te bestaan'.

Tegenkrachten
De angst voor wanorde verklaart de relatief goede score van Prabowo. De voormalige generaal, die ontslagen werd uit het leger omdat hij betrokken zou zijn geweest bij mensenrechtenschendingen, belooft rust en zekerheid. Hij is het prototype van de sterke leider, en met zijn geringschattende woorden over de democratie schaart hij zich in de gelederen van de vele autocraten - niet alleen in Azië - die voorspoed boven vrijheid stellen.

Je gunt deze heren geen gelijk, maar zijn de zachte krachten sterk genoeg om hun het hoofd te bieden? In een interessant artikel in Inside Indonesia beschrijft de Nederlandse wetenschapper Roanne van Voorst hoe inwoners van een sloppenwijk in Jakarta liever niet zien dat Jokowi president wordt: hij is te aardig om op nationaal niveau te overleven, zeggen ze, de tegenkrachten zijn daar te groot.

Maar ach, er is al slecht nieuws genoeg. Laten we ervan uitgaan dat Jokowi het redt. Misschien. Als alles meezit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden