'Als ik jou was tegengekomen op mijn zestiende, was ik nu advocaat geweest'

null Beeld Marike Knaapen
Beeld Marike Knaapen

Schrijver Ernest van der Kwast begeleidt de Somalisch-Nederlandse Abdi (24) bij het wegwerken van zijn schulden en het zoeken naar werk. Wordt Abdi nou ook nog zijn huis uitgezet?

Jongerencoach Roel Verhagen weet inmiddels wat ik drink. Of beter gezegd, wat ik niet drink. De espresso uit de automaat is een ramp, dus krijg ik bij elk bezoek aan het Jongerenloket Rotterdam een beker thee. Ik ben er sinds november vrijwillig buddy en begeleid jongens en meiden die vastlopen met werk, school, geld en zorg. Verhagen koppelt mij aan de jongeren, maar bij de vorige afspraak ging het mis. Die jongen had blijkbaar geen trek in een intellectueel met bril die van lokaal gebrande koffiebonen houdt. Eerder kwam een jongen die in detentie had gezeten al niet opdagen. "Hij is er kennelijk nog niet klaar voor", was de reactie van Verhagen.

Nu wachten we met z'n tweeën op de 24-jarige Abdi die zich in juli al eens had gemeld bij het Jongerenloket, maar na de zoekperiode van vier weken niet is teruggekomen. De Participatiewet schrijft jongeren voor vier weken lang actief op zoek naar werk of opleiding te gaan. Ze moeten zich bij ten minste vijf uitzendbureaus inschrijven, een up-to-date cv maken, zeker acht keer solliciteren, en verschillende formulieren invullen en bewijzen aanleveren.

Abdi is er. Hij wordt begeleid door zijn oom, die het verhaal doet. Oom heeft een rode plastic Dirk-tas bij zich en haalt daar een map met verfrommelde papieren uit. 'Neem meteen contact op', staat er op een brief van wooncorporatie Woonbron. In verband met een betalingsachterstand wil men een afspraak maken met de huurder, staat er gedrukt. Maar daaronder staat in pen: 'in verband met ontruiming'.

Het eerste wat ik doe is Woonbron opbellen om een afspraak te maken, maar de medewerkster die het dossier van Abdi doet, wil mij niet eens te woord staan. Ze verwijst direct door naar de deurwaarder. Omdat Abdi geen inkomsten heeft en geen geld op de bank, vraag ik een bijzondere bijstand voor hem aan, ook wel broodnood genoemd. Ik help hem bij het formuleren van de motivatie. Dat hij geld nodig heeft voor eten en drinken, maar ook voor reiskosten om instanties te bezoeken. Wat me opvalt, is dat Abdi nog het handschrift heeft van de basisschool, de prachtige lussen en bogen waarop mijn zoon van 8 naarstig oefent.

null Beeld Marike Knaapen
Beeld Marike Knaapen

Lastig geval

Abdi is in Nederland geboren, als kind van Somalische asielzoekers. Hij groeide op in Spijkenisse, waar hij ook naar school ging. Tot zijn ouders gingen scheiden en zijn moeder met de kinderen naar familie in Londen vertrok. Abdi kon niet zo goed mee op zijn nieuwe school. Het was een ander systeem, en de taal was moeilijk. Hij kreeg verkeerde vrienden, maakte fouten en belandde in de gevangenis. Hij kreeg na twee jaar de keus: nog zes maanden brommen, of vrijkomen en meteen het land verlaten.

Zo kwam hij terug naar Nederland, waar hij voortvarend aan de opleiding installatietechniek begon. Maar tijdens een stage bij een steigerbedrijf liet hij iets uit zijn handen vallen en werd hij weggestuurd. Op school zeiden ze: geen stage, geen diploma. Geen opleiding is geen studiefinanciering. En geen studiefinanciering betekent geen inkomsten. Dit was het moment dat Abdi voor de eerste keer aanklopte bij het Jongerenloket, maar zoals vele andere jongeren viel hij al uit tijdens de zoekperiode. De opdrachten, de formulieren, de bewijsstukken - hij kon het niet alleen. Abdi ging van zijn huur- en zorgtoeslag leven, maar bouwde daardoor gestaag een grote huurschuld met incassokosten op, die dreigde uit te draaien op een huisontruiming.

Ik heb twee weken om het tij te keren. "Dat wordt lastig", vertelt Verhagen mij. Maar die weet inmiddels hoe ik me kan vastbijten. Binnen 48 uur is aan Abdi een broodnood toegekend, en is er een mailwisseling op gang gekomen tussen mij en de deurwaarder, de Vraagwijzer, het wijkteam, een sociaal advocaat en het Fonds Bijzondere Noden Rotterdam. Ook plan ik een afspraak voor Abdi in bij de Kredietbank Rotterdam, maar die heeft pas over drie weken tijd voor een 'oriëntatiegesprek'.

null Beeld Marike Knaapen
Beeld Marike Knaapen

Code rood

Intussen ben ik bij Abdi thuis geweest en heb hem geholpen bij het sorteren van de post (openmaken zullen we drie weken later bij mij thuis doen). Omdat de volgende dag het wijkteam langskomt, vraag ik hem zijn woonkamer op te ruimen. De medewerkster van het wijkteam is een Marokkaanse vrouw die in de deuropening vraagt of ze haar schoenen moet uittrekken (ze heeft zelfs pantoffels in haar handtas). Ze wil helpen bij een aanvraag voor een 'code rood' waarmee de deurwaarder kan worden betaald. Er moeten wel bewijsstukken worden verzameld. Ik fiets met Abdi achterop door de stad naar verschillende instanties en voel voor het eerst wat 'burgerkracht' inhoudt. Die stroomt door mijn spieren en aderen.

De 'code rood' wordt twee dagen later toegekend, maar Woonbron accepteert die niet. Er is ineens een verhaal over overlast en dat Abdi een gevaar voor andere huurders vormt. Ik bel Abdi op, maar die snapt er niets van. Ik bel de wijkagent op, maar die mag niets vertellen. Ik bel, ik mail, ik vloek, en ik schrijf twee wethouders aan, maar het lukt me niet de ontruiming tegen te houden.

Het is hun verhaal tegen zijn verhaal, wat inmiddels ook mijn verhaal is geworden. Daarom neem ik opnieuw contact op met de sociaal advocaat. Hij vraagt Woonbron toe te lichten wat voor overlast er is, en zegt dat de woningcorporatie op basis van de Wet Bescherming Persoonsgegevens 'gehouden is geregistreerde gegevens te verstrekken'. Hierop komt geen antwoord. Ik bel, mail en vloek weer, en schrijf ditmaal de directeur van Woonbron aan. Nu komt er dezelfde dag een mail van de advocaat van Woonbron: 'Geachte confrère (...) ik kan u melden dat Woonbron beschikt over informatie van de politie dat sprake is (geweest) van drugsgerelateerde overlast in en/of vanuit de woning.' Het antwoord van Abdi's advocaat is briljant. Geen aanhef, drie woorden: 'Laat maar zien.' Er komt geen reactie. Volgens de advocaat spelen woningcorporaties wel vaker blufpoker om van huurders af te komen.

Werkervaring

Abdi slaapt nu bij 'een mattie' op de bank, maar wordt elke ochtend om zeven uur de straat op geschopt. Binnenkort is er een kort geding tegen de ontruiming. Ik hoop dat ons verhaal mag zegevieren, en dat Abdi woonruimte krijgt. Een paar dagen later zit ik met Abdi op het terras van ijssalon Venezia in het centrum van de stad. Hij is jarig. We drinken een milkshake om het te vieren. "Waarom doe je dit allemaal voor mij?" vraagt hij op een gegeven moment. "Gewoon, omdat het goed voelt", zeg ik. (En omdat ik een bijter ben, omdat ik wil winnen, omdat ik er heilig in geloof dat ik hem weer op de rails krijg. Maar dat zeg ik niet hardop.) Een paar dagen later zegt hij: "Als ik jou was tegengekomen op mijn zestiende, dan was ik nu advocaat geweest." Hij lacht weer.

Het is me gelukt Abdi binnen te loodsen bij toprestaurant Fitzgerald aan het Gelderseplein, waar hij als stagiair één keer in de week mag afwassen. We hebben samen een nieuwe cv gemaakt, want dit is werkervaring. Een week later gaan we samen naar een eerste sollicitatiegesprek bij Jordy's Bakery (waar ze lokaal gebrande koffiebonen hebben). Het overhemd staat hem goed. Op het moment dat ik dit schrijf, heeft Abdi bij Jordy's zijn eerste werkdag. Ik ga zo even een espresso bij hem drinken.

De naam Abdi is gefingeerd, zijn naam is bekend bij de redactie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden