Pop-upredactie

Als het zwembad belt, komt er altijd een agent

null Beeld Werry Crone
Beeld Werry Crone

De pop-upredactie van Trouw bracht een week door in zwembad De Fakkel in Ridderkerk. Als er één ding duidelijk is geworden, dan is dat: het is heel hard werken om het bad prettig te houden voor iedereen. Je moet kunnen omgaan met groepjes jongeren, maar net zo goed ouders aanspreken op hun verantwoordelijkheid. Slot van de serie.

Op de dag dat de koning vijftig werd, werkte Sjanie den Boef op de kop af 25 jaar in De Fakkel. Honderdduizenden bezoekers kochten aan haar raampje een los kaartje, een tien-badenkaart of een zomerabonnement. De geboren Ridderkerkse (61) ziet als eerste de gasten binnenkomen. In één oogopslag weet ze met wie ze te maken heeft. "De raddraaiers pik ik er direct uit." Als ze een paar uur later op haar portofoon hoort: 'Sjanie, politie bellen', dan weet ze al om wie het gaat.

Als Den Boef vanuit haar cabine naar rechts kijkt, dan ziet ze de clown in het pierenbadje staan. Al vijftien jaar. Waterstralen spuiten uit zijn kop, peuters dansen eromheen. De ornamenten in het wedstrijdbad zijn nog exact als een kwart eeuw geleden. De oude tegels in het bad zijn vervangen door roestvrij staal, maar nog altijd zien watertrappelende kinderen dezelfde geschilderde orka als de generaties voor hen. In het subtropisch bad staan de palmbomen waar ze altijd stonden, net als de bubbelbaden en het terrasje bij de snackbar. Links van Den Boef: de snoepautomaat en de bankjes waar ouders wachten tot de zwemles afgelopen is.

Den Boef doet haar werk met veel plezier. Bang is ze nooit, ze staat haar mannetje. "Soms helpt het al om te zeggen: 'Joh, doe dat nou niet. Je bent niet stoer'." Haar dochters zwommen vroeger wel in De Fakkel. Maar als ze in plaats van kleinzoons kleindochters had gehad, dan zou ze die "never nooit" alleen naar het buitenbad laten gaan. "Veel te gevaarlijk. Of ik moet er constant bij blijven."

Incidenten

Vooral 's zomers is het een opgave om het voor iedereen leuk te houden. Sinds het buitenbad in 2010 openging, komen op warme zomerdagen soms 2.500 gasten naar de ligweide en de baden. Gemiddeld beoordelen gasten in bezoekersenquêtes het bad met een acht. Ze vinden het veilig, het personeel vriendelijk, behulpzaam en deskundig, en ook de beveiliging die sinds een paar jaar patrouilleert, wordt gewaardeerd. De klanttevredenheid neemt ieder jaar iets toe.

Tekst loopt door onder afbeelding

null Beeld Werry Crone
Beeld Werry Crone

Er zijn ook incidenten. Uiteraard, zeggen ze bij De Fakkel: een zwembad zonder overlast bestaat niet. Pak diezelfde enquêtes er maar bij: veel tevreden reacties, maar ook klachten. Over de hygiëne, over jongeren die zomaar duiken, over "groepsvorming" in het buitenbad, beveiliging die niet altijd zichtbaar is, en "veel mensen, vooral buitenlanders, die tegen meisjes vervelend doen". Bedrijfsleider Deef Kuiper laat in zijn kantoortje een map met toegangsontzeggingen zien. Hij bladert door de formulieren: diefstal, aanranding, verstoring van de openbare orde. "Kijk: vooral exotische namen. Weinig Jansens." De daders mogen een tijd het zwembad niet meer in, variërend van één tot drie jaar. Boven op de stapel ligt een man die meisjes in de kleedhokjes gefilmd had: drie jaar. Deze week werd voor de tweede keer dit jaar iemand uitgesloten. Ook hij had gefilmd vanonder de kleedhokjes.

Problemen zijn van alle tijden, weet kassamedewerkster Den Boef. "Soms hang ik een paar keer in een week aan de telefoon met de politie. Soms twee weken niet." Twintig jaar geleden was er al overlast van bewoners van het nabijgelegen woonwagenkamp. Daarna kwamen de Antillianen, toen de Marokkanen.

'Ze testen je uit'

Vorige week kwam Zwembad het Zuiderpark in Den Haag in het nieuws na een anonieme brief van het personeel. Groepen jongeren, vooral van Turkse en Marokkaanse afkomst, maken zich volgens de brief wekelijks schuldig aan aanranding, vernieling en intimidatie. De gemeente gaat meer cameratoezicht en identiteitscontroles instellen.

Het verbaast bedrijfsleider Kuiper in De Fakkel niet dat het in Den Haag vooral om Turken en Marokkanen gaat. "Het is een spelletje. Ze testen je uit. Doe je er niets aan, dan wordt het alleen maar erger."

Hormonen

Want in De Fakkel hadden ze vergelijkbare problemen, zeker tien jaar terug. Op het dieptepunt durfden sommige badjuffen niet meer op zondag te werken. Vooral blonde vrouwen konden niets inbrengen tegen het gedrag van de herrieschoppers, veelal van Marokkaanse komaf. Die liepen dwars over ze heen. De zwembadleiding besloot op zondagen alleen nog mannen in te zetten.

Er moest iets veranderen. De Fakkel sloot een convenant met de politie. Als het zwembad belt, komt er altijd een agent. Camera's filmen wat er in het zwembad gebeurt, de beelden blijven een week bewaard. Ook kwamen er biometrische toegangspoortjes. Wie het zwembad in wilde, moest een vingerafdruk achterlaten. Het was een succes. Toen het veiliger was geworden, werden de poortjes weer opgeborgen.

Maar ja, pubers in het zwembad. Ze zijn schaars gekleed, de hormonen gieren door hun lijf. Grenzen worden afgetast en overschreden. Groepjes jongens blokkeren soms de wildwaterbaan, en voelen even wanneer een meisje langskomt. Badjuf Trudy van Brenkelen ziet vaak hoe een groepje jongens in het bubbelbad te dicht op meisjes gaat zitten. Dan stapt ze erop af, vraagt ze of alles oké is. "Soms zijn de meisjes stil, en zie ik aan hun gelaatsuitdrukking dat ze het niet leuk vinden." Soms ook vinden ze die aandacht van de jongens wel spannend.

Tekst loopt door onder afbeelding

null Beeld Werry Crone
Beeld Werry Crone

Te veel Rotterdammers

Maandag gaat het buitenbad weer open. De drukste tijd van het jaar breekt aan. Vooral die eerste dag, vaak in juni, dat het écht warm is, is het alle hens aan dek. Van Brenkelen: "Als de temperatuur boven de dertig graden komt, dan zijn de mensen op hun slechtst." Iedereen heeft toegeleefd naar die eerste warme dag, allemaal willen ze meteen het bad in. Normen en schroom verdampen. Jongeren proberen onder de hekken door te kruipen of er overheen te klauteren. Sommigen lopen zelfs over het dak om bij het buitenbad te komen. "Ze hebben allemaal haast, zijn agressief. Er is geen ontzag voor de badmeester."

Zwembad De Fakkel ligt aan de rand van Ridderkerk. Om aan de zuidoostelijke grens van Rotterdam te komen, hoef je alleen de 1 kilometer lange Kievitsweg uit te lopen. In de zomermaanden loopt soms een stoet vanuit Rotterdam-Zuid naar het zwembad. Bij De Fakkel schatten ze dat de helft van de bezoekers daar vandaan komt. De andere helft bestaat uit bewoners van Ridderkerk en randgemeenten. Ridderkerk (ruim 45.000 inwoners) vergrijsde de afgelopen jaren flink, in de weinige nieuwbouw trokken bewoners uit Rotterdam. Ook de Biblebelt schampt het stadje: de SGP is de één na grootste partij. Ridderkerk is een kleine stad met in sommige wijken grootsteedse problemen, de mentaliteit is vaak die van een dorp. "Wanneer Ridderkerkers zeggen dat er in De Fakkel te veel Rotterdammers komen," zegt communicatiemedewerker Angela Snel, "dan bedoelen ze eigenlijk dat er te veel buitenlanders zijn."

Reanimatie

Eén dag zal zij nooit vergeten: 2 augustus 2013. Het jongetje heette Daniël, vijf jaar oud. De temperatuur kwam ver boven de dertig graden, het buitenbad was afgeladen. Daniël had geen zwemdiploma, droeg geen bandjes. Een badmeester liep langs het buitenbad, en zag het jochie op de bodem liggen.

Hij lag er nog maar kort, en het liep gelukkig goed af. Angela Snel hield de defibrillator vast toen het jochie werd gereanimeerd. Op de sportvelden aan de andere kant van de weg landde de traumahelikopter. Het incident was dieptriest, maar wat daarna gebeurde, tekent volgens Snel de veranderde mentaliteit van veel zwembadbezoekers. Omdat niemand het zwembad meer in mocht, bleven veel mensen op het veldje voor de ingang zitten.

Toen de deuren van het buitenbad kort opengingen om de ambulances erdoor te laten, stormden tientallen bezoekers het bad in. Ze wilden zich hun dagje zwembad niet laten ontzeggen. Snel: "Allemaal wilden ze naar binnen. Bizar."

Vervagende normen

Om problemen te voorkomen, zal Hans Verweij (63), de uitbater van de horeca in het zwembad, komende zomer voor het eerst geen alcohol schenken in het buitenbad. Door schade en schande is hij wijs geworden. Uren in de brandende zon, zonder eten en met veel bier, daar komt agressie van. In zijn twaalf jaar achter de bar zag Verweij de normen vervagen. En niet alleen bij jongeren, zeker ook bij hun ouders.

Dat zeggen meer personeelsleden. Sommige ouders denken dat ze niet meer op hun kinderen hoeven te passen wanneer ze in het zwembad zijn. Verweij: "Daar zijn jullie toch voor, hoor je dan." Ze denken dat ze met hun telefoon kunnen spelen, omdat hun kinderen onder toezicht staan van de badmeesters. Alsof tien medewerkers continu op honderden kinderen kunnen letten. Eén keer wilden ouders hun kinderen bij de kassa achterlaten, terwijl zij naar hun werk gingen. Alsof het zwembad een buitenschoolse opvang is.

Deef Kuiper vertelt erover, terwijl hij langs het zwembad loopt. Meisjes rennen langs hem heen, met voorzichtige pasjes om niet uit te glijden. Geplons en kreten galmen tegen het hoge koepelplafond. "Kijk", wijst hij. Twee ventjes met zwembandjes drijven zonder begeleiding in het bad van 1 meter 40 diep. De vader komt even later de hoek om. Kuiper: "Mensen beseffen niet hoe snel een ongeluk gebeurd is." Ze denken dat als er een lijn ligt om de overgang in diepte van 60 naar 120 centimeter te markeren, dat het in het deel van 60 centimeter veilig is. "Dat is niet zo. 60 centimeter is gevaarlijk. 1 meter 20 is nog gevaarlijker."

Als badjuf Van Brenkelen een kind alleen aantreft, dan brengt ze het naar de ouders. Die zeggen dan vaak dat ze niet wisten dat het weg was. "In plaats van dat ze zeggen dat ze een beetje dom zijn geweest, door het zomaar te laten rondlopen. Op het strand is het ook de bedoeling dat je op ze let."

Respect

In de tweeëntwintig jaar dat Deef Kuiper bij De Fakkel werkt, zag hij de maatschappij veranderen. Mobieltjes tastten de privacy aan, mensen werden assertiever en het personeel moet een uitgebreidere agressietraining krijgen. Maar hij vindt het werk nog net zo leuk. "Misschien wel leuker. Je hebt meer bagage, je kunt er beter mee omgaan."

Af en toe komen volwassen kerels naar Kuiper toegelopen. Vertellen ze hem dat hij hun er vroeger nog heeft uitgezet. Dan schudden ze elkaars hand, klop op de schouders. Kuiper: "Als jij toen respectvol met hen bent omgegaan, dan hebben ze nu ook nog respect voor jou."

De pop-upredactie

Hoe houd je zwemmen leuk en veilig? Kan dat wel, wanneer je te maken krijgt met grote groepen jongeren? Omdat zwembad De Fakkel die vragen wilde helpen beantwoorden, was de pop-upredactie van Trouw de afgelopen week in Ridderkerk. De journalisten konden meekijken met de badmeesters- en juffen, de kaartjesverkopers, het horecapersoneel en de zwembadleiding. Ook voerde de redactie gesprekken met - vooral jonge - bezoekers. In Zwembad het Zuiderpark in Den Haag worden maatregelen getroffen om overlast door jongeren tegen te gaan, waaronder cameratoezicht en identiteitscontroles. Middelen die De Fakkel eerder ook met succes inzette om overlast terug te brengen. Maar als één ding afgelopen week duidelijk werd, dan is het dat je in een zwembad keihard moet werken om het voor de badgasten aangenaam te houden.

Lees ook: Pop-up redactie naar zwembad in Ridderkerk

Lees ook: 'Als je echt een meisje wilt, dan moet je naar het buitenbad als het open is'

Lees ook: 'Zorg voor een klik, maar word nooit vriendjes met ze'

Lees ook: Agressie en viezeriken horen bij het werk van de badmeester

Lees ook: In het water is nee niet altijd nee

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden