'Als iets niet mag, wordt het juist spannend'

Eén op de tien kinderen tussen acht en dertien jaar maakt weleens stiekem een afspraak met iemand die ze online hebben leren kennen. Maar waarschuwen tegen digitale kinderlokkers kan averechts uitpakken.

Je kind leert iemand kennen op internet en maakt een afspraak voor een geheime ontmoeting. Het is de schrik van veel ouders. Toch doet een op twintig kinderen het, weet ontwikkelingspsychologe Janneke Schilder. Meestal is het een leuke ontmoeting met een leeftijdsgenootje, maar er kan ook een groomer aan het werk zijn, een pedofiel.

Lagere scholen willen kinderen beschermen en gebruiken steeds vaker lespakketten in 'mediawijsheid'. Maar waarschuwen tegen digitale kinderlokkers kan juist nieuwsgierigheid en risicogedrag stimuleren, stelt de onderzoekster. Zij spreekt vandaag over haar onderzoek naar onlineveiligheid voor jonge kinderen op een symposium in Tilburg, waar ze werkt aan de universiteit.

Lopen kinderen een groot risico op internet?

"Uit ons onderzoek blijkt dat van de kinderen tussen acht en dertien jaar één op de tien weleens een afspraak heeft gemaakt met iemand die ze online hebben leren kennen. En bij vier van die tien afspraken wisten de ouders of vrienden daar niets van. Het gebeurt echt vaker dan ouders denken."

En jongere kinderen?

"Kinderen van drie jaar spelen tegenwoordig al onlinespellen op de tablet. En juist jongere kinderen zien weinig gevaar in chatten met vreemden of het invullen van hun leeftijd bij een profiel. Dat maakt internet een plek waar pedofielen makkelijk met veel kinderen in contact kunnen komen. Maar seksueel misbruik door pedofielen is niet toegenomen door internet. Alleen vindt het 'kinderlokken' nu niet op straat plaats door een man met een snoepje, maar op instagram, snapchat of minecraft. Maar ondanks de risico's brengt internet veel positiefs. Kinderen vinden informatie voor school, spelen spelletjes en praten met vrienden."

Maar waarschuwen is dus nodig?

"Ja. Maar alleen waarschuwen of verbieden, kan een averechts effect hebben, blijkt uit ons onderzoek. Een onderzoeker vertelde in klassen dat er ook mensen met kwade bedoelingen zijn op internet. Dat je nooit in het echt moet afspreken met onlinevrienden en dat volwassenen zich kunnen voordoen als kinderen. Wat blijkt? Vooral jongens, maar ook meisjes, gingen juist meer chatten met onbekenden of zetten eerder de webcam aan. Dat effect vonden we direct na de voorlichting, maar ook nog vier maanden later. Als iets niet mag, wordt het juist spannend. Dat is kinderen eigen."

Wat moet je als juf of meester wel doen?

"Dat weten we nu nog niet precies. Geen enkel lespakket is bewezen effectief. Dat onderzoek is nog niet gebeurd. Maar goede preventiemethoden tegen andere gevaren zoals alcohol of drugs kunnen als voorbeeld dienen. Effectieve methoden zijn veel praten met kinderen en wijzen op oplossingen in plaats van gevaren. Bespreek dus in de klas wat je kunt doen als een onbekende op internet een foto van je vraagt of je adres. Wij onderzoeken een lespakket dat zo is opgesteld: het nationaal mediapaspoort. De eerste resultaten hopen we in september te hebben."

En blijven meekijken als ouders?

"Bij meisjes helpt dat. Maar bij jongens had dat geen meetbaar effect. Kinderen gebruiken ook codewoordjes in chats om aan te geven dat er ouders in de buurt zijn. Je ziet dan niet wat ze werkelijk doen. Maar meekijken en interesse tonen moedig ik zeker aan. Kinderen vinden het leuk om te vertellen over het nieuwste level of over hun bouwwerken in minecraft. En praten maakt kinderen opener. Dan zullen ze eerder ook andere dingen vertellen die ze op internet ondernemen of om hulp vragen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden