'Als ik op het ijs sta, gaat het licht bij me uit: het is leven of dood'

Sven Kramer (28) staat tien jaar aan de schaatstop. Op de NK afstanden start hij vandaag op de 5 kilometer, met een nieuwe ploeg en een nieuwe coach. Monoloog van een topsporter.

"Toen ik elf jaar was, en ik tegen het Jeugdjournaal zei dat ik wereldkampioen wilde worden, was dat behoorlijk onrealistisch. Maar ergens heeft het dus wel altijd geborreld, die drijfveer. Best bijzonder, want op mijn vijftiende was het nog steeds niet veel soeps.

"Pas daarna is mijn ontwikkeling in een stroomversnelling geraakt. Ik was nog te klein, te smal en ik had geen kracht. Toch merkte ik dat er toekomst in het schaatsen zat. Ik liet tennis en voetbal vallen. Daarna werd ik beter en beter in het schaatsen. Ik was achttien toen ik het NK allround won."

Dingen laten

"Topsport is vooral heel veel dingen laten. Dat is waar de meeste sporters moeite mee hebben: dingen laten. Iedereen wil overal fysiek aanwezig zijn; op feestjes, op toernooien, alle races rijden, andere sporten beoefenen. Dat gaat twee jaar goed, maar dat houdt een keer op. Je kunt niet zonder consequenties maar blijven doorgaan.

"Ik voelde al snel dat ik beter werd door dingen te laten. Mijn manier van topsport beleven is intens. Ik denk dat andere schaatsers verstrikt zouden raken en eraan onderdoor zouden gaan als ze het op mijn manier zouden proberen.

"Ik kan het schaatsen heel belangrijk maken, misschien wel té belangrijk. Ik kan gewoon na het avondeten alles uitdoen en op bed gaan liggen. Kom ik er niet meer vanaf. Dat is niet altijd even gezellig; voor mij niet, voor mijn vriendin niet. Natuurlijk ga ik ook liever uit eten met vrienden, maar in de winter gebeurt dat bijna niet. Ik lig op bed. Dat is discipline."

Door een muur

"Ik krijg er ook veel voor terug. Ik heb daarom veel respect voor andere schaatsers die er net zoveel of misschien nog wel meer voor doen dan ik en die er, in mijn optiek, minder voor terugkrijgen. Ik train elke dag met Wouter Olde Heuvel en Douwe de Vries, maar uiteindelijk rijd ik het hardst. Dat lijkt me voor hen moeilijk.

"En ik zeg je: voor die gasten ga ik echt door een muur. Als zij vragen of ik na de Winterspelen van 2018 toch niet nog een jaar wil blijven schaatsen om ze te helpen, zeg ik meteen ja. En dan hoef ik er geen euro voor te hebben. Dan ben ik er elke dag.

"Tien jaar aan de top is best lang. Op mijn achttiende zat ik meteen op het allerhoogste niveau. Dat hebben er niet veel gedaan. Jorrit Bergsma bijvoorbeeld, die zit nu drie jaar aan de top, maar hij is net zo oud als ik. Toen hij achttien was kon hij niet eens goed schaatsen, bij wijze van spreken."

Orie

"Koen Verweij en Jan Blokhuijsen zijn ook relatief jong, maar die hebben niet vanaf het begin al die prijzen gewonnen, zoals ik. Elke keer moeten rijden voor de winst, jaren achter elkaar. Ik leg de lat zelf hoog, zoek dat ook op, wil mezelf blijven bewijzen. Dat is ook een van de reden van de overstap naar het team van Jac Orie.

"Ik wist in 2012 al dat áls ik een keer wilde veranderen, het direct na de Winterspelen van Sotsji zou moeten. Én dat het met Orie zou zijn, want hij is naast Gerard Kemkers de enige coach die voor mij zou kunnen werken.

"Ik heb er lang over nagedacht. Ik had twee opties: blijf ik bij Gerard en veranderen we details, of ga ik de boel rigoureus omgooien? Op een morgen werd ik wakker en ik wist: dit moet 'm worden."

Dominant

"Ik weet dat mensen denken dat ik in een groep vrij dominant ben. Ik heb daarover met Jac geen uitgebreid gesprek gevoerd. Als hij dat gesprek met mij was aangegaan, was dat puur gebaseerd geweest op vooroordelen, en dat is gevaarlijk. We hebben wel gesproken, maar vooral afspraken gemaakt over sportieve trainingszaken.

"Gerard was natuurlijk altijd onwijs in controle. Nou ja, op sommige momenten niet. Ik kan het maar beter zelf zeggen toch, over die foute wissel in Vancouver? Jac is net zo in controle, alleen op een andere manier. Bij Jac líjkt het vooral wat nonchalanter."

Winnen

"Ik denk dat het team van Orie op een positieve manier is veranderd door de komst van Wouter, Douwe en mij. Bij mij staat winnen de hele dag voorop. En dat laat ik ook aan iedereen blijken. Dat vergt energie, maar het gééft anderen weer energie.

"Ik denk dat het voor sommigen ook wel goed is dat ze zich realiseren hoe groot de noodzaak voor mij is om te winnen. Als ik op het ijs sta, gaat het licht bij mij uit. Dat is al tien jaar zo.

"Zonder ze tekort te willen doen, denk ik dat mijn nieuwe teamgenoten topsport meer ontspannen benaderen dan ik. Voor mij is het echt leven of dood. En het kan op beide manieren hè, want kijk naar Stefan Groothuis: die is in Sotsji ook olympisch kampioen geworden.

"Alles ging rigoureus om, wat de gevolgen ook zouden zijn: sportief en financieel. Ik had in de zomer weinig referenties naar het verleden door al die andere mensen om mij heen, door de andere coach, de andere manier van trainen. Afscheid nemen en verhuizen naar een nieuwe ploeg was spannend. Niet dat ik angst kende, maar hoe het ging uitpakken wist ik niet. Als het dan in zomertrainingen een paar dagen niet lekker gaat, dan denk je wel: ja-ha, maar eind oktober moet ik wel voor de leeuwen."

Chill

"Het persoonlijk record dat ik afgelopen zaterdag reed in de trainingswedstrijd op de 3 kilometer, zegt me dat ik de goede keus heb gemaakt. Het was best wel chill. Ik had niet verwacht dat ik harder zou schaatsen dan ooit op de 3 kilometer. Het is een indicatie hoe ik er voor sta. Ik heb mezelf laten zien dat ik nog beter kan. Een paar dagen voor de NK afstanden voelt dat als een bevrijding."

Vijf topteams

Vijf schaatsploegen rijden komend seizoen rond als topteam. Dat heeft de KNSB gisteren bekendgemaakt. Die vijf zijn Beslist.nl, LottoNL-Jumbo, Corendon, Clafis en Continu. Een schaatsteam krijgt een topteam-licentie als het voldoet aan een aantal voorwaarden. Zo dienen coaches een bepaald niveau te hebben, moeten atleten en coaches ten minste het minimumloon ontvangen, en moet de ploeg een begroting hebben van minimaal 750.000 euro per seizoen. Het New Balance Schaatsteam, de opvolger van Project 2018, kon nog niet aan de voorwaarden voldoen. Voor New Balance geldt een overgangsregeling.

De 1500 meter

Het irriteert Sven Kramer al jaren dat hij zijn aandacht niet volledige heeft kunnen richten op de 1500 meter. Door een blessurejaar, een comebackjaar ('halfbakken') en twee seizoenen die gericht waren op de 5 en 10 kilometer van Sotsji (goud resp. zilver).

"Die 1500 meter was altijd half werk", zegt hij. "Nu wil ik het goed doen. Als ik me een jaartje boos ga maken dan moet ik eigenlijk ook kunnen wat de winnaars doen. Dat denk ik."

"Dit weekeinde in Heerenveen is de belangrijkste afstand nog de 5 kilometer, want gaat die goed dan weet ik: oké, ik ben het nog niet kwijt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden