TaalTon den Boon

Als iets pril genoemd wordt, is het pas begonnen én nog kwetsbaar

Afgelopen dinsdag omschreef premier Rutte de versoepeling van de coronamaatregelen als ‘het prille begin van de weg terug’. Daaruit kunnen we opmaken dat de terugkeer naar een normale situatie in het vroegste stadium verkeert en nog vatbaar is voor tegenslagen. In deze betekenis – ‘nog maar net begonnen en (daardoor) kwetsbaar’ – is pril nu doodgewoon.

In dezelfde betekenis wordt pril bijvoorbeeld ook gebruikt in ‘een pril herstel van de beurskoersen’, ‘prille innovaties’ en een ‘prille relatie’.

Toch is pril in deze toepassing pas in de 20ste eeuw algemeentalig ­geworden. Vanaf de 17de eeuw tot in de 20ste eeuw werd het woord volgens het Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT) ‘alleen in dichterlijke taal gebruikt’, vooral in verband met jeugdige personen en hun levens. In lijn daarmee geeft ook de ­Dikke Van Dale een nogal poëtisch aandoende omschrijving van het woord: ‘verkerend in het stadium van jeugdige onvolgroeidheid, nauwelijks ontloken’. Met het oog op de veel zakelijker strekking die pril nu gewoonlijk heeft, zou een wat prozaïscher betekenisomschrijving geen kwaad kunnen.

Bekoorlijk

Gaan we verder terug in de tijd, dan blijkt dat pril oorspronkelijk niet zozeer alleen verwijst naar ‘het stadium van onvolgroeidheid’, als wel naar de (bijbehorende) schoonheid van wie of wat nog jong was: in ‘een pril gezichtje’, ‘een pril meisje’, ‘prille bloesems’ en ‘de prille natuur’ betekent pril primair bekoorlijk of mooi. Mogelijk is pril dan ook verwant met het werkwoord pralen, dat nu weliswaar de ongunstige strekking pronken heeft, maar oorspronkelijk mooi zijn, schitteren of stralen betekende.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden