Als het brexit-akkoord overlijdt, wordt dit de graftekst

Het vuistdikke brexit-akkoord dat vrijdag opnieuw werd afgekeurd door het Britse Lagerhuis, in handen van EU-hoofdonderhandelaar Michel Barnier. Beeld EPA

Er is een kansje dat het toch nog goed komt. Maar onwillekeurig ga je alvast nadenken over de grafregels voor het brexit-akkoord.

Zwaarbevochten brexit-documenten die in de papierversnipperaar verdwijnen: daarmee hebben ze ervaring, in Brussel. De 585 pagina’s van de terugtrekkingsovereenkomst dreigen datzelfde droeve lot te ondergaan, na het derde ‘nee’ van vandaag in het Britse Lagerhuis.

De regeringsleiders uit de 27 EU-landen hebben slechte herinneringen aan een ander document waarvoor ze twee dagen en nachten in Brussel hebben moeten vergaderen en dat uiteindelijk voor de kat z’n staart opgesteld bleek te zijn: het akkoord uit februari 2016 met de toenmalige Britse premier David Cameron.

Dat akkoord, waarmee Cameron onder meer de sociale voorzieningen voor EU-arbeidsmigranten wilde beperken, zou alleen rechtsgeldig worden als de Britse burgers vier maanden later bij het brexit-referendum ‘blijf’ zouden stemmen. Het ging dus op 24 juni 2016 in rook op.

Nu mogen diezelfde regeringsleiders of hun opvolgers op 10 april opdraven in Brussel voor opnieuw een extra brexit-top. De terugtrekkingsovereenkomst die de EU-onderhandelaars in hun naam en volgens hun richtlijnen op 14 november vorig jaar met de Britten wisten te beklinken, dreigt opnieuw verspilde moeite te zijn. Bijna zeshonderd pagina’s met dichtgetimmerde juridische teksten. Allemaal voor niets. Prijskaartje? Onbekend.

Voor de ontstaansgeschiedenis moeten we terug naar diezelfde 24ste juni 2016, een uur voordat de referendumuitslag bekend werd. In een intern EU-document wordt de 27 landen op het hart gedrukt om, ten eerste, de eenheid te bewaren en, ten tweede, vast te houden aan een strakke volgorde in de onderhandelingen. Dat wil zeggen: eerst het vertrek regelen, daarna pas praten over toekomstige (handels)betrekkingen.

De rel van de zomer

Londen had een heel ander traject in gedachten maar ving bot, ook al kondigde de toenmalige brexit-minister David Davis (we zijn er inmiddels alweer twee verder) aan dat die kwestie ‘de rel van de zomer’ (van 2017) zou worden.

Vandaag twee jaar geleden kwam eindelijk de Britse brief over opzegging van het EU-lidmaatschap, en bijna drie maanden later, op 19 juni, begonnen de brexit-onderhandelingen pas echt. De EU-27 had al een jaar de regie over het proces en heeft die eigenlijk nooit uit handen gegeven. Dat was ook niet zo ingewikkeld, gezien het gebrek aan werkbare brexit-ideeën van de Britse politiek. De EU wilde een tussentijds akkoord om het startsein te geven voor oriënterende gesprekken over de toekomst, en kreeg dat in december 2017. De EU wilde een totaalakkoord in het najaar van 2018, en kreeg dat in november.

De afspraken bestreken drie hoofdonderwerpen: burgerrechten, financiële afwikkeling en de Ierse grenskwestie. De elkaar soms tegensprekende randvoorwaarden van de regering-May (geen douane-unie met de EU, maar ook geen Ierse grens), gekoppeld aan de ijzeren regels van de EU over de interne markt maakten taaie onderhandelingen en het uitschrijven van 585 net zo taaie pagina’s onvermijdelijk.

Tot drie keer toe zei het Britse parlement ‘nee’ tegen dat monnikenwerk van zowel de EU-onderhandelaars als de vertegenwoordigers van Her Majesty’s Government. Inmiddels zijn er speculaties over een allerlaatste, vierde kans, komende maandag.

Maar mocht er een grafsteen komen voor dit brexit-akkoord, dan zou daarop kunnen staan: ‘Hier rust het brexit-akkoord. Geconcipieerd op 19 juni 2017, veel te dik geboren op 14 november 2018, roemloos gestorven op 29 maart 2019’.

Lees ook: 

De deal met Europa is dood, Theresa May tot op het bot vernederd

Met nog minder dan twee weken te gaan om een andere uitweg te vinden, rijst uit het Verenigd Koninkrijk niet bepaald het beeld op van een trotse natie die voor onafhankelijkheid kiest, maar eerder dat van een stommelende dronkelap die steeds de verkeerde deur naar buiten probeert te openen.

Hoe Brussel tureluurs werd van de Britse grillen

Is de Europese top van vandaag beslissend voor de brexit of niet? Deze terugblik op de voorbije maanden kan geen antwoord geven op die vraag. Dat antwoord heeft namelijk niemand. Brexit is eind volgende week.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden