Als het zo moet: schrap die C dan maar

Tot ver in de jaren zestig presenteerde De Volkskrant zich met de ondertitel: katholiek dagblad voor Nederland. Niet 'dagblad voor katholiek Nederland', maar - ik herhaal - 'katholiek dagblad voor Nederland'. Een kleinigheid zult u zeggen, maar één waar lang over was nagedacht. De Volkskrant wilde zo tot uitdrukking brengen dat heel Nederland een katholiek dagblad verdiende. Het was een krant met een missie.

WILLEM BREEDVELD

Onwillekeurig schoot me die subtiliteit te binnen bij het lezen van het belangwekkende artikel van het CDA-Kamerlid Pieter Jan Biesheuvel, gisteren op de Podium-pagina. Daarin schrijft hij hoe Jaap de Hoop Scheffer kans heeft gezien de boodschap van het evangelie tot een boodschap voor de hele samenleving te doen zijn, ook een ontkerkelijkte. Een huzarenstukje, dat de CDA-leider bewerkstelligde 'met de erkenning dat het christen-democratische gedachtegoed voortkomt uit de christelijk-joodse-humanistische traditie en dat is vernieuwend'.

Dat mag je wel zeggen, vernieuwend. Immers, het humanisme is een levensbeschouwing die de mens nadrukkelijk tot maat neemt voor alle dingen. Wie, zoals een christen, een andere maat erkent, of zelfs tot fundament verheft, vergist zich. Zoals de oud-voorzitter van het Humanistisch Verbond en atheïst Paul Cliteur een en ander maal op deze plaats heeft betoogd: met ons geloof in God als fundament van de moraal hebben we ons tweeduizend jaar vergist. Sterker nog: 'het ligt in deze tijd voor de hand te stellen dat je beter niet in God kunt geloven om de moraal overeind te houden'.

Zoveel is duidelijk, echt humanisme (en dus niet de een of andere halfzachte variant daarvan, zoals het zogenaamde bijbels humanisme) en het christendom sluiten elkaar uit. De essayist Anton Constandse zou zich in zijn graf omdraaien als hij zou vernemen hoe 'zijn' humanisme tegenwoordig tot bron verheven is van het CDA. Eerder al (in zijn column van 1 december) gaf Cliteur van zijn ongenoegen blijk. Waarom de islamieten er niet bijgenomen, vroeg hij zich af. Dat zou consistenter zijn geweest dan het humanisme.

Waar komt dan toch het idee vandaan dat een modern CDA een brugfunctie kan vervullen tussen een ieder die zich maar enigszins met het jodendom, het christendom of het humanisme verwant voelt; dus zeg maar met zo ongeveer de hele Nederlandse samenleving, minus veel allochtonen, die de 'pech' hebben moslim of hindoe te zijn en om die reden (nog) geen bron zijn voor het CDA? Ik zou het niet weten, behalve dat ik vermoed dat de wens hier de vader is van de gedachte. Het CDA wil de luiken openzetten, een brug zijn 'tussen een op het evangelie gebaseerd gedachtegoed, en de ontkerstende samenleving van vandaag', aldus Biesheuvel.

Mooi toch, als dat kan? Stellig. Ik gun het Pieter Jan Biesheuvel zelfs van harte, al was het alleen maar omdat hij zo trouwhartig bereid bleek deze uitglijder van De Hoop Scheffer goed te praten. Probleem is alleen dat ik niet geloof dat het kan. Een partij die haar grondslag zo oprekt, houdt domweg geen grondslag meer over. Als het zo moet, zou ik zeggen: schrap die C dan maar. Zoals ook De Volkskrant haar ondertitel overboord zette toen ze haar grondslag verruimde.

Maar daar wil Pieter Jan natuurlijk niet aan. Daarvoor is het christendom hem weer net te lief. En wat mij betreft kan ik hem daar geen ongelijk in geven, zij het dat ik vind dat je die C dan ook met ere overeind moet houden. Zo kan de C alleen maar meewarigheid oproepen bij humanisten, joden én christenen. Alsof je tegen je vrouw zegt: met die ander had ik ook best getrouwd willen zijn.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden